ابزارها وادوات جنگي بين النهرين پيش از تاريخ

ابزارها وادوات جنگي بين النهرين پيش از تاريخ

مقدمه

دستيابي به تكنولوژي جديد از گذشته‌هاي بسيار دور در زندگي انسان‌ها و در تعيين سرنوشت جوامع بشري تاثير فراوان داشته و در روند تكامل تمدن بشري خصوصاً در عهد باستان هر گاه انسان به تكنولوژي جديدي دست ‌مي‌يافت، تحول عظيمي در زندگي او رخ داده است.
تحولات تكنولوژي در زمينه‌هاي متفاوت و در جوامع مختلف در گذشته به طرق و روش‌هاي گوناگون به وقوع مي‌پيوسته، ولي به علت نبودن ارتباطات و تبادل اطلاعات لازم بين جوامع، اين تحولات از پويايي بسيار كمي برخوردار بوده‌اند و بسيار كند صورت ‌مي‌گرفته و انتشار مي‌يافته‌اند.
انسان‌هاي اوليه به ناچار براي حفظ جان خود به فكر كردن و ابداع وسايل زندگي و دفاع پرداختند و ‌به مرور وسايل كشاورزي و ادوات جنگي را ساختند.

ترابري بسيار كندرو با گنجايش حمل بار و مسافر كم در عهد باستان و در نتجيه آن، ضعف ارتباطات و عدم انتقال سريع تكنولوژي بين جوامع مختلف، نبودن تكنولوژي پيشرفته در بخش كشاورزي و استفاده از ابزار و ادوات بسيار ابتدايي و ساده كه تمام نيروي كار را صرف تهيه مواد مورد نياز روزانه انسان مي‌كرد و مجال فكر كردن در ساير امور مخصوصاً امور نظامي را براي انسانهاي آن دوره فراهم نمي‌كرد و اصولا پايين بودن پايه و درجه تكنولوژيك صنايع در آن زمان، از دلايل عمده پيشرفت بسيار كند و روند نامنظم و نامرتب تحولات تكنولوژي نظامي به شمار مي‌آيند. از طرفي پديده‌هاي بازدارنده طبيعي نيز به نوعي در راه پيشرفت و گسترش اين تكنولوژي موانعي را به وجود مي‌آورده‌اند كه اغلب از كنترل انسان خارج بوده است.
انسان جستجوگر و سخت كوش در آرزوي دستيابي بر فراز آسمان و قعر درياها هرگز از تلاش و جديت در راه رسيدن به ترقي و تعالي و آينده‌اي بهتر دست برنداشته و با تكيه به هوش نبوغ خود گام به گام پيش رفته و بر قهر طبيعت فايق آمده است؛ براي تامين نيازمندي‌هاي خود ابزار لازم را اختراع نموده و براي مبهمات و نادانسته‌هاي خود نيز پاسخ يافت، ليكن هنوز هم بسياري از سوالات او بدون پاسخ است و تلاش در جهت يافت پاسخ همچنان ادامه دارد.
تكنولوژي در عهد باستان بسيار ساده و ابتدايي بوده و اگرچه بيشترين فكر انسان‌هاي اوليه معطوف و متوجه تامين امنيت و تهيه ابزار مبارزه با بلاهاي طبيعي و بهره‌برداري از محيط اطراف خود بوده است، پيشرفت در اين زمينه‌ها نيز بسيار كند بوده و قرنهاي متمادي سپري مي‌شده تا تحولي كه امروز بسيار ساده و پيش پا افتاده به نظر مي‌رسد، در تكنولوژي نظامي آن روز پيش مي‌آمده است. ابزار نظامي آن روز منحصر به آلات و ادوات شكار حيوانات و دفاع شخصي در مقابل خطرات بوده است.

اولين چيزي كه توجه انسان‌هاي اوليه را براي ساخت ابزار زندگي و جنگ افزار تدافعي به خود جلب كرده سنگ و گل و شاخه درختان بوده است و سپس پوست و استخوان حيوانات نيز در فرايند تكنولوژي نظامي عهد باستان جايگاه خاصي را به خود اختصاص داده است.
تكنولوژي نظامي در عهد باستان بسيار ساده و معمولا به صورت ابزاري غير مركب و ساخته شده از سنگ، چوب يا استخوان حيوانات بوده و اولين تحولي كه در اين زمينه رخ داده است در حقيقت توانايي تركيب اين مواد و ساخت جنگ افزارهاي مركب بوده است.

