شركت پايه بتون بينالود

پياده كردن نقشه

 

درنقشه هاي شهري كيفيت نقشه ازنظرشمال – جنوب – ناحيه – قطعه – برخيابان اصلي ، ويافرعي كاملاً مشخص است .

چنانچه فرض شودخيابان كشي وياجدول بندي خيابان انجام شده باشد، برابراندازه نقشه مقدارمتراژ پياده روتعيين ميگردد. بااندازه برداري ازجدول وميخ كوبي ، بر، زمين تعيين ميگردد.

معمولاً قطعات باميخ كوبي كه قبلا انجام شده است مشخص مي باشد. ميخ گوشه زمين را، برابرباوضع جغرافياي زمين ازنظرشمال وجنوب پياده مي كنيم . ازميخ مذكورريسمان كشي كرده وازگونياي بزرگ استفاده مي نماييم وضلع دوم زمين رتبه دست مي آوريم .

براي اينكه دقت بيشتري داشته باشيم مي توان ازرابطه مثلث ( 3 و 4 و 5 ) استفغده كرده يعني برروي دوضلع ريسمان – كار3 واحدو4 واحدراانتخاب كرده ووتررابا5 واحدكنترل مي نماييم ، خصوصاً اگرواحدها، بزرگ انتخاب شوند.

مثلاً 3 – 4 – 5 مترازنبش زمين كه برابربانقشه هاي شهري ونقشه برداري ميباشدميخ كوبيده ميشود، باندازه طول زمين ( ضلع دوم ) ازميخ نبش ، جلوآممده انتهاي طول راميخ كوبي مي كنيم .

ضلع ديگرطول زمين رابامتركشي ازنقطه عرض تعيين كرده ، ازميخ چهارم به وسيله برداشت مترطول وعرض زمين راكنترل مي نماييم .

چنانچه خواسته باشيم كارهاي انجام شده رادقيقاً كنترل نماييم ازگوشه هاي ميخ كوبيده شده درزمين ، به وسيله مترفلزي چپ راست برداشته ( يعني اقطارچهارضلعي راكنترل مي نمايبم ، وقتي اقطارمساوي باشندحتماً گوشه هاقائمه 90 درجه مي باشند) .

چنانچه دراراضي ( منطقه ) خيابان كشي وياجدول – بندي نشده باشدباميخهاي برخيابان نيزميتوان نقاط زمين ( گوشه رابرابرنقشه 2000 ) بدست آورد.

پياده كردن نقشه بدين روش ، براي زيربناهاي كم بوده ، وزماني كه زيربنازيادباشدپياده كردن نقشه به وسيله دوربين انجام ميشود.

پياده كردن نقشه بادوربين

دراراضي پس ازعمل نقشه برداري ، ابتدامحورخيابان هاميخ كوبي شده وسپس ميخ كوبي قطعات انجام مي گيرد. آنگاه نقشه زمي ن هاتهيه مي شود.

ميخ كوبي به وسيله ميخ هاي چوبي انجام مي گيرد. معمولاً وسط ميخ چوبي ميخ معمولي فلزي كوبيده مي شودتادقت عمل بيشتري صورت گيرد.

دوربين تئودوليت راروي سه پايه مستقرميسازيم . دوربين راطوري ترازكرده كه ازشاقول ديدگاني ميخ (  m  ) رارؤيت نماييم .

درامتدادميخ زيردوربين ، ميخ ديگري كه ( بر ) زمين را، نشان ميدهدوجوددارد. وسط ميخ چوبي مذكوررانيزميخ فلزي ميكوبيم .

كمك نقشه بردارنوك ژالن راروي ميخ ( n  ) ميگذارد، چنانچه ازشاقول استفاده شوددقت كاربيشترخواهدبود.

ازدوربين به نخ شاقول قراول روي كرده تاتاررتيكول برنخ شاقول منطبق شود. ابتدادوربين را( 00 ، 0 ) كرده سپس باقراول روي درمسير، نقاط مختلف راميخ كوبي مي نماييم . تانقاط پشت تاپشت به دست آيد. طول وياعرض زمين راروي محورپياده كردن دونبشس انتهاوابتداي بعدراميخ كوبي مي نماييم ( ميخهاي  a  و  b  )

دوربين راروي ميخ a  مستقركرده پس ازترازكردن وشاقول نمودن به وسيله شاقول ديدگيني ، به ميخ  b قراول روي كرده دوربين را( 00 . 0 ) مي كنيم .

دوربين راآنقدربه طرف راست چرخش داده تازاويه 90 درجه بامحورافقي بسازد. فوراً دوربين راقفل كرده ، كمك نقشه – بردار، ژالن رابه حركت درمي آوردتابرروي تاررتيكول واقع شودوژالن رؤيت گردد.

بانوك ژالن زمين رانشانه گذلشته ، عمل رابه وسيله شاقول دنبال كرده تانخ شاقول درامتدادتاررتيكول واقع گردد. بلافاصله نقطه مذكورراميخ كوبي

(ميخ d ) ميكنيم .

براي تعيين طول وياعرض ساختمكان ازميخ a  متراژ نقشه راپياده كرده ميخ مجدد c  كه بعددوم است ميكوبيم اين محل گوشه دوم ساختمان مي باشد.

براي تعيين ضلع سوم مي توان دوربين رادرنقطه b  يا  c  قرارداد. چنانچه دوربين درنقطه  c  مستقرشودبهتراست . پس ازاستقراردوربين درنقطه  c  وانجام ترازوشاقول كردن دوربين ، ژالن راروي نقطه a  فرترداده ، دوربين راچرخش ميدهيم تاژالن ويانخ شاقول وياخودنقطه  a  رؤيت شود. ازاين نقطه دوربين راآنقدربه طرف راست چرخش داده تاروي محورافقي درجه 90 ديده شود. بلافاصله دوربين راقفل مي كنيم وميخ  f  رابزمين كوبيده ، ازنقطه  c  طول  ab  راكه برابراندازه زير- بنااست ، باكوبيدن ميخ e  مشخص مي نماييم كه ضلع سوم وگوشه ساختمان ودرواقع اگرزاويه برداري رادرست انجام داده باشيم آخرين ميخ خواهدبود.

براي دقت بيشتروكنترل عمليات دوربين رادرنقطه e  مستقركرده پس ازتراز وشاقول كردن دوربين به نقطه  c  قراول روي مي نماييم ، دراين محل دوربين را( 00 ، 0 ) كرده ، دوربين راازچپ به طرف نقطه  b  حركت مي دهيم . جنانچه زاويه افقي دوربين 90 درجه رانشان داده ونقطه b  نيزدقيقاً برروي تارتريكول منطبق شودعمليات كاملادرست وگرنه بايدعمليات مجدداً تكرارشود.

ميخ هاي آف

بعدازتعيين ميخ هاي اصلي گوشه هاي بنا، براي اينكه درموقع گودبرداري ميخهاازبين نروددقيقاً درامتدادميخهاي نبش ، معمولاً 2 مترعقب ترازميخ اصلي ، ميخ كوبي مي شود. معمولااين ميخ هاآرماتوربوده واطراف آن بابتون محكم مي شود، بطوريكه سرميخ باندازه 5 / 1 سانتيمترازبتون بيرون باشد.

براي اينكه ميخ براي عمليات بعدي مشخص باشدسرآنرابارنگ سرنج قرمزمي نمايند.

بايدتوجه داشت وسايل سنگين وماشين آلات نبايدبرميخهاي آف نزديك شوندوهميشه اطراف آن باچيدن بلوك – آجرويامواردديگرمشخص ميگردد.

پياده كردن نقشه درامتدادميخ آف

ازميخ هاي آف درتمام مراحل گودبرداري – فنداسيون سازي وكرسي چيني وبالاخره دريك رجي كردن بنااستفاده ميگردد.

ريسمانكشي باميخ هاي آف انجام شده وپياده كردن نقشه دركف وسيله امتدادشاقول ميباشدوكاردقيقاً گونياپياده ميگردد.

جوشكاري باقوس الكتريكي

تعريف :

جوشكاري عبارت ازاتصال وآميختن ذرات دوقطعه فلزبيكديگردرحالت مذاب ميباشد.

درجوشكاري بابرق براي ذوب كردن محل اتصال دوقطعه ازحرارت زيادقوس الكتريكي ( حدود5000 درجه سانتيگراد) استفاده مي شود.

 

احتياطات ايمني درجوشكاري بابرق :

سوختگي چشم دراثراشعه زيان اورقوس الكتريكي متداولترين آسيبي است كه جوشكارباان روبرومي شود. اين سوختگي دراثرنگاه كردن به قوس الكتريكي بدون استفاده ازماسك ايجادمي شود.

علامت مشخصه دردچشم دراثرجوشكاري اينست كه جوشكاراحساس مي كندمثل اينكه مقداري شن درچشمش پاشيده باشندونسبت به نورحساسيت داردومعمولاً پس از24 تا48 ساعت چشم معالجه مي شود.

هرگزبدون استفاده ازماسك حتي جندلحظه به قوس الكتريكي نگاه نكنيدچون دردشديدي درچشم احساس خواهيدكرد.

سوزش چشم رانمي توان بسرعت معالجه كردوبراي تخفيف موقتي ان بهتراست كمپرس آب يردروي چشم گذلشته يااينكه ازآمپولهايي استفاده كرد.

مي توان باگذاشتن پوست بعضي ازميوه هامثل خياروسيب بروي چشم تاحدودي ازناراحتي چشكم كاست .

خطرتشعشع شعله

علاوه برموقع جوشكاري بابرق مقداري تشعشع ازقوس الكتريكي بوجودمي ايدكه باعث سوختگي دست وصورت مي شود.اين سوختن شبيه آفتاب زدگي است وباعث سرخ شدن پوست وسوزش ان مي گردد.

براي محافظت ازاين تشعشع بايدبوسيله ماسك ودست كش ازبرخورداشعه به بدن جلوگيري كرد.

گازهاي زيان آورقوس الكتريكي

درموقع جوشكاري مخصوصاص باالكترودهاي پوشش داردودوگازي به وجودمي آيدكه بايدتهويه گردد.

هنگام جوشكاري فولادهايي كه پوششي ازفلزات ديگرمانندروي وسرب دارندمقدارتوليداين گاززيادتروسمي ترمي باشد.

چنانچه جوشكاري درهواي ازادانجام شوداين گازهاخطرچنداني ندارندولي اگرمحل جوشكاري بسته ومحفوظ باشدحتماصبايدگازهاي حاصله رابه وسيله تهويه خارج كرد.

خطرات قلم زني وپاك كردن گرده جوش

درموقع جوشكاري باالكترودپوسته اي روي گرده جوش قرارمي گيرد. اين پوسته محل جوش راازتركيب شدن باگازهاي موجوددرهوامحافظت مي كند.

هنگاميكه بخواهيم چندلايه ( پاس ) رويهم جوشكاري كنيم ياروي جوش راصاف يارنگ اميزي كنيم بايدپوسته جوش راكاملاً پاك كرد. هنگام قلم زدن وپاك كردن گرده جوش مخصوصاً وقتي كه كار، گرم باشدبايدعينك مخصوص ياسپرمحافظ بكاربردزيرااصابت ذرات داغ فلزبچشم ياصورت ممكن است سبب خطرات غيرقابل جبران شود.

ماسك جوشكاري چشم راذربرابرقلم زني محافظت نمي كند. بعضي ازجوشكاران كه حوصله عوض كردن ماسك راباعينك ندارندبدون عينك شروع به پاك كردن گرده جوش ميكنندوبايدازاين عمل شديداً جلوگيري كرد.

وسايل جوشكاري بابرق

ماسك جوشكاري : براي حفاظت درمقابل قوس الكتريكي بايدازماسك جوشكاري استفاده كردجنس ماسك جوشكاري بايدسبك ومقاوم وغيرقابل احتراق باشد.

