نقش اولیا ومدرسه ومعلم وارتباط آنها با هم

نقش اولیا ومدرسه ومعلم وارتباط آنها با هم
نویسنده:علی متاجی
مقدمه
مدرسه کانونی ومکانی جهت آموزش وپرورش نسل یک جامعه است وتضمین کننده بقا ورشد وتعالی رساندن یک سیستم اجتماعی ،سیاسی ،علمی وفرهنگی هر کشوری محسوب می شود وخانواده ابتدایی ترین ومهمترین رکن سازنده یک جامعه به شمار می آید.لذا تصور وجود ارتباط تنگاتنگ بین مدرسه واولیا ومعلمان دور از ذهن نمی باشد.در وضعیت امروز ووجود شکاف ونابسامانی شدید اقتصادی وهویتی درجامعه امروز ایران ،دیگر نمی توان نقش سمبولیک دولت در رفع تمام مشکلات آموزشی را تصور نمود.پیچیدگی های سیستم دولتی وایدئولوژیک مورد هدف نظام سیاسی کشور ما که موجب ستیز بین الملل با کشور ما شده وعدم وجود مدیریت قوی داخلی ونبود برنامه ریزی منسجم وکمبود بودجه،سبب شده است که آموزش وپرورش کشور لطمات بسیاری به خود ببیند.رشد وپیشرفت بهتر سیستم آموزشی در گرو تکمیل زنجیره آموزشی است که دراین زنجیره مدرسه،خانواده،معلم،دانش آموز چهار عنصر جدا نشدنی هستند.دراین مقاله سعی شده است به نقوش این عناصر پرداخته شود.
نقش ارتباطی خانواده ودرسه
یکی از نیازهای اساسی والدین و مربیان در امر تربیت و پرورش اخلاقی کودکان ، برقراری ارتباط سالم با آنهاست . ارتباط صحیح بین پدر و مادر و روابط سالم آنان با کودکان ، اولین و مهمترین زمینه رشد و پرورش اخلاقی نونهالان است (میگنا). خانه و مدرسه در انجام وظایف تربیتی مکمل یکدیگرند خانه مدرسه ی اول فرزند و مدرسه ، خانه دوم اوست و اگر این دو نهاد روش ها و برنامه های هماهنگ نداشته باشند ، در روند رشد کودک اختلال به وجود می آید . دو نهاد خانه و مدرسه نقش اساسی در تکوین شخصیت کودکان و نوجوانان دارند . بین روش ها و منش های خانه و مدرسه باید همسویی و تشابه وجود داشته باشد و یکی از این دو کانون ، کار دیگری را خنثی نکند ، بلکه به عنوان دو جریان همدل و مکمل عمل کنند (زرهانی ، تاجیک ، 1389 ). همکاري والدين با مسئولان مدرسه ٬در دوره ي ابتدايي از اهميت و جايگاه خاصي برخوردار است. مي توان گفت بعد اصلي همکاري اين دو را همکاري در مسائل آموزشي و پرورشي تشکيل مي دهد . نخستين نکته اينکه والدين بايد نسبت به پايه تحصيلي و عناوين دروس فرزند خودشان اطلاع کافي داشته باشند و با مطالعه مقدمه و مطالب آغازين کتاب هاي درسي آگاهي نسبي بدست آورند . گاهي در بحث هاي مقدماتي کتاب هاي درسي نکاتي درج مي گردد که مطالعه ي آنها براي والدين ضروري است . شناخت نقاط ضعف درسی دانش آموز و همفکری برای آن ضرورت دیگر ارتباط خانه و مدرسه است .پس از گذشت چند هفته از سال تحصیلی می توان در وضع درسی دانش آموز تامل کرد و نقاط ضعف و قوت او را شناخت . مطلب دیگرتوجه والدین و معلمان به ویژگی های روانی کودکان و ارتباط آن با پیشرفت تحصیلی آنان است . (استادان طرح جامع آموزش خانواده ، 1380 ).
موانع مشارکت اولیا در مدرسه
چنانچه مشارکت را گذر از تفکر سنتی اداره ی امور به حساب آوریم ، بدیهی است برای تحقق آن دشواری هایی وجود داشته باشد. مشارکت نگاه قدرت طلبانه و ساختارهای سنتی اداره را به مبارزه می طلبد بنابراین طبیعی است خود این ساختارها از جمله موانع اصلی مشارکت به حساب آیند .موانع مشارکت اولیا در امور مدرسه در قالب انجمن اولیا و مربیان را می توان از دو منظر مورد توجه قرار داد.