انسان پس از اينكه وسيله بستن اجسام و متصل نمودن آنها را به يكديگر كشف كرد، تحول بزرگي در زندگي او رخ داد. او توانست سنگ‌هاي تيز و صيقلي را به نوك چوبهاي بلند ببندد و در نتيجه موفق به ساخت نيزه شد و توانست حيوانات بيشتر و بزرگتري را شكار كند و از گوشت و پوست واستخوان آنها بهره برداري كند.


تحولات تكنولوژي نظامي در عهد كهن به همين ترتيب با پيشرفتي بسيار كند صورت مي‌گرفته است.

جنگ يكي از چالش هاي بشري بوده است از بدر تمدن انساني جنگ هاي كوچك بزرگي رخ داده است.جنگ علاوه بر چهره خشن آن  داراي ثمراتي نيز بوده است كه از ان جمله مي توان به رشد صنايع مرتبط با ان،وكسب غنائم،وتغيير فرهنگ،و….اشاره كرد.

اماحس برتري وغلبه در جنگ باعث شده است كه انسانها وملتها هميشه در راه بهبود ادوات جنگي خويش باشند تا بتوانند سريعتر وبا هزينه وتلفات كمتر بردشمن خود چيره شوند.

مردمي‌ كه‌ در فلات‌ ايران‌ زندگي‌ مي‌كردند، در طول‌ مدتي‌ بيش‌ از شصت‌ قرن‌ انديشه‌ها و فنوني‌ پديد آوردند كه‌ موجب‌ بقاي‌ بشر و تعالي‌ مقام‌ و منزلت‌ انساني‌ شد. كشاورزي‌ و فلزكاري‌، مباني‌ انديشه‌هاي‌ ديني‌ و فلسفي‌، نوشتن‌، پيدايش‌ كاربرد اعداد و دانشهاي‌ رياضي‌ و ستاره‌شناسي‌ از سرزميني‌ نشات‌ گرفت‌ كه‌ امروز خاورميانه‌ ناميده‌ مي‌شود – و سرچشمه‌ي‌ بسياري‌ از اين‌ پديدارها در فلات‌ ايران‌ قرار داشت‌

ابزار ها و ادوات جنگی،  نرم و سخت،  و نیز تولید و کاربرد همراه تاکتیک های جنگی در تمام تاریخ تعیین کننده تمدن یک سرزمین بوده است .در زير ادوات جنگي مربوط به بين النهرين آورده شده است:

 

 

 

 

۱-ابزارهاي چاقو مانند از جنس سنگ ويا استخوان

اين ابزارها در دومورد كه هم براي جنگ( به خصوص جنگ تن به تن) بود وهم مصارف خانگي استفاده مي شده است. جنس آن هم  درابتدا از شاخ حيوانات ويا سنگ بوده كه بعدها بادستيابي به فلز جنس آن فلزي شد(خبرگزاري جمهوري اسلامي)

۳

۲-گرز:از آثار بر جاي مانده ر مشخص مي‌شود كه مدافعان شهر پادگان نظامي از سنگهاي تراشيده شده و صيقل يافته و نوك تيز را به جاي خنجر و تبر و از چوبهاي بسيار مقاوم بعنوان گرز و نيزه و خدنگ استفاده مي‌ كردند. بدون شك در آوردن سنگ به شكل دشنه و صيقل دادن آن با ظرافت كامل همانا آغاز تكنولوژي نظامي است. كمان‌هايي به صورت ابتداي و نيزه‌هاي دستي و نيزه‌هاي پرتابي و سنگ قلاب‌هاي چرمي، تجهيزاتي بودند كه همگي توان رزمي آن دوره را بخوبي نشان مي‌دهند. گرزهاي به دست آمده از اين كاوشها ساختمان بسيار ساده‌اي داشته و سنگ يا استخوان‌هاي تراشيده شده بعنوان دسته در آن تعبيه شده است كه بايد اذعان كرد در آن زمان كار ساده‌اي نبوده است از اين تاريخ به بعد است كه گرز به صورت ماهرانه ساخته شد و در اختيار شخصهاي بزرگ آن دوره چون پهلوانان، قهرمانان و فرمانروايان قرار گرفت.