ميخ پرچهاي ماسك بايدازطرف داخل كاملاً عايق باشدتاالزاتصال بابرق گرفتگي جلوگيري شود.

ماسك داراي دريچه بايك شيشه رنگي ويك شيشه سفيدميباشدكه جرقه هاي حاصله ازجوشكاري بشيشه سفيداصابت كرده واززخمي شدن شيشه رنگي جلوگيري مي كندوهرچنديك مرتبه شيشه سفيدرابايدعوض كرد.

شيشه تيره ماسك ، ازلحاظ درجه تيرگي متفاوت ميباشد.

ماسكهابه دوصورت دستي وكلباهي ساخته مي شوندكه درموقع جوشكاري درارتقاع وبالاي سرازماسك كلاهي استفاده ميكنند.

شيشه رنگي بايددرماسك كاملاً جذب بوده وشكافي نداشته باشدتاباعث ناراحتي چشم شود.

لباس كار

براي جوشكاري برق علاوه برلباس كاربايدپيش بندچرمي ، دستكش وبالاپوش چرمي وپابندوكفش محفوظ به كاربرد.

گاهي پيش بندهايي كه ازپنبه نسوزساخته شده است بكارميبرند.

ابزارجوشكاري

چكش : براي تميزكردن محل جوش ازچكش مخصوص استفاده مي شود. يك سرچكش كه نوك آن مانندسمبه نشان است براي خالي كردن حفره هاي گرده وسرديگرآن به شكل قلم است براي شكستن پوسته روي خط جوش به كارمي رود.

جوشكاري عمدتاً به سه صورت اجرامي شودكه مختصراً آنهارابيان مي كنيم

الف – جوشكاري لب به لب دروضع تخت

دراين روش لبه دوقطعه فلزرادريك سطح افقي نزديك ميكنيم وبعدازميزان كردن كامل فواصل دوقطعه ابتداخال جوش هايي مي زنيم . بايددقت كردكه فواصل خال جوشهابه يك اندازه باشدتاقطعه كارپس ازگرم شدن تاب وپيچيدگي پيدانكند. استحكام خال جوشهابايدبه اندازه اي باشدكه پس ازگرم شدن كاردرمقابل نيروي پيچيدگي كه بوجودميآيدمقاومت كند.

درموقع جوشكاري قطعات فولادي بزرگ بايدازخال جوش زدن گيره وبست استفاده كردتاازتاب برداشتن آن جلوگيري شود.

قبل ازخال جوش زدن ومحكم نمودن كاربايدلبه قطعات راآماده ساخت .

1-ذرزلب برگردان : براي جوشكاري ورقهاي فولادي كه تا2 ميليمترضخامت دارندازاين روش استفاده مي شودوبايدلبه ورق هارابه اندازه 90 درجه خم كرده وپهلوي يكديگرقرارداده وارتفاع لبه برگردان حدود3 – 1 برابرضخامت ورق باشد.

حتي المقدورازالكترودهاي باقطركم استفاده مي شود.

2-درزلب به لب ساده : لبه ورقه هاي فولادي تاضخامت 5 ميليمترراپهلوي يكديگرقرارداده وپس ازخال جوش زدن وثابت نمودن جوشكاري مينمايند. زاويه الكترودنسبت بكاربين 60 تا80 درجه تغييرميكند.

3-درزجناقي : براي جوشكاري ورق هاي ضخيم بايدقبلاً لبه انهارابراي جوشكاري آماده نمود. لبه ورقهاي باضخامت 5 تا 10 ميليمتررابطريقه جناقي يكطرفه آماده ميسازند. دردرزجناقزي گاهي يك لبه كارابدون پخ ولبه ديگرراپخ ميزنند.

اين نوع درزنيم جناقي گفته مي شود.

براي ورق هاي باضخامت بيش از10 ميليمترلبه ورق راازدوطرف پخ ميزنندوآنراجناقي دوطرفه مي گويند.

دردرزجناقي يك طرفه هميشه بين دوورق حدود4 – 2 ميليمترفاصله وجودداردكه به جوش پرمي شود.

4-درزلاله اي : براي اينكه ازيك طرف ، كاراجوشكاري كگنيم وازطرف ديگردسترسي به پاك كردن گرده جوش نداشته باشيم وضمناً مقدارالكترودكمتري براي جوش مصرف شودازدرزلاله اي استفاده مي كنيم . تهيه وآماده كردن اين درزقدري مشكل ترازسايردرزهاميباشد. ولي داراي محاسني ازقبيل كمترمصرف شدنالكترودوجلوگيري ازاتلاف وقت ميباشد.

گاهي يك لبه كارراصاف ولبه ديگررابطريقه درزلاله اي دم داريكطرفه ودوطرفه ميباشد.

ب – جوشكاري رويهم

هرگاه دولبه فلزرارويهم قرارداده وكنارورق راروي ورق ديگرجوشكاري كنيم جوش رارويهم گويند. وقتيكه لازم است مقاومت بيشتروآب بندي كامل ترباشدازدرز، جوشكاري لب رويهم استفاده مي شود. لبه دوقطعه كاراحدود3 تا 5 برابرقطرفلزرويهم قراردادهوازدوطرف آنراجوشكاري ميكنند. اين طريقه بيشتردرمخزن سازي كه بايدفشاربيشتري تحمل كندبكاررفته ودرصنعت كشتي سازي متداول تراست ، زيراعلاوه براستحكام درمقابل خمش احتياجي به پخ زدن قطعات وياماشين كاري نيست . زاويه الكترودنسبت به كاردرشكل نشان داده شده است .

حركت دست براي جوشكاري رويهم درپاس اول ودوم فرق ميكند. معمولا درپاس اول حركت دست بدون نوسان مي باشدودرپاس هاي بعدي بايدسعي شودكه كمي ازگرده جوش پاس قبلي ومقداري ازلبه كارباهم ذوب شود.

پ- جوشكاري سپري ياگلوئي وپيشاني

بعضي اوقات لبه هاي دوقطعه كاربايكديگردريك سطح جوشكاري نشده ونسبت بهم داراي زاويه ميباشندبطوريكه لبه يكي روي سطح ديگري قرارميگيرد. اين اتصال رانسبت به زاويه اي كه لبه كاربايكديگردارنداتصال سپري – گلوئي – پيشاني مينامند.

ممكن است اين درزهاازيك طرف ويادوطرف جوشكاري شودكه بنامهاي درزگلوئي داخلي ويادرزگلوئي خارجي معروف است .

نكاتيكه درموقع عمل جوشكاري بايستس رعايت كرد

براي ايجاديك جوش خوب وبااستحكام بايددرموقع شروع وپس ازآن نكات زيررارعايت كرد:

1-انتخاب صحيح الكترود

جنس فلزالكترودبافلزي كه بايدجوشكاري شودبايديكسان باشدوقطرالكترودمتناسب باضخامت فلزومقدارآمپرووضع جوشكاري درنظرگرفته شود. مثلاًبذاي ضخامت 10 تا 12 ميليمترقطرالكترودرا25 / 3 ميليمترانتخاب مي كنند. معمولاً باهرالكترودميتوان 3 تا 4 برابرقطرآن جوشكاري كرد.

2-زاويه اكترودنسبت به كار

درحالتهاي مختلف جوشكاري زاويه الكترودنسبت به كارتغييرمي كند. ضمناً نوع روپوش الكتروددرتعيين زاويه صحيح مؤثراست . مثلاًالكترودهاي قليايي رانسبت به كارتقريباً بايدعمودنكهداشت وازسرپاره اي كه درپيشاپيسش الكترودميدودنبايدناراحت بودزيرااين عمل خودباعث حفاظت حوضچه مذاب مي شود.

3-طول قوس صحيح

اگرطول قوس درموقع كاركردن بيش ازاندازه باشدعلاوه براينكه گازهاي مضرهواواردحوضچه مذاب خواهندشد، بيش ازحدجرقه به اطراف پراكنده ميگرددوشكل ظاهرجوش بدنماميشود.

بعلاوه امكان داردكه قوس قطع شود. اندازه طول قوس بستگي به نوع الكترودوحالت كاردارد.

درالكترودهاي باقطركم طول قوس نيزبايدكمترباشددرجوشكاري قايم وبالا سرطول قوس بايدكمترباشدتاكنترل ناحيه مذاب بهترانجام گيرد.

درالكترودهاي قليايي طول قوس تقريباً نصف قطرالكتروددرشرايط عادي درنظرگرفته ميشود.

4-مقدارآمپر

ايجادقوس درصورتيكه بتوان ازحداكثرشدت جريان استفاده كردآسان تربوده وباعث ميشودكه تمام گازهاي حاصله ازحوضچه مذاب جوش خارج شود. مقدارآمپربستگي به قطرالترودوقطرپيوسته روي آن داشته وبراي الكترودهاي قليايي بيشترازالكترودهاي روتيلي درنظرميگيرند. ضمناً مقدارآمپربراي پاس هاي مختلف جوشكاري فرق ميكند. مثلاًاگربراي پاس اول جوشكاري حدود120 آمپردرنظربگيرندبراي لايه هاي بعدي ميتوان تابيش از220 آمپردرنظرگرفت .

معمولاًمقدارآمپربراي قطرهاي مختلف الكترودروي جهبه هاي الكترودكارخانه سازنده پيشنهادشده است ولي بطورتجربي ميتوان به ازاء هرميليمترازقطرالكترودبين 30 تا 35 آمپرانتخاب كرد.

چنانچه ميزان آمپركمترازحدلازم باشد، نفوذدرزجوش كافي نخواهدبودواگربيش ازحدلازم باشدمقداربرآمدگي زيادشده وبدون اينكه درهنگام جوشكاري اثري داشته باشدباعث مصرف زيادواتلاف الكترودميگردد.

5-روشن كردن شعله

براي روشن كردن قوس الكتريكي بهتراست مانندحركت كبريت الكترودراروي كنارلبه كشيده وروشن كرد.

قبل ازروشن كردن قوس الكتريكي بايدسرباره آخرين گرده جوش قبلي راپاك كرد. قوس الكتريكي رابايددروي حاشيه درزجوش بوجودآوردوبعداًشعله رابرروي درزجوش آورد.

6-سرعت حركت دست

سرعت دست بستگي به نوع جوش – شدت جريان اندازه ونوع الكتروددارد. چنانچه درموقع جوشكاري سرعت دست بيش ازاندازه باشد، زمان براي ذوب وذرات فلزوذرات الكترودكه بايدبطوركامل دريكديگرمخلوط شوندكافي نبوده ودرنتيجه نفوذجوش كم خواهدبودودرعين حال گرده جوش باريك وسطح آن ناهموارخواهدشد. چنانچه سرعت دست كمترازحدمعمول باشد، گرده جوش پهن وناحيه مذاب بزرگترازحدمعمول خواهدشدكه باعث اتلاف الكترودميگردد.

سرعت حركت دست درموقع جوشكاري باالكترودهاي قليايي كمترازالكترودهاي روتيلي است بنابراين مقدارفلزيكه ذوب شده وروي قطعه كارميريزدزيادترميباشدودرنتيجه تعدادلايه هاي كمتري براي پركردن درزجوش لازمست .

7-نفوذواندازه مهره جوش

براي اينكه جوش مطلوبي بدست آيدبايدسطوح موادجوشكاري بقدركافي وعمق لازم ذوب شود.

وقتيكه قوس الكتريكي ايجادشدناحيه مذذراب تشكيل ميشودوباذوب شدن الكترودوحركت دست مهره هاي جوش درست خواهدشد.

رديف مهره هاي جوش راگرده جوش مينامند.

اندازه مهره هاوعمق آن بستگي به مقدارنفوذجوش دارد.

