ايمني كاركنان در موتورخانه صنعتي

مقدمه

سيستم هاي موتورخانه به دليل وجود اجزايي مانند ديگ بخار ، سيستم هاي لوله هاي اب رفت و برگشت ، سيستم هاي گاز سوز ، UPS و…كه هر كدام مي تواند با اشكال و خرابي مواجه شوند كه اين خرابي ها بي خطر نمي باشد و خطرات موجود در موتورخانه به مراتب مخرب تروخطرناكتر از فضاهاي ديگر ساختمان مي باشد از اين رو بايد براي تك تك تجهيزات كنترل هاي مناسبي در نظر گرفت و همچنين(( Saving Energy را به صورت ساعت فعالي يا دريافت ورودي توسط سنسورهاي حرارتي در محيط موتورخانه و غير از موتورخانه مي توان كنترل نمود كه از خطرات احتمالي سيستم نيز مي كاهد.

موتورخانه بعنوان قلب يا مركز سيستم بشمار مي رود . كليه سيستم هاي گرمايشي، سرمايشي وتهويه مطبوع مركزي را ميتوان به دو قسمت موتورخانه وسيستم توزيع تقسيم بندي نمود كه معمولاًضوابط واستانداردهاي طراحي براي سيستم كلي متشكل از موتورخانه وسيستم توزيع مربوط به آن ارائه ميشوند

تجهيزات براي كنترل قسمتهاي مهم موتورخانه صنعتي

تجهيزات ويژه اي را براي كنترل قسمتهاي مهم موتورخانه صنعتي در نظر گرفت كه به صورت زير مي باشد:

۱-سيسستم اعلام نشت گاز: كه توسط سنسورهاي گاز شهري در صورت بروز نشتي مي توا ند شير برقي را قطع و برق موتورخانه را نيز قطع كند و اژير خطر و تلفن كننده تماس تلفني را با فرد مورد نظر مي گيرد و شخص را در اطلاع اتفاق روي داده قرار مي دهد تا عيب يابي ، و رفع عيب انجام شود.

۲-سيستم اعلام حريق كه توسط سنسور دود: در صورت بروز اتش سوزي گاز و برق ورودي را قطع و اژير خطر و تماس تلفني را انجام مي دهد.لازم به ذكر است در صورت لوله گذاري عمل اطفاء حريق را انجام ميدهد وLED خطر را روشن مي نمايد.

۳- سيستم روشنايي اتوماتيك در محيط داخل موتورخانه: كه با ورود افراد لامپ موجود روشن و در صورت خارج شدن انها خاموش مي شود كه اين عمل مي تواند تا حدود زيادي از خطر انفجار در صورت بروز نشت گاز در هنگام عمل كليد زني بكاهد.

۴- سيستم اعلام مونواكسيد كربن: كه در صورت بالا رفتن از حد مجاز فغاليتهاي مشابه را با سيستم اعلام نشت گاز انجام مي دهد.

۵-سيستم كارت خوان ورودي:اين سيستم با امكان صدور كارت براي افراد مجاز و جلوگيري از تردد افراد غير مجاز

۶- سيستم اعلام ورود غير مجاز و اعلام سرقت توسط تماس تلفني و اژير خطر

۷-سيستم ساعت روشن شدن و خاموش شدن موتورخانه كه عمل( (Energy Saving را انجام مي دهد و در ساعات اداري روشن شود كه مي توان يك ساعت هميشگي براي ان در نظر گرفت و در صورت تغييرات روزانه ، ماهيانه وفصلي نياز به يك مانيتور جهت وارد كردن داده ها مي باشد كه از انواع مختلف ان مي توان استفاده كرد كه به عنوان مثال سياه و سفيد در داخل تابلومانيتور Touch Screen در خارج از ان و در محل نگهباني قرار بگيرد كه با توجه به نيازهاي كار فرما و امكانات مالي ان مي توان انجام داد.

آمارهای آتش سوزی نشانگرآنست که حدود ۱۰درصد از خسارات حریق    ناشی ازبدعمل کردن وسایل تولید گرما و حرارت واشتباهاتی است که در ساختمان مراکز حرارتی ونصب تاسیسات مربوط به شبکه گرمایش ساختمان رخ می دهد.

دسترسی به محل حریق در مراکز حرارتی ودیگهای بخاربه دلیل آنکه معمولا درطبقات زیرزمین ساختمان

قراردارند. نسبتا دشواراست. معمولا چون دارای تهویه مناسب نمیباشند باعث میشود که دود وگازهای حاصل از

حریق زیاد غلیظ باشد وحرارت به صورت چشمگیری بالا برود. با توجه به موارد فوق باید سعی شود که سقفها

ودیوارها مقاوم دربرابرحريق ساخته شوند ومقدار اثاثيه وكالاي موجود در آنها بقدري نباشد كه بارحريق را از حد مجاز افزايش دهد ودر صورت امكان براي جلوگيري از گسترش از حريق از شبكه آبفشان و تجهيزات خودكار اطفاء حريق    استفاده گردد .

