آهن ربا

یونانیان باستان در حدود ۲۵۰۰ سال پیش آهن ربا را می شناختند . آنها می دانستند که سنگ مغناطیسی آهن آهنربای طبیعی است امروز ما می دانیم که رفتار خود زمین مانند یک آهنربا بزرگ است و می توان سنگ مغناطیسی آهن و آهنرباهای دیگر را جذب کند ؛ از این رو است که آهنرباها میل دارند در امتداد های یک سان قرار گیرند . قطب نما استفاده همین خاصیت ساخته شده است .

در ۱۸۲۰ میلادی ( ۱۱۹۹ هجری شماسی ) ژان کریستین اورستد ، دانشمند دانمارکی ، کشف کرد که جریان الکتریکی بر آهن ربا اثر می گذارد ، در دهه ۱۸۳۰ میلادی ( دهه ۱۲۱۰ شمسی ) به این نتیجه رسید که سیم های حامل جریان در اطراف خود خاصیت مغناطیسی ایجاد می کنند.

شاید تعداد زیادی آهن ربا درخانه ما باشد . در اغلب یخچال ها با آهن ربا بسته می ماند . در وسایلی چون تلفن ،تلویزیون و موتورهای الکتریکی آهن ربا به کار فته است . آهن ربا بعضی از فلزات مه همه آن ها را جذب می کند . آهن ، نیکل ، کبالت و انواع فولاد جذب آهن ربا می شوند اما فلزی های زیادی مثل مس ، آلومینیوم ،طلا ،برنج ، نقره و سرب جذب آهن ربا نمی شود . از مواردی که جذب آهن ربا می شوند می توان آهن ربا درست کرد .

اگر یک سوزن فولادی یا میخ را در مجاورت آهن ربا قرار دهیم بعد از دور شدن آهن ربا می بینیم که سوزن نیز آهن ربا شده است .

فولاد خاصیت آهن ربایی را در خود نگه می دارد اما آهن این خاصیت  را نگه نمی دارد . آهن رباهایی که خاصیات را نگه نمی دارد . آهن رباهایی مه خاصیت مغناطیسی خود را نگه می دارند آهن رباهای دائمی نامیده می شوند .

آهن‌ربا معمولا از آهن يا فولاد ساخته مي‌شود. البته سنگ‌هايي نيز وجود دارند كه خاصيت مغناطيسي دارند. اين سنگ‌ها هميشه به سمت شمال يا جنوب مي‌ايستند و قديم از اين سنگ‌ها در سفرهاي دور و دراز براي جهت‌يابي استفاده مي‌كردند. آهن‌ربا نيز همين‌طور است و اگر بتواند آزادانه نوسان كند، به سمت شمال يا جنوب ثابت مي‌شود و به همين جهت هست كه دو انتهاي يك آهن‌ربا را قطب شمال و قطب جنوب مي‌نامند.

اگر بخواهيد قطب‌هاي شمال دو آهن‌ربا را به هم نزديك كنيد، احساس مي‌كنيد كه نيرويي آن دو را از يكديگر دور مي‌سازد. همين‌طور قطب‌هاي جنوب دو آهن‌ربا نيز يكديگر را دفع مي‌كنند.اما اگر قطب شمال يك آهن‌ربا را به قطب جنوب آهن‌ربا ديگر نزديك كنيد، مي‌بينيد كه دو آهن‌ربا به سمت هم كشيده مي‌شوند و قطب‌هاي شمال و جنوب آهن‌ربا يكديگر را جذب مي‌كنند. اين كشش و جاذبه بسيار قوي است و گاهي اوقات جداكردن دو آهن‌ربا از يكديگر كار بسيار مشكلي است.پس بنابراين قطب‌هاي همنام يا همانند، يكديگر را دفع مي‌كنند و قطب‌هاي غيرهمنام يا متفاوت يكديگر را جذب مي‌كنند.آهن‌ربا بعضي از مواد را به طرف خود مي‌كشد و آن موادي است كه خاصيت آهن‌ربايي داشته باشند؛ مثل سنجاق، سكه، گيره كاغذ، قيچي، ميخ، سوزن و چيزهايي كه فلزي باشد.آهن‌رباها به شكل‌هاي مختلفي ساخته مي‌شوند. گاهي وقت‌ها به شكل مستطيل و بعضي‌وقت‌ها به شكل نعل اسب و يا ميله‌اي است و با دو رنگ، قطب شمال و جنوب آن مشخص مي‌شود.

آهنربا به طور مستقیم و غیر مستقیم در زندگی روزانه بشر موثر است و به جرات می توان گفت که اگر این خاصیت نبود زندگی بشر امروزی با مشکل مواجه می شد