گاهي دردوطرف گرده جوش خوردگي پيداميشود. اين خوردگي هابه مقدارزيادمقاومت جوش راكم ميكندودراثرآمپرزيادوياعدم نوسان دست بوجودميآيد.

خوردگي درجوشكاري قايم بيشتراست وبايددقت ومواظبت زيادتري مبذول داشت .

8-تميزكردن گرده جوش

تميزكردن گرده جوش مخصوصاً درپاس اول جوشكاري كاملاًضروري است ودرزاويه هاي تندقدري مشكل است . درجوشكاري هاييكه سرعت دست بيش ازاندازه است ؛ ضخامت پوشش جوسش نازك شده وبه دوطرف گرده جوش ميچسبد. دراين صورت تميزكردن آن مشكل ترخواهداست .

امااگرسرعت جوشكاري صحيح باشدولايه پوشش جوش ضخيمترباشدازبين بردن ان آسانتراست .

ضربه زدن ملايم درروي كاربرخلاف جهت جوشكاري مفيدبوده وسبب ترك برداشتن سرباره وجداشدن آسان آن ازروي گرده جوش ميشود. ولي نبايدپوشش جوش فوري ازروي درزجوش برداشته شود. فقط بايددرقسمتي كه جوش مجددشروع ميشود، پوشش راپاك كرد.شكل c

9-نوسان دست درموقع جوشكاري

حركت دست به طرفين درزجوش ونوسان آن درمواقعي لازمست كه احتياج به گرده پهن باشدوبيشتردرشكافهاثي پهن ويادرجايي كه بخواهيم چندين گرده برروي يكديگرجوش بدهيم استفاده ميشود.

نوسان دست دروضعهاي مختلف جوشكاري فرق وبشكل هاي مثلث بسته –مثلث باز-نوساني عرضي – شكل ناوداني شكل ذوزنقهاي انجام ميدهندودرهريك زاويه الكترودنسبت بكارفرق ميكند.

 

عوامل مؤثردرمقاومت بتون

عواملي كه دربالارفتن مقاومت بتون مؤثرندعبارتن داز:

1-مقدارسيمان : باافزايش سيمان تاحدمعيني مقاومت بتون بالاميرودوپس ازآن به اراء افزايش سيمان ازمقاومت بتون كاسته خواهدشد. همانگونه كه منحني نشان ميدهدبازاء 400 كيلوگرم سيمان درمترمكعب ، بتون حداكثرمقاومت خودرابدست ميآوردودربيشتراز400 كيلوگرم سيمان درمترمكعب بتون ، مجدداً مقاومت آن پايين ميآيدزيرامقدارسيمان دربتون زيادشده وجاي شن وماسه رااشغال نموده ازبهم چسبيدن دانه هاي شن وماسه كه استخوان بندي راتشكيل ميدهندجلوگيري مينمايد.

مقدارسيمان دربتون بايدباندازه اي باشدكه دوغاب آن اطراف دانهئ هاي شن وماسه رااندودنمايد. درشكل (( 1 )) منحني مقاومت بتون بازاء دزصدهاي مختلفي ازسيمان نمايش داده شده است . اصولاً مقدارمصرف سيمان دربتون معمولاً از150 كيلوگرم تا400 كيلوگرم درمترمكعب ماسه ميباشد. دربعضي مواقع بجاي نسبت وزني ازنسبت پيمانه اي ياكيلي استفاده ميكنند.يعني بجاي اينكه بگويند300 كيلوگرم درمكعب ماسه ، ميگويندبتون چهارويك ، يعني چهارپيمانه ماسه ويك پيمانه سيمان .

2-جنس مصالح سنگي : هرچقدرجنس دانه هاي شن وماسه موجوددربتون مرغوب باشدميزان مقاومت بتون افزاسش خواهديافت . لذادرانتخاب دانه هابايددقت كافي نمود.

3-تراكم : هراندازه بتون متراكمترتهيه شودمقاومت بيشتري خواهدداشت براي اين منظوربهتراست ازدستگاه مرتعش كننده ( ويبراتور) استفاده شود.

4-درجه حرارت : متعادل بودن درجه حرارت محيط درمقاومت بتون موثراست زيرادرجه حرارت زيادبعلت سريع گرفتن وتبخيرآب بتون ودرجه حرارت پايين كندگيري ويخ زدگي آب بتون ازمقاومت آن بطرزموثريميكاهد.

5-مقدارآب : آب مصرفي دربتون كه باعث انجام فعل وانفعالات شيميايي وترنمودن جداردانه هاي سنگي ميشودبه سه صورت مورداستفاده اجزاءمتشكله بتون ميگيرد.

الف – مقدارآبي كه به مصرف هيدراته نمودن سيمان ميرسدكه حدود20 دروزن سيمان مصرفي است .

ب – مقدارآبي كه براي خيسس كردن جدارخارجي دانه هاي شن وماسه مصرف ميشود.

ج – مقدارآبي كه براي رقيق كردن يتون لازم است تابتوان بهرشكل وفرمي كه نيازاست آن رادرآورد.

هرچقدرمقدارآب درقسمت ب و ج بيشترمصرف شودمقاومت بتون كم ميشودحدود20 درصدوزن سيمان براي گيرش وبدست آوردن مقاومت ماگزيمم بتون آب است .

6-رطوبت هوا: رطوبت هواتاحدي باعث افزايش مقاومت بتون ميشود،براي اينكه ازتبخيرسريع آب موجوددربتون جلوگيري ميكندودرنتيجه به بتون فرصت داده خواهدشدتافعل وانفعالات شيميايي خودراانجام دهد.

7-عمربتون : هرچقدرسن بتون بيشترشودمقاومتآن بالاترخواهدرفت معمولاصمقاومت لازم 28  روزپس ازريختن بتون درقالب بوجودميآيدوتجربه نشان داده است تايكصدسال باگذشت زمان مقاومت بتون  صعودي خواهدبود.

8-جنسجدارقالب : قابليت جذب ان جدارقالب درمقاومت بتون مؤثراست درصورتيكه ازقالب فلزي استفاده شود،بتون مقاومت بيشتري خواهدداشت ولياگرجنس قالب طوري باشدكه رطوبت موجوددربتون راجذب كندازمقاومت آن كاسته خواهدشد.

9-اندازه ابعادعناصربتون : هرقدراندازه ابعادعناصرتشكيل دهنده بتون كوچكترباشدمقاومت بيشتري دربتون بوجودخواهدامد(البته تاحدي متعارف ).

اكنون باتوجه بمراتب ذكرشده درفوق چنانچه ساختمانهاي بتوني راباساختمانهاي فلزي مقايسه نماييم باذكردلايل زيرميتوان باهميت ساختمانهاي بتون آرمه پيبرد.

1-ازنظراقتصادي ساختمانهاي بتون آرمه به مراتب مقرون به صرفه ترند.

2-درساختمانهاي بتون آرمه شكل پذيري ساده تراست .

3-پيونددرساختمانهاي بتوني راحت ترصورت مي گيرد.

4-ساختمانهاي بتوني درمقابل تاثيرات جوي ومحيطي مقاومت بيشتري دارند.

5-نماسازي درساختمانهاي بتون آرمه آسان ترانجام ميشود.

6-ساختمانهاي بتوني درمقابل آتش سوزي كه داراي اهميت فراوان ميباشدمقاومترند.

7-ساختمانهاي بتوني درمقابل نشست وزمين لرزه مقاومت بيشتري دارند.

طرزاجراي قطعات بتون آرمه

هنگام ساختن قطعات بتون آرمه سه قسمت عمده موردنظراست كه عبارتنداز:

1-تهيه قالب وداربست وسواركردن آنها.

2-تهيه آرماتورهاوبستن وسواركردن آنها.

3-ساختن بتون وحمل ان به پاي كاروبتون ريزي ونمگهداري ان .

الف – قالب وداربست :

دراجراي قطعات بتون فولادي ( بتون آرمه ) براي شكل دادن به بتون ازقالب وبراي تحمل وزن قالب وبتون داخل آن ازداربست استفاده ميشود.

براي ساختن قطعات كوچك بتوني بعلت سبك بودن قالب هالازم است . درصورتيكه درقطعات بزرگ چون وزن قطعات وحجم بتون ريزي زيادميباشد، لذالازم است كه داربست دقيقاً مطالعه ومحاسبه شود.

جنس قالب وداربست معمولاص ازچوب وياازآلومينيوم است .

قالب چوبي وچوب بست

درقالب چوبي شكل جسمي كه قراراست ازبتون ريخته شودازتخته تهيه ميشودچون تخته اصولاً داراي خاصيت شكل پذيري ميباشدلذااين حسن راداردكهخ شكل جسم بهرفرمي كه باشدوطول قطعه هرچقدرباشدميتوان چوب رابفرم مطلوب وطول لازم بدنبال هم ميخ نموده وباپشت بندبهم وصل كرده وقالب رابآساني تهيه نمود. علاوه بران قالب چوبي چون ازقالب فلزي ضخيم ترودرجه هدايت آن كمتراست لذادرفصل سردويخ بندان ونقاط سردسيربه مراتب ازقالب فلزي بهتراست . ازطرفي بجزدربعضي مواردقيمت آن ازقالب فلزي كمترميباشد.

انواع چوب هاي مصرفي درقالب بندي

چوبي كه براي قالب بندي مصرف ميشودنبايددربرابررطوبت زيادازخودواكنش نشان دهد، بعبارت ديگردراثرجذب آب حساسيت نشان ندهدوبادنكندزيرادرغيراينصورت اگرتخته هاي قالب زيادجفت باشدپس ازانبساط تخته هابهم فشارواردكرده وسبب پيچيدگي يكديگرشدهع وسطح نامنظمي ايجادخواهدشد. چنانتچه براي رفع اين نقيصه فاصله تخته هاازهم زيادانتخاب شود، دوغاب سيمانم موجوددربتون ازشكافهاخارج شده بتون حاصل كرمووپوك ميشودكه باعث پايين امدن مقاومت ان خواهدشد. لذادرانتخاب نوع چوب جهت قالب بندي بايدسعي كافي نمودتاازچوبهاي مناسب استفاده شود.

ازميان چوبهاانواع چوبهاي نباتات صمغي ( بواسطه وجودموادصمغي ) مانند(( سرووكاج )) ازاين نظرمساعدهستندوبيشترقالبهاي بتوني بااين نوع چوبهاتهيه ميشوند.

چنانچه چوب بهنگام مصرف كمي رطوبت داشته باشدبرچوبهاي خشك مزيت داردزيراچوب خشك آب موجوددربتون رامكيده درنتيجه بتون پوك وكرموميشود.

درايران بيشترازچوب روسي ( چوبهاي روسي ازنوع كاج است ) به ضخامت 5 / 2 تا3 سانتي متروبه پهناي 10 تا 15 تا25 سانتي متروطول 4 متراستفاده ميشودوازآنجاكه پس ازمصرف كمترآج پيداميكند، لذاميتوان چندمرتبه ( درموقع محاسبه سه مرتبه بحساب ميآورند) مصرف كرد. البته لازم بياداوري است كه هرباركه قالب رابازميكنندممكن است  قسمتهايي كه ميخ درانهابوده شكسته شوند، دراينصورت آنرااره ميكنند، درنتيجه طول آن كوتاه ميشودبطوريكه حتي ممكن است تخته پنج ياشش مرتبه ولي هربارباابعادكوچكترمصرف شود.

چوبهاي جنگلي ( ازاين نوع چوبهادرايران به ابعاد5 / 2 سانتي متردر5 / 2 سانمتي متردر4 متراستفاده ميشود) دراثررطوبت زيادبادميكنندوحساسيت نشان ميدهندوبين انهاظاهراص (( انواع )) توسكا )) ازسايرانواع چوب درمقابل رطوبت بهترمقاومت ميكند.