 ايمني برقي موتورخانه ها:

طول وعرض و ارتفاع هرموتورخانه بايد متناسب با ظرفيت حرارتي و نحوه استقرار دستگاهها بوده و به قدر كافي بزرگ در نظر گرفته شود تا امكان عملكرد صحيح تمامي تاسيسات وتجهيزات با توجه به تعداد . نوع . اندازه ورعايت حريمهاي ايمني متعلق به هريك و تامين دسترسيهاي لازم فراهم باشد. در هرحال هيچگاه نبايد ارتفاع مفيد موتورخانه از ۲۴۰ سانتيمتر كمتر باشد. درهر موتورخانه بايد دست كم حجمي معادل ۱۲ برابر حجم كوره بعلاوه ۱۶ برابر حجم كلي ديگ . فضا در نظر گرفته شود . اين علاوه بر فضايي خواهد بود كه در بعضي از موارد براي استقرار مخزن تامين سوخت اختصاص داده مي شود .

ساختار موتورخانه ها:

سقف موتورخانه در هر مورد و موقعيت بايد داراي ساختاري حداقل ۲ساعت مقاوم در برابر حريق باشد . احداث هرگونه روزنه يا بازشو به طبقات بالا در سقف موتورخانه ممنوع است . هيچگونه تركيب تصرف در موتورخانه ها مجازنيست . فضاي موتورخانه ها . تحت هيچ عنوان و به هيچ دليل نبايد براي منظورهاي ديگر مانند : انباري . رختشويخانه پاركينگ . ذخيره سازي سوخت و غيره استفاده گردد . فاصله قسمت جلوي كوره حرارتي تا مصالح و مواد قابل احتراق . حداقل ۱۲۰ سانتيمتر و فاصله ساير قسمتهاي آن اعم از پشت . جوانب و بالاي سر در همه نقاط دست كم ۴۵ سانتيمترخواهد بود . دودكش يا لوله تهويه كوره نيز با مصالح غير قابل احتراق ساخته شده و از هر طرف حداقل ۴۵ سانتيمتر با مواد و مصالح قابل احتراق فاصله داشته باشد.

   مخازن سوخت تا ۲۵۰۰ ليتر مي توانند در داخل ساختمان و نزديك موتورخانه   باشند . بشرطي كه دور آن كاملا با مصالح مقاوم در برابر حريق دوربندي و انتقال سوخت درون آنها فقط توسط پمپ و از طريق لوله كشي مستقيم انجام گيرد . ضمنا منابع ذخيره سوخت بيش از ۲۵۰۰ ليتر بايد درخارج ازساختمان نصب و اقدامات ايمني براي آنها صورت گيرد .

  جهت تهويه موتورخانه مخصوصا تهويه طبيعي . بايد در هرقسمت بالا و پايين ديوار خارجي آن دو دريچه يا پنجره . هريك با سطح مفيدي معادل ۲۰ سانتيمتر بازاء هر ۱۰۰۰۰ بي تي يو درساعت از كل ظرفيت حرارتي موتورخانه در نظر گرفته شود .  

ضوابط كلي در طراحي موتورخانه ها

تامين هواي لازم احتراق هواي مورد نياز براي احتراق و تعويض هواي موتورخانهبايد از۰۳/مترمكعب در دقيقه به ازاي هر كيلووات كمتر نباشدهواي لازم براي موتورخانه بر مبناي سطح آن بايد از۵/متر مكعب در دقيقه بر متر مربع كمتر نباشد.

دودكش ها

براي طراحي دودكش استاندارد در موتورخانه ها از فرمول زير محاسبه مي شود:

D=(52)(G*Tk/(V*Pb))^(1/2)

Dقطر دودكش گرد بر حسب سانتي متر

Gميزان عبور دود از دودكش بر حسب كيلوگرم بر ثانيه

TKدماي متوسط گازهاي دودكش بر حسب كلوين

PBفشار هواي محلي بر حسب سانتي متر جيوه

Vسرعت گازها در دودكش بر حسب متر بر ثانيه

نتيجه گيري

در حوزه ايمني در محيط كاري مطالب زيادي عنوان شده است اما ايمني در موتورخانه صنعتي،شامل بخشهاي مختلفي است كه شامل ايمني رواني،ايمني برقي،ايمني تاسيساتي است.در واقع رعايت ايمني درهمه قسمتها باعث بالا رفتن وآسودگي خاطر كاركنان ودر نتيجه بازدهي وراندمان كاري بالاتر مي شود.

متاسفانه در كشور ما حتي در مراكز بزرگ،بهاي انچناني به بحث ايمني داده نمي شود كه اين امر باعث وقوع حوادث دلخراشي مي شود كه روي دادن انواع اتش سوزي ها وحوادث از اين جمله هستند.

بايد اين باور راداشت كه سرمايه گذاري در بخش ايمني محيط كار يك نوع سرمايه گذاري بيهوده نيست وبازخورد آن يعني ايمني كاركنان،كه باارزشترين ومهمترين  محرك يك كارگاه ويا مركز توليدي است مي باشد.

 

منابع

سايت اتش نشاني مشهد

www.asrehjadid.ir