-موانع مشارکت اولیا از سوی مدرسه
-موانع مشارکت از سوی اولیا
موانع مشارکت اولیا از سوی مدرسه
در هر مجموعه ای مدیر به عنوان اثر گذار ترین عامل در موفقیت آن در دست یابی به اهداف قلمداد می شود . از این رو نگاه مدیر مدرسه به انجمن اولیا و مربیان و مشارکت اولیا در امور مدرسه نقش اساسی در نزدیکی یا دوری اولیا به مدرسه ایفا می کند . نگاه مشارکت جویانه ی مدیران موجب استفاده ی مطلوب از ظرفیت ها ی اولیا می گردد و آ نها نیز با نگاه خدمت به فرزندان خویش با مدرسه ارتباط صمیمی برقرار نمو ده ، در رفع موانع و مشکلات آموزشی و پرورشی ، از هر گونه اقدامی دریغ نمی کنند .(نقیه ، 1387)
بر عکس ، نگاه منفی مدیران به مشارکت اولیا موجب فاصله گرفتن آنها از مدرسه می شود و عملاً حل مسائل و مشکلات آموزشی و پرورشی مدرسه به آسانی صورت نمی گیرد . به طور خلاصه موانعی که از سوی مدرسه بر سر راه مشارکت اولیا در امور ایجاد می شود ، به قرار زیر است
-نگاه سنتی مدیر به اداره ی مدرسه
– آشنا نبودن مربیان به مزایای مشارکت اولیا . ( بهبودی ، 1390)
– احساس نا توانی در هدایت اولیا به سمت فعالیت های آموزشی و پرورشی
-ترس از مداخله ی بیجای اولیا در امور مدرسه
-نگاه منفی مدیر به حضور اولیا در مدرسه
-ترس از کم شدن قدرت مدیر یا به عبارتی قدرت طلبی مدیر
-نگاه سنتی به انجمن اولیا و مربیان مدرسه . ( عرب نژاد ، 1386 )
-عدم انگیزه ی مدیر در جلب مشارکت اولیا.
نقش متقابل والدین ومعلمین نسبت به هم
معلمین ووالدین دانش آموز ارتباط دوسویی باهم دارند یعنی خانواده ومعلمین می توانند با تعامل سازنده در رفع مشکلات وپیشرفت تحصیلی داش آموز گام های امیدواکننده ومفیدی بردارند.محیط خانواده تاثیر اساسی در روحیه وآمادگی دانش آموز برای فراگیری دارد ودر برخی موارد نیز به خصوص در مقطع تحصیلی ابتدایی دانش آموزان حرف شنوی بالایی از معلمین دارند.این تقابلات روحی ورفتاری ونقش پذیری در جهت مثبت می تواند بالندگی آموزشی را سبب ساز شود.(نویسنده). اکثر والدين مايلند که از وضعيّت فرزندان خود در مدرسه مطّلع شوند و اطّلاعاتي از ميزان موفّقيّت هاي او در مدرسه و اين که چه مشکلاتي را تجربه مي کنند پيدا کنند. آن ها معلّمان را منبع اصلي اطّلاعات در مورد رفتارهاي فرزندان خود مي دانند لذا نيازمند يک مشارکت مؤثّر و سودمند با آن ها هستند آنان اين مشارکت را با ايجاد تماس هاي منظّم با والدين از روش هاي مختلف مانند جلسات انجمن اوليا و مربيّان، فرم هاي گزارش هفتگي و تنظيم دفترچه هاي ارتباط بين خانه و مدرسه و غيره نشان مي دهد (راسخون).
نتیجه گیری
در مسیر آموزش نمی توان از نقش وتاثیرارتباط مثتمر بین معلمین،والدین غافل بود.در واقع خانواده ومعلمین ستون های اصلی درجهت حصول نتیجه وموفقیت آموزشی وحتی پرورشی دانش اموز می باشند. مدیریت مدرسه وآموزش وپرورش می تواند با زمینه سازی در امر ارتباط بهتر ومداوم با خانواده دانش آموز،سبب شود علاوه بر کسب موفقیت تحصیلی ،میزان وجودهنجارهای اخلاقی ناپسنددر بین دانش آموزان را کاهش دهند.ارتباط ارکان آموزش(دانش آموز،معلم ،خانواده ،آموز ش وپرورش)چندسویی است.
متاسفانه وجود فشارهای اقتصادی سنگین بر روی خانواده های ایرانی ،بعلاوه هزینه بالای آموزش درایران سبب کاهش ارتباط سازنده بین اولیا ومدرسه شده است که نمود عینی آن را می توان در کمی تمایل وغیبت مداوم برخی اولیا در شرکت جلسات مشاهد ه کرد.

منابع
www.migna.ir
استادان طرح جامع آموزش خانواده ، ( 1380 ) خانواده و فرزندان در ابتدایی ، چاپ پانزدهم ، تهران ، انتشارات انجمن اولیا و مربیان
زرهانی ، سید احمد ، تاجیک اسماعیلی ، عزیزالله ( 1389 ) نقش های تربیتی خانه و مدرسه ، مجله پیوند ، شماره 372 ، صص 22-20
عرب نژاد ، مرضیه ، سایت زیبا وب
بهبودی ، هایده ( 1390 ) ضرورت آموزش والدین کودکان با نیازهای ویژه ، مجله پیوند ، شماره 379 و 378 صفحه 27
نقیه ، مجید ( 1387 ) ظرافت های معلمی ، چاپ اول ، تهران ، انتشارات بین المللی گاج