تعيين ضخامت تخته ياالواردرقالب وچوب بست براي تحمل وزن بتون وفولادوكارگران ووسايل بتون ريزي ازقبيل چرخ دستي وغيره وهمچنين تحمل ضربات وارده دراثركوبيدن ويامرتعش نمودن وفشارمايع بتون برجدارقالب ساخته ميشود، لذانقاط اتكاء هرچقدرازهم دورترباشندبايدضخامت تخته هابيشترشوند، بهمين دليل ضخامت تخته هابعضي اوقات به چهارتاپنج سانتي مترميرسد.

براي چوب بست هاازچوبهاي چهارتراش كه معمولاً 8 × 8 سانتي متريا10 × 10 سانتي متروچهارطرف آنهادركارخانه تراش داده شده است وياتخته هاي ضخيم وياالواروبالاخره ازچوبهاي گرد( درايران چوب گردبخصوص براي پايه هاارزانتراست ) استفاده ميشود.

شرط اصلي يك قالب وچوب خوب واساسي ان است كه بدون تغييرشكل قابل توجهي بتواندنيروهاي وارده راتحمل كندوپس ازتغييرشكل جزيي ارتفاع ساختمان به اندازه ارتفاع نقشه درآيد، زيرااگرقالب بيش ازحدمجازذكرشده تغييرشكل دهدمثلاً تيري خيزبردارداين تغييرشكل بعداً درساختمان باقي خواهدماند. براي اجتناب ازاين تغييرشكل بايدنقاط اتكاء قالب رازيادكرد. درصورتيكه بخواهنددرساختمان هاي بزرگ واستثنايي چوب بست رامحاسبه كنندخستگي آنراباندازه خستگي ساختمانهاي موقت چوبي اختيارميكنند.

 

انواع قالبهاي چوبي :

قالبديواربتوني

ساده ترين قالب هاقالبر ديواراست وآن عبارتست ازدوصفحه قايم موازي كه ازتخته هايي بابعاد25 سانتي متردر4 مترتهيه ميشود. متناسب باابعادديوارتخته هاراپهيوي هم قرارداده آنگاه به پشت بندهاميخ ميكنند. اگرطول ديوارزيادباشدازنظرسهولت ، فرم قالب ديوارازچندين قطعه تشكيل ميشود.

پس ازساختن صفحات قايم بايدآنهارادرجاي خودبوسيله داربست ثابت نگاهداشت اگرديواروسقف باهم بتون ريزي ميشودذقالب ديواررابه قالب سقف نيزمتصل ساخته وبدين وسيله آنراقايم نگهميدارد. ولي اگرقالب ديواررتنهاميباشدبايدازتمايل آن به سمت عقب وجلوونزديك ودورشدن دوجدارنسبت بهم جلوگيري شود. براي جلوگيري ازمايل شدن قالبها، درپپشت آنهازانوياچوبهاي مايل قرارميدهند. براي اينكه فاصله دوجداربهم نزذيك نشوندبين دوجدارتكه هاي چوب قرارميدهندووقتي كه سطح بتون ريزي نزديك چوبهارسيدبتدريج آنهاراازپايينت برميدارد.

اگرارتفاع ديوارزيادباشدونتوان زانوبكاربرود، قالب دوطرف رابوسيله مفتولهايي كه ازوسط ديوارميگذردبهم متصل ميكنندودرموقع برداشتن قالب انتهاي مفتولهارابريده وقالب راآزادميكنند. دراين صورت مفتولهاداخل بتون باقي ميماند. دراين گونه مواردبراي قايم نگاهداشتن قالب ديواركافيست كه قالب يك جداررامثلاً بازانوقايم نگاهدارند. ممكن است براي نگهداشتن قالبهاي طرفين ديواربجاي مفتول ازپيچ ومهره استفاده كردوبراي اينكه پيچ ومهره پس ازبرداشتن قالبها، سوراخهاي درديواترودرمحل پيچ ومهره هاباقي ميماند.

قالب ستون

اصولاً ستونهابمقطع چهارضلعي ياهشت ضلعي ويادايره ساخته ميشوند.

الف – قالب ستونهاي چهارضلعي : براي ساختن قالب ستونهاي چهارضلعي ( مربع يامربع مستطيل ) ابتداچهارسمت قالب راباكوبيدن تخته هاي لازم روي پشت بندهاتهيه مينمايند، فواصل پشت بندهامختلف وتابع ضخامت تخته هاوارتفاع ستون ميباشد.

پس ازاينكه تخته هاوپشت بندهاباندازه معين حاضرشدندانهارادرمحل خودقرارداده وبكمك شاقول قايم نكهميدارند. آنگاه بايستي انهارابنحوي بهم متصل نمايندتااينكه نه ستون ازاطراف خم شودونه سطوح آن ازهم دورگردند.

براي اينكه قالب قايم بايستداگرستون جزواسكلت بنااست قسمتي ازقالب بندي تيرهارانيزنصب مينمايندتابدينوسيله ستونهادرقسمت بالا باقالب تيردرگيرشده تغييرحالت ندهد.

براي اينكه سطوح قالب ازهم دورنشوندبايدچهارسمت قالب رابهم متصل نمودكه اين عمل بچندطريق انجام ميشود.

A  – بستن قالب ستون بامفتول : براي اينكه سطوح قالب بهم نزديك نشوندآنهارابهم ميخ ميكنند، وبراي اينكه فشاذربتون سطوح قالب راازهم دورنكنددرفواصل معين مفتولهاي ( 3 يا 4 يا 5 ) ميلي متري رادورقالب گردانده ، انتهاي آزادآنهارادورمي پيچندتاچهاربدنه رادروضعيت خودثابت نگهدارد.

البته اين طريقه براي ستونهاي كم اهميت مناسب است ولي هنگاميكه فشارمايع ( بتون ) ازداخل قالب زيادباشدديگرمفتول قادربه نگهداري نيست مگراينكه دورپيچي هابهم نزديك باشند.

B  – بستن قالب ستون باپيچ ومهره : دراين طريقه يك چهارضلعي ميسازندكه دوضلع آن ازچوب ودوضلع ديگرراپيچ هاتشكيل ميدهند. دراين مورددوبدنه قالب دردوبدنه ديگرداخل ميشودوپشت دوبدنه خارجي تراش ياپشت بندقرارداده توسط پيچ ومهره آنهارامحكم ميكنند. براي اينكه بدنه هاي داخلي قالب براثرفشارناشي ازبتون ازمحل خودخارج نشوندتوسط قطعه چوبيكه درگوشه خارجي روي بدنه بيروني ميخ ميشوندنگهداري نگهداري خواهندشد.

بستن قالب ستون باگيره . قالب ستونهارامي توان باگيره محكم نموده بدنه هارادرجاي خودثابت نگاه داشت . گيره هاازنظرشكل كمانم اره بوده وقابل تنظيم به اندازه اي مختلف نيزميباشند. ازاين نوع گيره هادردرودگري بطورقابل ملاحظه اي استفاده ميشود.

نظربه اينكه هنگام بتون ريزي ستونهافشارزيادي به قالب واردميشودلذابايدازتخته هاي كلفت تري مثلاً حدود( 3 يا 4 ) سانتي متري استفاده كردتادراثرفشارزيادناشي ازبتون بجدارهاتعييرشكل ندهد.

براي برداشتن ( دكفره كردن ) قالب ستونهاپس ازاينكه بتون محكم شدمثلاً بعداز( 2 يا 3 ) روزبايدبدنه هاراازهم جدانموددرحالت a  مفتول هارابريده يابازميكنند. درحالت b  مهره هارابازكرده پيچ هاراازقالب خارج ميكنند.

درحالت  c  گيره هالراشل كرده ازاطراف قتالب خارج مينمايند.

براي برداشتن قالب چون بتون درسوراخهاودرزهاي قالب نفوذكرده لذابايدازديلم استفاده نمودوقالب راازبتون ستون جدانمود.

راي اينكه سطح ياسطوح داخلي قالب قبل ازبتون ريزي صاف باشدتابتون حاصل ناهموارنشودميتوان ازورق هاي نازك كاغذاستفاده كرد. وبراي اينكه درزهاي بين تخته هاروي بتون اثرنگذلردميتوان ازورق هاي نازك كاغذاشستفاده كرد. يعني سطوح داخلي قالب رابوسيله كاغذپوشاند. دربعضي مواردبجاي رنده كردن ياچسباندن كاغذازتخته سه لايي استفاده ميكنندوسطوح داخلي قالب راروكوبي مينمايند.

براي اينكه پس ازبتون ريزي قالب به بتون نچسبدكافي است قبلاً جدارداخلي قالب راباروغن سوخته ماشين چرب نمود.

بتون ريزي ستونها: درموردستونهاييكه ارتفاع آنهازياداست مخصوصاً وقتيكه مقطع ستونهاكوچك باشدريختن بتون ازارتفاع زيادداخل قالب باعث جداشدن دانه هاي درشت وريرزبتون ازيكديگرخواهدشد. دراين صورت بايدپس ازريختن بتون بكمك چوبي ازبالا موادراحتي الامكان مجدداً باهم مخلوط نمودياقالب رابتدريج پس ازهربتون ريزي بالابرد. مثلاً سه ضلع آنرانصب نمودوضلع را2 متربه 2 متراضصافه كرد. ولي درساختمان هاي مسكوني كه ارتفاع طبقه حدود 3 يا 4 متراست  ميتوان بدون اشكال يك مرتبه بتون راريخته وبكمك جوبي آنرابالاكوبيدومخلوط نمود.

بعضي اوقات ممكن است ستون درقالب بنايي ريخته شوديعني مثلاً ستون بتوني برحسب ضرورت درداخل ديوارآجري ضخيمي قرارگيرد، دراين صورت ازم است ابتداآهن ها( آماتورها) رادرمحل موردنظرقرارداده بعدديوارراچيده وداخل حفره ايجادشده رابتون ريزي نمود. ولي دونكته اساسي رابايدموردتوجه قرارداد: اول آنكه جدارقالب يا( حفره ايجادشده درديوار) بايستي كاملاً راست وشاقول ساخته شود.دوم انكه درستونهاي معمولي وقتيكه قالب رابازميكننداگرقسمتي ازستون ازبتون پرنشده باشدديده ميشوددرصورتيكه درموردستونهاييكه اطراف آنهاآجرچيني شده معايب كاربعداص ديده نخواهدشد، پس دراين قبيل مواردبراي جلوگيري ازاينكگونه مسايل بايدلااقل بتون روان باشدتاحفره اي دران ايجادنشود.

نكته ديگري كه درموقع ساختن وسواركردن قالب ستون بايدبان توجه شودآن است كه ممكن است خرده چوب درداخل قالب ريخته شودكه دراين صورت بايدقبل ازبتون ريزي آنهاراخارج كردزيراوجودخرده چوب وخاك اره درقالب باعث كم شدن مقاومت بتون ودرنتيجه كم شدن مقاومت ستون خواهدشد. براي رفع اين نقيصه وخارج كردن خرده چوبهابايددرقسمت پايين قالب سوراخي تعبيه نمودوخاك اره وخرده چوبهاراازقالب خارج كرده قبل ازبتون ريزي سوراخ مزبورراباتخته مسدودكرد.

ب – قالب ستونهاي هشت ضلعي : براي تهيه پخي داشته باشددرگوشههاي قالب چهارضلعي تخته هايي به مقطع مثلث ميكوبند. درنتيجه شكل داخلي قالب ازچهارضلعي به هشت ضلعي تبديل خواهدشد

ج – قالب ستونهاي گرد: براي ساختن ستونهاي گردبايدتخته هارابعرض كم بريده بطوريكه عرض تخته ها متناسب باقطر ستون باشد. مثلاً براي ستوني به قطر20 سانتي مترعرض تخته هااز5 تا 6 سانتي مترتجاوزنكند( عرض تخته ها معمولاً سه تاچهارسانتي متراست ) بنحويكه كثيرالاضلاع بدست آمده باتخته هاي مزبورانتلاف ناچيزي بادايره داشته باشد.

