ایمنی کارکنان در موتورخانه صنعتی

مقدمه

سیستم های موتورخانه به دلیل وجود اجزایی مانند دیگ بخار ، سیستم های لوله های اب رفت و برگشت ، سیستم های گاز سوز ، UPS و…که هر کدام می تواند با اشکال و خرابی مواجه شوند که این خرابی ها بی خطر نمی باشد و خطرات موجود در موتورخانه به مراتب مخرب تروخطرناکتر از فضاهای دیگر ساختمان می باشد از این رو باید برای تک تک تجهیزات کنترل های مناسبی در نظر گرفت و همچنین(( Saving Energy را به صورت ساعت فعالی یا دریافت ورودی توسط سنسورهای حرارتی در محیط موتورخانه و غیر از موتورخانه می توان کنترل نمود که از خطرات احتمالی سیستم نیز می کاهد.

موتورخانه بعنوان قلب یا مرکز سیستم بشمار می رود . کلیه سیستم های گرمایشی، سرمایشی وتهویه مطبوع مرکزی را میتوان به دو قسمت موتورخانه وسیستم توزیع تقسیم بندی نمود که معمولاًضوابط واستانداردهای طراحی برای سیستم کلی متشکل از موتورخانه وسیستم توزیع مربوط به آن ارائه میشوند

تجهیزات برای کنترل قسمتهای مهم موتورخانه صنعتی

تجهیزات ویژه ای را برای کنترل قسمتهای مهم موتورخانه صنعتی در نظر گرفت که به صورت زیر می باشد:

۱-سیسستم اعلام نشت گاز: که توسط سنسورهای گاز شهری در صورت بروز نشتی می توا ند شیر برقی را قطع و برق موتورخانه را نیز قطع کند و اژیر خطر و تلفن کننده تماس تلفنی را با فرد مورد نظر می گیرد و شخص را در اطلاع اتفاق روی داده قرار می دهد تا عیب یابی ، و رفع عیب انجام شود.

۲-سیستم اعلام حریق که توسط سنسور دود: در صورت بروز اتش سوزی گاز و برق ورودی را قطع و اژیر خطر و تماس تلفنی را انجام می دهد.لازم به ذکر است در صورت لوله گذاری عمل اطفاء حریق را انجام میدهد وLED خطر را روشن می نماید.

۳- سیستم روشنایی اتوماتیک در محیط داخل موتورخانه: که با ورود افراد لامپ موجود روشن و در صورت خارج شدن انها خاموش می شود که این عمل می تواند تا حدود زیادی از خطر انفجار در صورت بروز نشت گاز در هنگام عمل کلید زنی بکاهد.

۴- سیستم اعلام مونواکسید کربن: که در صورت بالا رفتن از حد مجاز فغالیتهای مشابه را با سیستم اعلام نشت گاز انجام می دهد.

۵-سیستم کارت خوان ورودی:این سیستم با امکان صدور کارت برای افراد مجاز و جلوگیری از تردد افراد غیر مجاز

۶- سیستم اعلام ورود غیر مجاز و اعلام سرقت توسط تماس تلفنی و اژیر خطر

۷-سیستم ساعت روشن شدن و خاموش شدن موتورخانه که عمل( (Energy Saving را انجام می دهد و در ساعات اداری روشن شود که می توان یک ساعت همیشگی برای ان در نظر گرفت و در صورت تغییرات روزانه ، ماهیانه وفصلی نیاز به یک مانیتور جهت وارد کردن داده ها می باشد که از انواع مختلف ان می توان استفاده کرد که به عنوان مثال سیاه و سفید در داخل تابلومانیتور Touch Screen در خارج از ان و در محل نگهبانی قرار بگیرد که با توجه به نیازهای کار فرما و امکانات مالی ان می توان انجام داد.

آمارهای آتش سوزی نشانگرآنست که حدود ۱۰درصد از خسارات حریق    ناشی ازبدعمل کردن وسایل تولید گرما و حرارت واشتباهاتی است که در ساختمان مراکز حرارتی ونصب تاسیسات مربوط به شبکه گرمایش ساختمان رخ می دهد.

دسترسی به محل حریق در مراکز حرارتی ودیگهای بخاربه دلیل آنکه معمولا درطبقات زیرزمین ساختمان

قراردارند. نسبتا دشواراست. معمولا چون دارای تهویه مناسب نمیباشند باعث میشود که دود وگازهای حاصل از

حریق زیاد غلیظ باشد وحرارت به صورت چشمگیری بالا برود. با توجه به موارد فوق باید سعی شود که سقفها

ودیوارها مقاوم دربرابرحریق ساخته شوند ومقدار اثاثیه وکالای موجود در آنها بقدری نباشد که بارحریق را از حد مجاز افزایش دهد ودر صورت امکان برای جلوگیری از گسترش از حریق از شبکه آبفشان و تجهیزات خودکار اطفاء حریق    استفاده گردد .