يكسري سلاحها انفرادي وبعضي سلاحها جمعي بوده است كه از سلاحهاي انفرادي مي توان گرز را نام برد كه از جنس چوب سخت ويا فلز بوده است و براي شكافتن زره روي سر ويا كوبيدن سر به كار گرفته مي شده است.

۴-نيزه: نيزه در ابتدا از جنس سنگي بود كه برروي چوبي قرار مي گرفت اما بااشنايي سومريان با ذوب وريخته گري وبدست اوردن فلز مس ومفرغ جاي خود را به نيزه فلزي داد.(ويكي پديا)

۵-ارابه:  اين وسيله نقش هاي متفاوتي داشت كه  عبارتند از:

 براي جابجايي افراد

حمل ونقل تداركات

سواركردن افراد سواره نظام وتيراندازي به دشمن از روي ان

جهت نامه رساني

با وصل كردن وسايل جنبي به عنوان يك وسيله جنگي كارامد استفاده مي شد.(البته در سپاه هخامنشي بيشتر نمودداشت)

۶-تیروکمان:

تیر و کمان و سود جستن از آن در شکار و پیکار بر ساخته ترین نبرد ابزاری بوده که در ایران باستان همیشه به کار می رفت.تیر را در آغاز با نی و سپس با چوب گز و پیکان آن را با مفرغ و آهن که گاهی آن را با زهر آب می دادند می ساختند و در هنگام بایسته اخگر و آتشی را به یک طرف تیر می بستند تا اسبابهای دشمن را آتش بزنند.کمان از چوبی نرم و یا برنج ساخته می شد و زه آن را از پوست یا موی اسب و یا روده حیوانات درست می کردند.  

۷-فلاخن:

وسیله ای که برای پرتاب سنگ استفاده شده است.

طناب آن را از پشم حيوانات و قسمتي  كه سنگ را پرتاب مي كردند از چرم مي ساختند.البته اين چرم نيز  از پوست حيوانات ساخته مي شد.البته  با پيشرفت  در فلاخنها بعدها فلاخن هاي گسترده تري براي دژ كوبي ساخته شد.

۸-سپر:ابزاري بود از جنس فلز كه براي در امان ماندن ازضربات شمشير سربازارن وياتيركمانها استفاده مي شد

۹-تبر:وسيله بود براي جنگ تن به تن ويا براي تداركات.بيشتر پياده نظام از ان استفاده مي كردند.البته در ا ن دوران به  ان تبرزين مي گفتند.

۱۰-زوبين:

زوبين يكي از جنگ افزارها  بوده است كه نيزه اي كوتاه به درازاي ۱متر كه از شاخه هاي درخت خرما يا ني هاي ستبروخيزران درست مي شد كه نوكي فلزي داشت.به دو صورت استفاده مي شد.يا ان را از بالا به پايين براي دفاع از قلعه يا خود ويا اينكه ان را به سمت جلو پرتاب مي كردند.هر سرباز ۲زوبين هميشه با خود داشت.

۱۱-كتاره:

سلاحي چاقو مانند نوك تيز وكماني داراي  طول۴۰ الي ۵۰ سانتيمتر براي نبرد تن به تن ويابراي غافلگيري.

۱۲-كمند ريسمان براي دستگيري سربازان ويا گرفتن سربازان.البته گاهي اين ريسمان ها چنان بود كه دوسر ان توسط اسب به دور چند سرباز پيچيده مي شد تا اين سربازان را محاصره ودستگير كنند.

۱۳-منجنيق

منجنيق نوعي از فلاخن در ابعاد بزرگ است كه از ان براي پرتاب سنگ يا وسايل اتش زا در مسافت دور استفاده مي شد

۱۴-گردونه هاي چرخدار

ازاين نوع گردونه ها  براي حمل ونقل سرباز ويا پياده كردن سرباز برفراز برج ها ودر برخي موارد حمل فرماندهان ويا براي ديده باني استفاده مي كردند

منابع

www.asrehjadid.ir