براي تهيه قالب ستونهاي گردبايدتخته هارابرروي پشت بندهاي كه داخل ان شكل نيم دايره بريده شده است بكوبند. قطردايره اين پشت بندهابرابرقطرستون باضافه دوبرابرضخامت تخته هاوفاصله بين پشت بندهاحدود80 تا 100 سانتي متراست .

ذدرنتيجه قالب ستونهاي گردازدوقسمت تشكيل ميشودكه بكمك مفتول اين دوقسمت رادرجاي خودثابت نگاخ ميدارد.

قالب تيربتوني

تيرهاي بتون آ مه بع سقف متصل است وقالب انهانيزمعمولاً باسقف ساخته ميشود. قالب تيرازسه قسمت تشكيل ميشودكه عبارتنداز: گونه ها، كف قالب ، داربست .

دوگونه طرفين هريك باكوبيدن چندين تخت طولي روي پست بندهاتهيه ميشوند.

معمولاً گونه هاي طرفين قالب زودترازكف قالب برداشته ميشوند. بنابراين طرزقالب بندي بايدطوري اجراء شودكه بازكردن وبرداشتن گونه هابآسودگي ميسرباشد.

كف قالب روي كلاهكهاي پايه هاتكيه ميكندوبراي نگهداري گونه ها، اگرتيرباسقف توام باشددراينصورت گونه هاتوسط چوب بست يقف نگهداري ميشودوحتي قسمتي ازقالب سقف روي گونه هاتكيه ميكند. مثلاً انتهاي چهارتراش هاي زيرقالب سقف بهروي قطعات چوب افقي كه به پشت بندگونه هاميخ شده اندقرارميگيرند. درصورتيكه تيرجداباشدگونه هارابوسيله زانوهاييكه روي كلاهك پايه تكيه ميكندنگهميدارند. بعلاوه براي اينكه فاصله گونه هانسبت بهم ثابت بمانددرفواصل معيني باكوبيدن قطعات تخته قسمت بالاي قفالب اين منظورراتأمين ميكنند.

براي ساختن (( گوه )) كافيست كه فقط چوبي راازيك گوشه به گوشه ديگربطوراريب اره كنيددراين صورت ازهرقطعه چوب دو(( گوه )) حاصل ميشود.

قالب سقف بتوني

قالب سقف معمولاً ازميخ شدن تخته هابرروي چهارتراشهاياالوارهاتشكيل ميشود، دربيشترمواردميتوان آخرين تكيه گاه چهارتراشهارابرروي پشت بندگونه تيرهاقراردادآنگاه درزيرچهارتراشهاي ذكرشده خرپاهايي بفواصل معين ومنظم نصب نمود.

قالب بندي پقف هاي بتون آرمه ممكن است بدون دخالت تيرهاباشدويااينكه بهمراه تيرهاي بتوني يكجاساخته وبتون ريزي شود. درصورتيكه باتيرهاتواماً ساخته شوند، ممكن است تيرزيرسقف دركنارآن واقع شود( تيركناري ) دراين حالت سقف انتهاازيك طرف تيرادامه پيداخواهعدكرد. چنانچه تيردروسط قرارگيرد( تيرمياني ) دراين حالت سقف ازدوطرف تيرادامه خواهدداشت .

حالت اول : چنانچه سقف بدون تيروبه تنهايي ساخته شودمطابق شكل ((  a  – 9 )) قالب بندبيي ميشود.

درشمع بندها وگوه كوبي وبادبندكردن پايه هاوهوچنين سايركارهاي چوبي ميتوان ازميخ هاي دوسربه نام (( اسكوب )) استفاده كرد. دوسراين ميخهاتيزبوده وبراحتي درچوب هاباوارد آوردن ضربه بانهافروميروند. فاصله دوسرتيزميخ هاازده سانتي مترتاچهل سانتي مترميباشدواگردوعددازاين نوع ميخ هارابصورت چپ وراست يا( ضربدري (( × )) ) روي كاربكوبنداستقامت آن بيش ازدوبرابرخواهدشد.

حالت دوم : چنانچه سقف ازيك جهت تيرادامه پيداكندكفراژبندي ميشوددراين وضعيت تير(( پوتر)) دركنارقرارگرفته وسقف تنهاازيك سمت تيرادامه پيداميكند. فرم قالب بندي تيروسقف بايدبصورتي باشدكه تخته هاي سقف بتوانندازپشت بندهاياچهارتراشهاي بغل تيرجهت تكيه گاه استفاده نمايند. درقالب بندي تيروسقف طرز قرارگرفتن چهارتراشها، شمع ها

، زانوها،تخته هاي عرضي وبخصوص نحوه وصله كردن پايه هابايدبسيارموردتوجه قرارگيرد.

حالتا سوم : نحوه كفراژبندي تيرمياني توان باادامه سقف ازدوجهت دراين حالت تيربايدبصورتي قالبب بندر شودكه تخته هاي سقف بتوانندازدوطرف روي پسشت بندهاي گونه هاي تيرقرارگيرند.

نقشي كه چهارتراش ها، تخته هاي بادبند، دستك هاوگوه هاايفاميكنندبسيارقابل توجه است .

(( گوه ها)) براي تنظيم ارتفاع پايه هابكارميروندوباواردآوردن ضربه به قسمت عقب گوه هاميتوان ارتفاع قالب رابدلخواه تنظيم نمود. براي ثابت نگاهداشتن گوه هاوجلوگيري ازلغزش آنهاميتوان پس ازتنظيم توسط كوبيدن ميخ ياماليدن گج تندگير( تيز) آنهارادرجاي خودتثبيت نمود.

ازآنجاكه سطح اتكاء گوه هاكم ميباشدواحتمال فرورفتن ونشست آنهادرزمين ميرودلذابراي جلوگيري ازاين عمل لازم است كه زيرگوه هاي پايه هاي تيرياسقف تخته هايي بطول چهارمتروعرض بيش ازبيست سانتي متروضخامت حداقل چهارسانتي مترقرارداده شودتاسطح اتكاء زيادگردد.

قالب فونداسيون وشناژ

فونداسيون وشناژ معمولاً روي زمين وزيرستونهاياديوارهاي ساختمان ساخته ميشوند. شناژهاممكن است روي ديوارها ومحل نعل درگاهها نيزساخته سشوند.

نحوه قالب بندي فونداسيونهاوشناژهاروي زمين مشابه يكديگرندبااين تفاوت كه فونداسيونهاداراي طول وعرضي تقريباً محدودميباشنددرحاليكه شنماژهاباعرض محدودولي طولي نامشخص ميباشندكه ممكن است برحسب نيازدرتمام طول ديوارساخته شوند.

الف – فونداسيونها: فونداسيونهاكه نيروي وارده ازطرف ستون ودرمتيجه ساختمان راتحمل كرده وبه زمين منتقل مينمايندممكن است بشكلهاي مختلفي ساخته شوندكه عبارتندازفونداسيون هاي مكعب يامكعب مستطيل كه ساده ترين فونداسيون ميباشد.

نوع ديگرفونداسيون فرم پله اي آن ميباشدكه جهت صرفه جويي آنهارابصورت پله اي ميسازندبنحويكه ازارتفاعي معين ازكف فونداسيون طول آنراكوچك ميكنندودرصورت ادامه درارتفاع ديگري مجدداً طول راكاهش ميدهند. باينصورت هم درقالب بندي وهم درمصرف بتون صرفه جويي مينمايند.

وبالاخره يكي ازانواع فونداسونهافونداسيبنيست كه سطوح جانبي آن بجزقسمت پايين قالب كه مجاورزمين است وبشكل مربع مستطيل ميباشدذوزنقه شكل ساخته ميشودازآنجاكه نيروي وارده ازسوي ستون تحت زاويه 45 درجه ئاردفونداسيون ميشودلذاابعادقسمت فوقاني فونداسيبون ميتواندتقريباً باابعادستون مساوي باشد.

هدف ازساختن اين نوع فونداسيونهاصرفه جويي درمصرف بتون است تنهااكالي كه داردزماني است كه بايدصرف ساختن قالب آن ميشودتازواياوسطوح مربوطه دقيق وصاف ساخته شود. لازم بتذكراست كه به فونداسيونهااصطلاحاً(( سومل )) هم ميگويند.

ب – شناژها: همانگونه كه قبلاً اشاره شدشناژهابيشترروي زمين وزيرديوارهاي ساختمان ساخته ميشوندتادونقش اساسي خودراايفاء نمايند.

اولاً اينكه نيروهاي وارده ازسوي ديوارهاراتحمل كرده سپس منتقل نمايند.

ثانياً اينكه بايستن فونداسيون هابيكديگروايجادكلافي درزيرساختمان ازنشست هاي موضعي ساختمان كه بسيارخطرناكندجلوگيري نمايندوباعث شوندكه پي هاي زيرساختمان يكپارچه عمل نمايند.

مشابه شناژهاي زيرديوارهادربعضي مواردروي ديوارهاي ساختمان قبل ازانجام پوشش سقف شناژبندي مينمايندتازيرسري محكم ومطميني براي تيرهاي سقف باشد.

قالب پله بتوني

قالب پله هاي بتوني وياقسمتهاي ديگري ازساختمان كه درسطح افقي ياقايم واقع نشده اندبايدبادقت بيشتري ساخنه شوند. بعنوان مثال درموردقالب پله بايدآنراطوري ساخت كه اولاً مختصات افقي درپله ازمبدامشخص باشد. ثانياص رتفاع چوب بست آن طبق نقشه انجام گيرد.

براي ساختن قالب پله بتوني ابتداقالب لازم طبق مشخصلات نقشه ساخته ميشودوپس ازاستوارنمودن قالب مزبورتوسط چوب بست بايستي آرماتورهاي لازم راكه طبق دستورالعمل تهيه شده است داخل قالب قرارداده شود. قالب مزبورهمراه چوب بست آن پس ازبتون ريزي تازمانيكه بتون پله كاملاً محكم نشده است بايددرمحل خودباقي بماند. بتون ريزي پله هاي بتوني بايدبادقت زيادريخته شودتاپس ازبازكردن قالب كرمونباشدزيراضخامت بتون پله هامعمولاً زيادنيست . پس ازبازكردن قالب پلع بتوني ميتوان آنرابامصالح موردنظرروكاري نموديابااستفاده ازسنگ ، پله هاراسنگ كاري كرد.

پايه وچوب بست

تيرعمودي كه ممكن است ازچهارتراش باشدياتيرهاي گرد. درقسمت فوقاني تيريك قطعه چهارتراش ميخ شده است كه براي استحكام بيشتر، آنراتوسط دوقطعه تخته بنام زانودوگوه درجهت خلاف يكديگرقرارميدهند، چنانچه گوه هارادرجهت يكديگرضربه بزنندارتفاع شمع زيادميشودوهرگاه ازيكديگردورنمايندشمع پايين خواهرآمد.

بايدبخاطرداشت كه زيرگوه ها راحتماً تخته هايي قراردادكه براثرفشارزيادواردازسوي تيروسقف به شمع باعث نشست پايه نشودوتقسيم باربطورمساوي صورت بگيرد.

قالب تيرهابوسيله كلاهك روي پايه هاتكيه ميكند. بعبارت ديگرچهارتراش روي شمع زيرقالب تيريادال قرارميگيرد. چنانچه عرض تيرزيادباشددراين صورت بوسيله دوپايه ( شمع ) نگهداري ميشود. زمانيكه بتون تيريادال بقدركافي محكم شدبايستي قالب بازشود. براي برداشتن قالب ابتدابايدشمع هاازمحل خودخارج شووند، بنابراين قبل ازاقدام بهركاري بايستي ابتداگوه هارااززيرپايه خارج كردسپس پايه رابرداشته آنگاه بكمكم ديلم قالب تيرياسقف راازبتون جدانمايند.