 ایمنی برقی موتورخانه ها:

طول وعرض و ارتفاع هرموتورخانه باید متناسب با ظرفیت حرارتی و نحوه استقرار دستگاهها بوده و به قدر کافی بزرگ در نظر گرفته شود تا امکان عملکرد صحیح تمامی تاسیسات وتجهیزات با توجه به تعداد . نوع . اندازه ورعایت حریمهای ایمنی متعلق به هریک و تامین دسترسیهای لازم فراهم باشد. در هرحال هیچگاه نباید ارتفاع مفید موتورخانه از ۲۴۰ سانتیمتر کمتر باشد. درهر موتورخانه باید دست کم حجمی معادل ۱۲ برابر حجم کوره بعلاوه ۱۶ برابر حجم کلی دیگ . فضا در نظر گرفته شود . این علاوه بر فضایی خواهد بود که در بعضی از موارد برای استقرار مخزن تامین سوخت اختصاص داده می شود .

ساختار موتورخانه ها:

سقف موتورخانه در هر مورد و موقعیت باید دارای ساختاری حداقل ۲ساعت مقاوم در برابر حریق باشد . احداث هرگونه روزنه یا بازشو به طبقات بالا در سقف موتورخانه ممنوع است . هیچگونه ترکیب تصرف در موتورخانه ها مجازنیست . فضای موتورخانه ها . تحت هیچ عنوان و به هیچ دلیل نباید برای منظورهای دیگر مانند : انباری . رختشویخانه پارکینگ . ذخیره سازی سوخت و غیره استفاده گردد . فاصله قسمت جلوی کوره حرارتی تا مصالح و مواد قابل احتراق . حداقل ۱۲۰ سانتیمتر و فاصله سایر قسمتهای آن اعم از پشت . جوانب و بالای سر در همه نقاط دست کم ۴۵ سانتیمترخواهد بود . دودکش یا لوله تهویه کوره نیز با مصالح غیر قابل احتراق ساخته شده و از هر طرف حداقل ۴۵ سانتیمتر با مواد و مصالح قابل احتراق فاصله داشته باشد.

   مخازن سوخت تا ۲۵۰۰ لیتر می توانند در داخل ساختمان و نزدیک موتورخانه   باشند . بشرطی که دور آن کاملا با مصالح مقاوم در برابر حریق دوربندی و انتقال سوخت درون آنها فقط توسط پمپ و از طریق لوله کشی مستقیم انجام گیرد . ضمنا منابع ذخیره سوخت بیش از ۲۵۰۰ لیتر باید درخارج ازساختمان نصب و اقدامات ایمنی برای آنها صورت گیرد .

  جهت تهویه موتورخانه مخصوصا تهویه طبیعی . باید در هرقسمت بالا و پایین دیوار خارجی آن دو دریچه یا پنجره . هریک با سطح مفیدی معادل ۲۰ سانتیمتر بازاء هر ۱۰۰۰۰ بی تی یو درساعت از کل ظرفیت حرارتی موتورخانه در نظر گرفته شود .  

ضوابط کلی در طراحی موتورخانه ها

تامین هوای لازم احتراق هوای مورد نیاز برای احتراق و تعویض هوای موتورخانهباید از۰۳/مترمکعب در دقیقه به ازای هر کیلووات کمتر نباشدهوای لازم برای موتورخانه بر مبنای سطح آن باید از۵/متر مکعب در دقیقه بر متر مربع کمتر نباشد.

دودکش ها

برای طراحی دودکش استاندارد در موتورخانه ها از فرمول زیر محاسبه می شود:

D=(52)(G*Tk/(V*Pb))^(1/2)

Dقطر دودکش گرد بر حسب سانتی متر

Gمیزان عبور دود از دودکش بر حسب کیلوگرم بر ثانیه

TKدمای متوسط گازهای دودکش بر حسب کلوین

PBفشار هوای محلی بر حسب سانتی متر جیوه

Vسرعت گازها در دودکش بر حسب متر بر ثانیه

نتیجه گیری

در حوزه ایمنی در محیط کاری مطالب زیادی عنوان شده است اما ایمنی در موتورخانه صنعتی،شامل بخشهای مختلفی است که شامل ایمنی روانی،ایمنی برقی،ایمنی تاسیساتی است.در واقع رعایت ایمنی درهمه قسمتها باعث بالا رفتن وآسودگی خاطر کارکنان ودر نتیجه بازدهی وراندمان کاری بالاتر می شود.

متاسفانه در کشور ما حتی در مراکز بزرگ،بهای انچنانی به بحث ایمنی داده نمی شود که این امر باعث وقوع حوادث دلخراشی می شود که روی دادن انواع اتش سوزی ها وحوادث از این جمله هستند.

باید این باور راداشت که سرمایه گذاری در بخش ایمنی محیط کار یک نوع سرمایه گذاری بیهوده نیست وبازخورد آن یعنی ایمنی کارکنان،که باارزشترین ومهمترین  محرک یک کارگاه ویا مرکز تولیدی است می باشد.

منابع

سایت اتش نشانی مشهد

www.asrehjadid.ir