لازم بيادآوري است كه درساختمانهاي بزرگ بتوني كه حجم كارزياداست استفاده گوه كافي نيست بلكه براي عمل پايين آوردن پايه ( شمع ) بايدازجهبه ماسه استفاده كرد.

جك شني : جك شني ياجعبه ماسه ساخته شده است ازاستوانه اي كه داخل آن ازماسه ريزخشك پرزشده وداراي دريچه اي است كه درمواردلزوم بازودرسايرمواردبسته ميباشد. درقسمت فوقاني ماسه درداخل استوانه صفحه اي تكيه ميكند. وقتيكه بخواهندبااين طريق قالب رابردارنددريچه استوانه رابازكرده ماسه هادراثرفشارپايه به آرامي خارج شده درنتيجه پايه پايين ميآيد، شماي يك جك شني رانشان ميدهد.

دربعضي مواردبجاي جك شني ( جعبه ماسه ) كه درحكم يكنوع جك جامانده است ازجك مايع استفاده ميشودوآن براي زيرپايه هاي چوب بست هاي بزرگ ميباشد.

درپل هاي بزرگ طريقه ديگري براي برداشتن پايه معمول است بدين ترتيب كه رديف پايه هاراروي چندين چهارتراش قرارميدهند.

 

نحوه تنظيم قالب وچوب بست

قالب ديوارهاوستونهابايدكاملاً درجاي خودثابت باشندواين امربخصوص درپي هابطوردقيقي انجام ميشود. باين ترتيب كه بادوربين نقشه برداري مراكزستونهاعلامت گذاري شده ودراطراف اين مراكز خطوط فرعي كه فاصله آنهاازهم باندازه ضخامت ستون است مشخص ميشود، آنگاه ريسمانس بين علامتهاكسيده بنحوي كه كليه قالب هادرداخل ريسمانهاقرارگيرند.

وقتي كه تون ريزي طبقه زيرتمام شددرست درمحل ستونهاي طبقه بالا قسمتي ازستونهاراباندازه مثلاً 10 تا 15 سانتي متربتون ريزي ميكنندودقيقاً كنترل مينمايندكه درمحل خودودربالاي ستون طبقه زيرباشد. بعدقالب ستون بطبقه بعدي رادراطراف قسمت ذكرشده قرارميدهند.

درموقع سواركردن قالب تيروسقف بايدسعي شودكه سطوح قالب درارتفاعي كه نقشه براي اآنهامشخص كرده قرارگيرند. باوجوداين مراعات اين نكات براي تمام پايه هاي چوبي درموقع ساختن وسواركردن دشواراست لذا پس ازاينكه ساختن قالب باتمام رسيدبايدقبل ازبتون ريزي سطح قالبهاوارتفاع انهاراتنظيم نمود. براي تنظيم قالب ميتوان ترازيابي كزدوارتفاع نقاط مختلف راقرائت نمود. درصورتيكه سطح قالب كوچك باشدميتوان ارتفاع چندنقطه راتعيين كردوبعدريسماني بين اين نقاط بست وهرجايي كه چوب بست پايين ترازريسمان باشدباكوبيدن گوه هاي چوبي زيرآن قسمت چوب بست رابالا آورد.

پس ازاينكه عمل تنظيم نيزتمام شدبايدقبل ازفولادگذاري سطح قالب راجارونموده وخاك اره وخرده چوب هاراخارج كرد. براي خارج كردن اين موادازداخل قالب همانطوركه قبلاً اسششاره شددرپايين قالب ستون سوراخي كوچك تعبيه ميكنندوبادست موادراخارج كرده وسپس آنرامسدود ميكنند.

طرزبازكردن چوب بست وقالب

قالب راهنگامي بايدبازكردوازبتون جدانمودكه تيرهاوسقفهاي بتوني بتوانندوزن خودراتحمل كنندووجودقالب ديگرلازم نباشد.

بعضي ازقسمتهاي قالب راكه فقط براي شكل دادن به بتون لازم هستندوباري جزدرموقع بتونريزي تحمل نميكنندمثل ( چهارطرف ستون هاوياگونه هاي تيرها) ميتوان به مجردمحكم شدن بتون يعني حتي پس ازچندساعت آنهارابرداشت ولي جنانچه آنهاراقبل ازاينكه بتون كاملاً محكم شودبازكننددراثربرخوردكوچكترين جسمي گوشه هاي بتون خواهدريخت . ازاين جهت قالب ستونهارامعمولاً 2 يا 3 روزبحال خودباقي ميگذارند. درموردقسمت زيرتيرها( كف قالب تير ) وسقف هابايدتوجه داشت كه چجون بارزيادي روي آنهاقراردارد، سعي شودكه حداقل 10 روزتادوهفته پس ازبتون ريزي درصورتيكه درشرايط معمولي باشدميتوان قالب رابازكرد. درصورتيكه ازجنس سيمان مطمين نباشدويادرفصل سرماويخبندان ازمحكم شدن آن كاملاً اطمينان نداشته باشندپس ازبرداشتن قالب گونه هاميتوانت باچكش استحكام بتون راآزمايش كرد. درصورتيكه بتون محكم شده باشدضربات چكش صذدادار خواهدبود.

البته آزمايش ضربه چكش وشنيدن صداهميشه كافي نخواهدبودودرمواردمشكوك آزمايش مخصوص براي تعيين مقاومت بتون لازم است .

1- تهيه آرماتورهاوبستن وسواركردن آنها

قبل ازشروع بحث درباره طرزتهيه آرماتورهاي مختلف قطعات بتون آرمه ابتداانواع ميل گردهاياداوري ميشود. آرماتورهايا( ميل گرد) باقطرهاي مختلف ساخته شده است كه كوچكترين قطران 6 ميلي متروبزرگترين آن 40 ميلي مترميباشد. آركماتورهاي 6 و8 ميلي متري بصورت كلاف ميباشندولي ازنمره 10 تا 40 ميليمتري بصورت شاخه هاي 12 متري هستندكه براي سهولت درحمل آنهاازوسط خم شده اند،، اصولاً آرماتورهاازنظرساختمان س طح جانبي بردونوعند:

نوع اول آرماتورهاساده كه سطح جانبي آنهاصاف است وهيچگونه فرورفتگي يابرجستگي ندارند.

نوع دوم آرماتورهاييكه سطح جانبي آجداردارندوبنام آرماتورهاي آجدارياحرارتي معروفند.

علت داشتن عاج برروي سطح آرماتورب اي درگيري واستحكام بيشتربابتون ميباشدزيراسطح بيشتري ازفولادبابتون درتماس خواهدبود.

براي آرماتورگذاري درقطعات بتوني ميله هاي فولادي رابايدباندازه هاي لازم بريده وطبق مشخصات داده شده درجدول مربوطه خم كرده وبان فرم لازم راداد.

اهن تاقطر25 ميليمترراميتوان باانبردست خم كردولي براي خم كردن آهنهاي قطورتراز25 ميلي متربوسيله انبردست مشكل وگاه غيرممكن است . دراين قبيل مواردبايدبااستفاده ازماشينهاي خم كن آنهارابشكل مطلوب خم نموده وفرم لازم رابه آن داد.

آهن هاراحتي الامكان نبايددرحرارت خم كردچون اگرحرارت مناسب نباشدخواص آن تغييرنموده ، شكننده ميشود. براي خم كردن آهن ها ابتداآنهارابنحوي كه درفهرست مربوطه معين شده بكمك قيچي يا انبرآهن بري قطع كرده وسپس طبق نقشه ومشخصات داده شده اهنهاراخم ميكنندودرمحلي كه نقشه مشخص كرده است قرارميدهند.

هنگام خم كردن آرماتورهاوشكل دادن به انهادوانتهاي آرماتوررابصورت قوس نيمدايره خم نتموده كه اصطلاحاً به ان (( جنگك )) يا (( قلاب )) مينامند.

اندازه قوس چنگك بايدحدود5 / 2 تا 4 برابرضخامت ميل گردباشد. برگسظت سرميل گردبعدازقوس كه بصورت مستقيم ميباشد وبه موازات ميله آرماتورقرارميكيردبايددرحد10 سانتي مترباشد. هنگام جاسازي آرماتورهاي سقف براي محكم بودن سقف سرآرماتورهاراباندازه چهل برابرضخامت آرماتورمربوطه داخل پايه روي ديوارقرارميدهند. چنگك هاي سرآرماتوربراي درگيري بيشتراهنهابابتون ميباشد.

2-خاموت

براي بستن وسواركردن آرماتورهاي تهيه شده بهمديگروكاهش دادن طول آرماتورهانيزحفط فاصله بين آنها، آهن هايي به ضخامت تقريباً شش ميلي متربشكل مربع يا مربع مستطيل خم نموده به اطراف آرماتورهاحلقه مينمايندكه اصطلاحتً به آن خاموت ميگويند.

فاصله خاموت هابطورتقريب حدود 20 سانتي متراست ، دوسرخاموت هارابطورنيمدايره خم ميكنندوپس ازجادادن باطراف آرماتورهاقلابهاي سرخاموت هارابرروي هم قرارداده محل اتصال انهاراتوسط سيمهاي نازكي بضخامت يك تادوميلي متربهم ميبندند.

همچنين محل تماس آرماتورهاراباخاموت ها بوسيله سيمهاي مزبئربصورت چپ وراست يا ( ضربدري ) باانبردست محكم بسته به نحئيكه محل خاموت هابراثرتكمانهاي ناشي ازجابجاكردن شبكه تغييرنكند. اين عمل درچهارگوشه خاموتهائدرسرتاسرطول آرماتورهاتاجاييكه نقشه مشخص نموده است ادامه پيداميكند.

درستون هاي گردبراي بستن خاموتهاميتوان به دوطريق عمل كرد.طريقه نخست آنكه خاموتهارابه فاصله بيست سانتي متري بدورآرماتورهاي ستون به بندند. طريقه دوم انكه خاموت رابصورت ماپيچ ازپايين ستون بدوئرفولادهاي طولي بسته تابالاي ستون ادامه دهند.

درصورتيكه بجاي آهن معمولي ( ميل گردهاي معمولي ) فولادمخصوصي دربتون بكاربرده شود

، بايدبعضي مسايل بخصوصي پيوستگي انهارامحاسبه كردوچنانچه پيوستگي بحدكافي نباشد، باجوش دادن قطعات اضافي ( تقويتيس ) يا بوسيله اي ديگرپيوستگي لازم راتأمين نمود.

درتعيين آهن براي قطعات بتون آرمه بخصوص بايدسعينمودكه تعدادقطرهاي مختلف آرماتوردربتون ودرنتيجه درساختمان زادنسشود. براي اينكه ميلعه هاراطبق نقشه خم كنندبايدفهرست ونقشه آهن بندي رادراختيارآهنگريا آرماتوربندقراردادواين فهرست بايدتمام مختصات ميله هاوطرز خم كردن ومحل آنهارابخوبلي نسان دهد. معمولاً فهرست شامل چندين ستون است كه هركدام مشخص كننده قسمتي ازمشخصات آرماتورميباشند.

ازانجاكه درروي نقشه هاي اجرايي شكل تيرووضع آرماتورونمرات مربوطه رامنعكس مينمايندلذابسهولت ميتوان محل سواركردن وبستن آرماتورهاراپيداكرده به يكديگرمتصل نمود.

آرماتوربندباداشتن نقشه ابتدابراي هرنمره ،آهن رابطول مند ج درنقشه ( فهرست ) بريده وبعدباگچ فواصلي راكه دروي نقشه براي قسمتهاي مختلف ذكرشده درروي آهن علامتگذلري ميكند. پس ازآنكه تمام آهنهاي يك دسته بريده وعلامتگذاري شد، آنگاه بكمك آچاروميزكارمخصوص ، ميل گردهارافرم ميدهند.

ابزاركارجهت خم كردن وبستن آرماتورها

براي اينكه آرماتوربندبتواندكارخودراسريع وبراحتي ودقيق انجام دهديك سري لبزاركارلازم داردكه عبارتن از::

ميزكاركه اسكلت آن ازپروفيل هاي آهني تشكيل شده وسطح روي ميزازتخته ها ي ضخيم پوشيده شده است . طول ميزكاردرحدودشش متروعرض ان حدود يك مترميباشدتابتوان ميل گردهاي به طول شش مترراروي ان جاداد. صفحه ميخ داركه عبارتست ازيك ورق ضخيم آهني مربع يامربع مستطيل شكل كه برروي آن ميله هاي فولادي نسبتاً قطوري باارتفتع حدود چهارسانتي مترثابت شده اند.

آچار(( f )) كه تشكل شده است ازميل گردنسبتاً ضخيمي كه دسته اي مستقيم بودخ ودرقسمت سرآن دوميل گردكوتاه بافاصله ازيكديگربه دسته جوش شده است .

طول دسته آچارميتواندازنيم مترتايك مترساخته شود. طرزكاربا آچار((  f )) بدينصورت است كه ابتداميل گردرادرفاصله ميخ هاي روي صفحه قرارداده آنگاه توسط سرآچارميل گردراگرفته بصورتيكه ميل گردبين دوشاخه آچارقرارگيرد، دراين حالت بهرشكلي كه بخواهندميتوانندآركاتورراخم نمايند.

دربعضي مواردلازم است كه آرماتورراتحت زاويه 45 درجه خم نماينددراين حالت ميخ سوم راطوري روي صفحه ثابت ميكنندكه درامتداددوميخ ديگرقرارگيردبنحويكه امتدادسه ميخ باخط افق تشكيل زاويه 45 درجه رابدهد.

براي ساختن سايرزوايابه ترتيسبي كه راي زاويه 45 درجه عمل شداقدام ميكنندبااين تفاوت كه ميخ سوم نسبت به امنتدادميخ محور( دوم ) وميخ اول باخط افق زاويه موردنظر راتشكيل دهد.

ممكن است براي خم كردن لآهن ( آرماتور) ازدستگاههاي مخصوص ميل گردخم كن استفاده شود.

طرزتهيه آهن ما رپيچ

براي تهيه اهن مارپيچ ، آهن رادوراستوانه چوبي كه حول محوري دوران ميكندكمي پيچند. چون ميل گردهاداراي خاصيت ارتجاعي كمي ميباشندوپس ازپيچيدن بدور استوانه مقداري بازميشوندلذابراي رفع اين نقيصه وبدست آوردن محيط وردنيازبراي مارپيچ ، قطراتوانه چوبي رامختصري كوچكترازقطرمارپيچ لازم اختيارميكنند.

طول شاخه هاي ميل گردباقطربالاتراز8 ميلي مترمعمولاً 12 متراست ولي ميل گردهاي باقطر 8 ميلي متروكمتربصورت كلاف بدست مصرف كننده ميرسد.

براي استفاده ازاهنهاي كلاف كه قطر آنهاشش وهشت ميلي متر ميباشدبايدابتداانهاراراست نمودآنگاه مورداستفاده قرارداد. براي اينكارانتهاي كلاف رابه ميخ ثابتي بسته وكلاف رابازميكنند. پس از بازكردن طول معيني ازكلاف ، انتهاي آنرابه اهرمي كه ميتواندحول نقطه اي دوران كندميبندندواهرم راميگردانندتاميله راست شسود.

طرزآرماتورگذاري ستونها، تيرهاوسقف هاي بتوني

آرماتورگذاري يا آهن بندي قطعات بتوني بستگي به كوچك يابزرگ بودن قطعه بتون آرمه دارد. چنانتچه قطعه موردنظركوچك باشدنظيرتيرهاي كوچك وياستونها، ميتوان فولادهارادرخارج ازقالب قطعه بتوني سوارنموده آنگاه بداخل قالب حمل نمود. ولي چنانچه قطعه بتون آرمه بزرگ باشدونتوان درخارج ازقالب آرماتورهارابسته بداخل قالب حمل نماينددراينصورت بايستي درداخل قالب آرماتوربندي راانجام داد. درحالت نخست براي بستن آرماتورهاازميزكارمخصوصي استفاده ميكنندتاعمل آرماتورهاراتسريع نمايد.

طرز كاربدينصورت ميباشدكه ابتداآهنهاي بالالي تيرراروي چهارتراشهاي عرضي فوقاني قرارداده بعدمجموعه رابصورت قبلاً بيان شدبامفتولهاي نازك ميبندند.

مفتولهاي نازك مزبوربايدازفلزي نرم باشدتابسهولت وبادست بتوان آنراگره زد، لذابراي تامين اين منظورازآلياژهاي بخصوص ويافولادنرم استفاده ميشود.

درحالت دوم يعني هنگاميكه حجم كازياداست نظيرتيرهايي باابعادبزرگ چنانچه آرماتورهارابصورت حالت نخست به بندندبعلت سنگيني ووسعت طول وعرض مجموعه حمل آن تاپاي قالب وقراردادن آن درداخل قالب بسياردشوارخواهدبود. لذادزرچنين مواردي آرماتوربندي رادرداخل قالب انجام داده وبدينصورت عمل ميكنندكه ابتداآهن هاي طولي تيرراازداخل تنگهايا (( خاموتها)) عبورداده درجاي خم شده بايدطوري باشدكه باعث مزاحمت زاددرموقع ساختن وبستن آنهانشوند.

پس ازقراردان آهنهاي تيرها، آنگاه آهنهاي سقف رابه آنهااضافه نموده وتوسط مفتول نازك بهم ميبندند. وقتي آرماتورهارادرداخل قالب قرارميدهندبايدتوجه داشته باشندكه هنگام بتون ريزي دانه هاي شن وماسه بتوانندزيرآهنهاراپرنمايندبنابراين بين آهن هاي تيروقالب بايدكه محاسبات ونقشه تعيين كرده است رعايت شود.

محل آرماتورهانبايدازنقطه ايكه نقشه براي آنهاتعيين كرده است بيش ازنصف قطرشان وبطوركلي بيش ازشش ميلي مترفاصله داشته باشند. چون بسهولت ميتوان دريافت كه اگردرتيري بارتفاع 20 سانتي مترآرماتورهايش باندئازه دوسانتي متربالاترازمحل واقعي خنودقرارگيرندمقاومت تيرباندازه ده درصدكم خواهدشد. براي تامين فاصله لازم بين آرمماترهاوكف قالب ميتوان باقراردادن قطعات درشت شن ياقطعات نسبتاً كوچك بتون درزيراهنهافاصله مزبوررارعايت كرد.

بعضي اوقات براي سهولت دركارتنهادرموقع بتون ريزي مجموعه آرماتورهاراكنمي تكان داده تابتون بتواندزيرميله هاراپركندولي دراين طريقه چون معلوم نيست كه آرماتورهاپس ازحركات مزبورمجدداً درجاي خودقراربگيرد( اگرتكان هاشديدباشدفاصله آرماتورهاازقالب زادخواهدشدواگركم باشدفاصله آهنهاناچيزبوده وميله ها بحدكافي ازبتون پوشيده نخواهدشد) لذا بهترآنست كه بطريفه اول عمل شودازقطعات شن ويابتون استفاده گردد.

طرزساختن بتون

براي تهيه بتون نسبت شن وماسه واندازه سيمان وحتي مقدار آبيكه مصرف ميشودقبلاً مطالعه ومعلوم شده باشد. بتون بايستي حتي الامكان باماشين تهيه شود، زيراماشين بتون ساز( بتونير) ، شن وماسه وسيمان رابخوبي مخلوط ميكند. درصورتيكه ماشين بتون ساز( بتونير) دردسترس نباشدومقدارحجم بتون مصرفي هم كم باشدميتوان بدون ماشين وبابيل بتون راتهيه نمود.

A  : ساختن بتون بادست

هنگام تهيه بتون بادست بايدمقدارسيمان راكمي زيادترانتخاب نمودمثلاً ( 25 كيلوگرم ويا10 كيل سيمان درهرمترمكعب بتون ) زيرادرتهيه بتون بادست امكان اينكه تمام دانه هاي شن و.ماسه باسيمان آغشته نشوندبساراست .

درتهيه بتون بادست بايدابتداسطحي تميزومسطح آماده نمودوآنراباتخته ياورق اهن وياآجروياقشري ازبتون فرش كرده بطوريكه موادخارجي ازقبيل خاك ، شاخ وبرگ گياهان وياهرعامل ديگرخارجي بابتون مخلوط نشوندزيراباعث كم شدن مقاومكت بتون خواهدشد. پس ازاماده نمودن سطح موردنطرآنگاه شن وماسه راپيمانه نموده روي هم ميريزندوسيمان لازم رابدانه هااضافه ميكنند.

مجموعه را2 يا 3 مرتبه بحالت خشك بابيل زيروروكرده تاكاملاص دانه هاباسيمان مخلوط شوند. آنگاه بتدريج باآبپاش آب لازم رااضافه وبارديگر2 يا 3 مرتبه آنراباهم مخلوط وزيرورو مينمايند. پسازاينكه بتون خوب مخلوط شدودوردانه هاكاملاً به دوقاب سيمان آغشته شدميتوان آنرابمحل مصرف حمل كرده و.درون قالب بريزند.

B  :ساختن بتون باماشين ( بتونير)

درصورتيكه مقداربتون لازم قابل توجه بوده وكارموردنرداراي اهميت باشد، حتماًبايدازماشين بتون سازاستفاده كرد، نحره كاربدينصورت ميباشدكه شن وماسه لازم راپيمانه نموده توسط چرخ دستي ياوسايلب ديگرداخل ماشين بتون سازميريزندسپس سيمان به مقداررمعين به آن اضافه كرده ماشين راروشن ميكنندتابراثردوران مخزن دانه ها يشن وماسه وپودرسيمان درحاليكه خشك هستندكاملاً مخلوط شوند، سپس ازمنبع آبي كه درقسمت بالاي ماشين قرارداردبه مقدارلازم آب واردمحفه نموده مجدداً ماشينرابه مدت تقريباً دودقيقه روشن ميكنندتادوغاب حاصله كاملاً دوردانه هاراآغشته كرده ومخلوط يكنواخت شود. پس ازاماده شدن بتون محفظه راسرازير كرده بتون درظرف حمل كننده ختالي مينمايند.

پيمانه شن  وماسه

براي كارهاي بتوني ، شن وماسه لازم رابايدبمقدارمعيني باهم مخلوط كرده وسيمان موردنيازش وماسه رانيزتاحدمتعارف بانهااضافه كرد، لذابراي اين منظورازوسايلي استفاده ميكنندكه ساده ترين وراحت ترين آنهاپيمتانه هاي چوبي است كه ابعاد معيني دارندودراندازه هاي مختلف ساخته ميشوند. بعضي ازآنهاابعادي برابربا25 × 100 × 100 انتي متردارندكه چهارپيمانه آن برابربايك مترمكعب ميشود.

گاهي پيمانه چوبي ممكن است داراي ابعادي برابر با50 × 50 × 50 سانتي مترباشدكه دراين صورت هرهشت پيمانه جمعاً يك مترمكعب خواهدشد.

سيلوها

دركارگاههاي بزرگ معمولاً شن وماسه رابه طورجداگانه درجاي معيني بطوريكه نزديك به ماشين بتون سازباشدانبارميكنند. چنانتچه محل كارگاه بزرگ بوده ومقدارشن وماسه خيلي زيادباشدانهاراروي زمين انبارميكنندولي اگرمحل كارگاه كوچك باشدازسيلوهاي موقتي چوبي باندازه مصرف روزانه براي انباشتن شن وماسه استفاده مي كنند

شن وماسه

بايددرنظرداشت كه قبل ازمصرف شن وماسه ، بايدآنهاراكاملاً شست تا گردو خاك وسايرموادخارجي داخل آنهاازبين برود. هرچقدرشن وماسه مصرفي دربتون ازموادخارجي تميزترباشدمقاومت بتون حاصل بيشترخواهدبود.

ماسه ممكن است ازنوع شكسته باشدكه احتياجي به شستن نداردودرغيراينصورت اززمينهاي ماسه اي استفاده ميكنندكه معمولاً داراي  آوردن درصدخاك مخلوط باماسه ، مقداري ازآن راداخل ظرف مدرجي ميريزندوبان آب اضافه مي نمايندوسپس ظرف رابشدت تكان ميدهندتابخوبي خاك همراه وباماسه درآب مخلوط شود، آنگاه ظرف رابيحركت نگهميدارندتاماسه براثرسنگيني ته نسين شودوگل ولاي آن درقسمت فوقاني ماسه قرارگيردبدينصورت درصدخاك موجوددرداخل ماسه بدست  ميايد.

اينگونه ماسه هارابايددرآب روان شستشودادتاخاك وگل ان جداشودوماسه مرغوب بدست آيد. اين نوع ماسه رااصطلاحاً ماسه شسته ميگويند.

نوع ديگرماشسه همانطوركه قبلاذكرشدماسه ازسنگ شكسته ميباشدوآن بدين صورت بدست ميآيدكه سنگهارادركارخانه توسط ماشين هاي مخصوص سنگ خردكني بقطرهاي موردلزوم خردميكنندوچون عاري ازموادي نظر خاك وگل وشاخ وبرگ گياهان ميباشداحتياجي به شستن ندارد. قطردانه هاي ماسه براي ساختن بتون معمولاًاز5 تا 6  ميلي مترتجاوزنميكند.

شن مورداستفاده براي ساختن بتون رااصطلاحاً شن بادامي مي گويند. شنهاراقبل ازاستفاده بايدازغربال هاي بزرگ ( سرند) عبورداد. قطرسوراخهاي قربالها مهمولاً ازسه سانتي مترنجاوزنمي كندولذااندازه بزرگترين دانه هاي شن درهمين حدود هواهدبود. شن راقبل ازمصرف دربتون سازي بايدشستشودادوانگاه باماسه مخلوط نمود.

مقدارشن وماسه اي كه دربتون استفاده مي شوددرحدود 70 تا 75 درصدوزن بتون راتشكيل ميدهد.

آب مصرفي دربتون بايدباندازه معين باشد، زيرااگرزيادآب بهبتون اضافه كنيدباعث رواني بتون شده واضافي آن دردرون بتون ايجادخلل وفرج نموده كه پس ازخودگيري سيمان سوراخهايي درداخل بتون بجاي ميماندكه سب كم شدن مقاومت بتون خواهدشد.

مقدارآب مصرفي دربتون به ليترمحاسبه ميشودوميزان آن معمولاً حدود39 ليتردرهركيسه سيمان ميباشد. چنانچه ماسه وشن آبداروخيس ( تر) باشندمقداراآب لازم كمترخواهدشدتاجاييكه ممكن است بتون اصلاً احتياج به آب نداشته باشد. اگرشن وماسه بلافاصله بعدازشستن مورداستفاده قرارگيردبعلت خيس وآبداربودن دانه هامقدارآب مصرفي بحداقل ميرسد.

حمل بتون

حمل بتون تاپاي كاربستگي به رواني وووسايل باربري آن دارد. ساده ترين وابتدايي ترين وسيله حمل بتون به ارتفاعات توسط (( ناو)) ودرروي زمين با چرخ دستي فرغان انجام ميگيرد. درصورتيكه مقداربتون زيادباشدبايستي ازوسايل مكانيكي استفاده نمو.د.

باين منظوردرس طح افقي ازريل وواگنت ودرارتفاعات مخصوصاً درساختمانهاي مسكوني ازبالابرهاي موقتي بااسكلت چوبي استفاده مينمايند.

وقتيكه مقداربتون خيكي زيادومصرف آن درارتفاعات مختلف وبراي سطح بزرگي ازكارباشدجهت توزيع بتون ازناودانهااستفاده ميشود. بدين ترتيب كه ابتدابتون رابوسيله بالارونده به مرتفع ترين نقطه رسانيده سپس آنراداخل ظرف بزرگي ميريزندبطوريكه بتدريج ازظرف مزبورداخل ناودان شده وازانتهاي اين ناودان داخل ناودان ديگري گرديده وازناودان دوم به سوم وغيره واردميشود.

انتهاي ناودانهاميتوالنندحول نقطه اي دوران كنندوبدين وسيله ميتوان بتون را درفضاي وسيعي توزيع نمود. شيب ناودانهاتاحدي بستگي به رواني بتون داردلذاهرچقدربتون روان ترباشدبهمان ميزان بايدشيب ناودان كمترباشدوبالعكس هراندازه بتون غليظ ترساخته شده باشدجهت حركت درناودان بايدشيب آن رابيشترنمود.

ولي بهرحال براي اينكه بتون درناودان حركت كندبايدمقدارآب كافي باشد. جنس ناودان بايدسخت باشدتادرمقابل اصطكاك  وسايش دانه هاي شن وماسه دوام بياورد.

بابلاخره يكي ديگرازوسايل باربري به ارتفاعات ودرروي زمين تلمبه هاهستند. باتلمبه هاي مخصوص بتون رساني ميتوان بتون رابارتفاع 40 تا 50 مترويافاصله افقي تا200 مترحمل نمود.

ريختن بتون درقالب

بتون ريزي بايدحتي الامكان دردرجه حرارت معمولي انجام شودولي گاهي برحسب ضرورت ناچارميشوندكه دردماهاي بالا ياپايين بتون ريزي نمايند.

الف – بتون ريزي دردرجه حرارت معمولي : پس ازاينكه آرماتورهادرقالب ودرمحل خودقرارگرفته وساختمان لاماده براي بتون ريزي شد، ابتدابايدقبل ازبتون ريزي درون قالبها، برروي قالبهاي چوبي آب پاشيدتابحدكافي مرطوب شده نتوانندآب بتون رابخودجذب كننديااينكه قبل ازآرماتورگذلري جدارداخلي قالبهاراتوسط روغن سوخته ماشين ياغيره چرب نموده سپس بتون رادرقالب ريخت .

بتون بايدفوراً پس ازتهيه شدن مصرف شودوچنانتچه بين تهيه وزمان مصرف بتون بيش ازمدت شروع گرفتن سيمان يعني بيش ازدوساعت بطول انجامدبايدبتون رابدورريخت وازمصرف ان خودداري نمود. براي بتون ريزي ستونهابايددقت كردكه بتون راازارتتفاع زيادبداخل قالب نريزندزيرادراينصورت ذرات ريزودرشت ( شن وماسه ) ازهم جداميشونديعني دانه هاي ريزدروسط ودانه هاي درشت به اطراف قالب ميروندوبتون پوك وكرموميشود. درصورت اجبارباين كاتربايدبتون ريخته شده درداخل قالب راباچوب ياتخماق بهم بزنند. براي بتون ريزي تيرهاوسقف هابهتراست بتون رابه مقداركم وبتدريج درقالب سقف ريخت . براي اين منظوربتون راباواگنت حمل كرده آنراروي سقف ريخته بابيل داخل قالب تيرميريزندودرصورتيكه بتون نسبتاً روان باشدباچوب وياتخماقف كوچكي بطرف زواياومابين ميله هاي فولادي رانده وباكوبيدن بتون آنراروان ترمينمايند.

براي تنظيم سطح بتون سقف هاازشمشه ودليل ميتواننداستفاده نمايند.

دليل ,: ازكوبيدن شمشه برروي قطعات تخته بطوريكه ضخامت مجموع باندازه ضخامت سقف يعني بين ( 8 – 10 – 12 – 16 ) سانتي مترشودساخته ميشود.

طرزكارباينصورت ميباشدكه دودليل رادرطرفين بفاصله 2 تا 3 مترازيكديگرقرارداده وبين آن دوبتون ريخته وباتخماق لآن را ميكوبندتاروان شده تمام فضاي قالب مخصوصاً زيرآهنهاراپرنمايد. بعدبراي تنظيم نمودن سطح بتون شمشه معمولي رادونفربرروي دليل هاحركت ميدهند. وباتكان دادن شمشه ، مازادبتون رابطرف جلوهدايت كرده ودرفضاهاي خالي قالب ميريزند. درصورتيكه درنقطه اي بتون بحدكافي نباشدبا كمك بيل مقدارلازم راضافه مينمايد.

ويبره كردن بتون

درموقع بتئن ريزي بهتراست بتون داخل قالب رابكوبندوياقالب راباچكشهاي چوبي وياپلاستيكي اززيروازبغلهاي قالب ضربه بزنندتابوسيله ارتعاش ، اصطكاك بين دانه هاكمترشده بتون روان ترگرددوفضاهاي خالي بين بتون وقالب ، فولادهاوقالب ، بتون وفولادهاوبالاخره شن وماسه نيزپرشود. درصورتيكه غلظت بتون زيادباشدكه گاه اين وضع اجباراَ بوجودميايدبايدانراباتخماق كوبيده وبالالخره اگربتون خشك وكم آب باشدبايدآنرامرتعش نموده وباواردساختن ارتعاشات زيادباعث شدكه ذرات بتون كه وزنشان مختلف وحركتشان متفاوت است رويهم لغزيده فضاي خالي بين خودراپركنند.

باارتعاش دادن به بتون ذرات ريزآب كه فضاي بين ذرات بتون مانده است بطرف بالالرانده شده ودرنتيجه بتون روان ترگشته فضاي قالب وفاصله بين آهنهابخوبي اشغال ميشود.

درزانبساط

درساختمانهاي بزرگ بتوني يافلزي براي اينكه قطعات بزرگ ميباشندودراثرتغييرات درجه حرارت درآنهاانقباض وانبساط قابل ملاحظه اي صورت ميگيردوچنانتچه پيش بيني هاي لازم نشودباعث خسارات زيادخواهدشد، لذا براي اين منظوروبازي كردن آهن وبتون ، درزانبساط ايجادميكنند.

درزانبساط عبارت است ازشكافي بعرض تقريبي 2 تا 4 سانتي متركه درقسمت هاي مختلف ساختمانهاي بزرگ فلزي يابتوني جهت حركات اهن وبتون دراثرتحريكات درجه حرارت ايجادميكنند.

چنانچه درزانبساط درساختمان پيش بيني نشودبراثرازديادياكاهش طول قطعات بتوني يافلزي باعث ايجادشكاف وترك هايبي درساختمان خواهدشد. بايددقت كردكه درتمام مراحل كارهاي ساختماني مصالح ساختماني نظيربتون وخرده آجروسايرمصالح بداخل درز انبساط ريخته نشود. درپايان كارهاي ساختماني شكاف مزبوريا( درزانبساط ) رابه وسيله ورق هاي برنجي يامسي ازداخل وخارج مي پوشانند. براي حفظ زيبايي ظاهرساختمان ورق هاي مسي رامي توان بفرم مطلوب دراوردتاعلاوه برجنبه زيبايي ازاتلاف حرارت ازداخل ساختمان بخارج وبالعكس جلوگيري نمايد.