بررسی یادگیری وروش تدریس در دوره ششم ابتدایی

عنوان تحقیق :

 بررسی یادگیری وروش تدریس در دوره ششم ابتدایی

 

مقدمه

نظام آموزشی کشورمان از زمان شروع آموزش تعلیم و تربیت سنتی در ایران تا کنون تغییرات چشمگیری را به خود دیده  و نظام کنونی قابل مقایسه با نظامهای ابتدایی نیست ، تغییر سازنده در هر نظامی نشانه پویایی آن نظام آموزشی است و نظامهای بسته هیچ گاه نتوانسته اند به مرحله شکوفایی و هدف های غایی خود دست یابند ، بحث در مورد مزیا و معایب هر نظامی که هنوز به مرحله اجرا در نیامده خوش بینی و بدبینی هایی را به دنبال دارد ، اما نمی توان چشم بسته نیز به استقبال نظامی جدید با هدفهای جدید رفت ، این مثل آن است است که عضو یک خانواده باشی و ساختمان آن و اثاثیه را تغییر دهند و شما هیچ نقش و فعالیتی  در آن نداشته باشی ، پس ما معلمین لازم است که به جوانب مثبت و منفی این نظام جدید آگاه باشیم چون در سال تحصیلی جدید باید با آن رو به رو شویم و بتوانیم به نحواحسن آن را در آموزشگاهها اجرا کنیم.

علاوه بر قشر فرهنگی  نظام 6-3- 3 از طرف والدین و مردم عادی ، کارشناسان، برنامه ریزان مورد نقد و بررسی قرار می گیرد و ایده ها و نظرات مخالف و موافق خود را اظهار می دارند .

چون بحث ما در خصوص طرح 6-3-3 و کلاس ششم ابتدایی است ، بنابر این به پاره ای از مزایا و معایب آن می پردازیم، امید آست که مفید واقع گردد .

بحث در مورد مزایا و معایب هر طرح، تا زمانی که هنوز مراحل اجرایی خود را سپری نکرده است شاید  ما را نسبت به آن  نا امید یا بسیار خوش بین سازد . بنا براین  هم اکنون  طرح 3-3-6 در جامعه توسط افراد مختلف ،از مردم عادی گرفته تا کارشناسان ، برنامه ریزان علوم تربیتی و قشر فرهنگی که مجریان اصلی آن هستند نقد می شود و هر کس به نوعی ایده های مخالف و موافق خود را بیان می کنند .همان طور که می بینیم درمدت زمان خیلی کم طرح های متعددی برای اجرا وارد مقطع ابتدایی شده است. به راستی چرا در این مدت کم ،این همه طرح بر مدارس عرضه میشود ؟ مگر قبلا زمان را از ما گرفته بودند؟ آیا وجود طرح های زیاد ،ودر بسیاری از موارد موازی ما را در رسیدن به اهداف آموزش و پرورش نا کام نمی سازد؟

ارتقاي كيفيت آموزش در هر مقطع و رشتة تحصيلي مستلزم كاربرد اصول و فنون برنامة درسي است. كاربرد فنون برنامة درسي با توجه به مباني آن و اجراي اصول يادگيري، در بازنگري و بهبود برنامه‌ها و آموزش‌هاي موجود در مدارس، دانشگاهها و مراكز تربيت نيروي انساني حايز اهميت است (ميرزابيگي، 1380).

نظامهاي آموزشي در گذر از مسائل كمي و همگاني كردن آموزش ناگزير از توجه به مسائل كيفي پديده‌هاي آموزشي هستند و ارتقاي كيفيت آموزشي را ضمن توجه به منابع و تجهيزات از طريق اصلي‌ترين عامل در يك نظام آموزشي يعني «معلم»، مورد توجه و هدف‌گيري قرار داده‌اند (شارما، 2001).

در نظام آموزشي كارآمد اجزاء و عناصر مختلف اعم از برنامه و مواد درسي، يادگيرنده‌ها، معلم، وسايل آموزشي، فضا و تجهيزات، بودجه و اعتبارات و … با يكديگر تأثير متقابل دارند تا دستيابي به هدفهاي مورد انتظار را امكان‌پذير سازند. علاوه بر اين لازم است، هر يك از اجزاء به تنهايي نيز از كيفيت و كارآمدي لازم برخوردار باشند. در اين ميان «معلم» مهمترين نقش را در فراهم‌سازي شرايط مناسب براي فعاليتهاي يادگيري ايفا مي‌نمايد و ضروري است صلاحيتهاي لازم را براي انجام چنين نقشي در نظام آموزشي داشته باشد (ملكي، 1381).

عباس‌زاده (1371) در پژوهشي با عنوان بررسي ميزان آشنايي معلمان استان مازندران با مواد آموزشي و كاربرد آن در آموزش خاطرنشان ساخته است كه اكثريت معلمان در مورد اهداف آموزشي اطلاع چنداني ندارند و از مهارتهاي لازم براي به‌كارگيري وسايل و فناوري آموزشي برخوردار نيستند و 95 درصد معلمان با شيوه‌هاي علمي ارزشيابي آموزشي آشنايي ندارند و از نتايج كاربرد آن در تدريس بي‌اطلاع هستند.

هر تغييري به برنامه‌ريزي و بودجه نيازمند است اگر اين تغيير بنيادين باشد به برنامه و بودجه كلان‌تري نياز دارد.كلاس ششم بخشي از همين تحول بنيادين است كه براساس سند تحول نظام آموزش، پس از گذشت حدود 40 سال به دوره ابتدايي بازمي‌گردد. اما ورود يك پايه به دوره ابتدايي چندان ساده نيست،بخشي از برنامه‌ريزي‌ها، بازنگري دقيق‌تري مي‌طلبد. تحول بنیادین با رویکرد هویت ایرانی و اسلامی خواسته رهبر معظم انقلاب از وزارت آموزش و پرورش بوده  به همین خاطر نقشه راه به عنوان سند بنیادین امسال رونمایی شد که یکی از برنامه های این سند تغییر در ساختار آموزشی است و اولین تغییر رفتن دانش آموزان از کلاس پنجم به ششم است محتوای آموزشی کلاس ششم ابتدایی را از نظر علمی ادامه کلاس پنجم است با این تفاوت  که دروسی به نام تفکر و پژوهش  و همچنین کار و فن آوری به سرفصل  دروس

اضافه شده است.در نخستین سال استقرار پایه ششم دوره ابتدایی در مهرماه امسال یك میلیون و 80 هزار دانش آموز دراین پایه تحصیل میکنند(فاطمه قربان،معاون آموزش ابتدایی وزیرآموزش و پرورش)

بیان مسأله ( تشریح ابعاد ، حدود مسأله ، معرفی دقیق مسأله ، بیان جنبه های مجهول و مبهم متغیرهای مربوط به پرسش های تحقیق ، منظور تحقیق )

آموزش و پرورش یعنی‌‌ همان سازمانی که در سال‌های گذشته بار اصلی باسوادی نسل‌های مختلف این سرزمین را به عهده داشته و توانسته در نابودی غول بی‌سوادی سال‌های پیش از انقلاب نقشی بی‌مانند را ایفا کند، این روز‌ها در پی ایجاد یک تحول در کشور است.

کار‌شناسان معتقدند که این مجموعه عریض و طویل در سال‌های متمادی، بیشتر وقت خود را صرف آموزش و باسواد کردن فرزندان کرده است تا پرداختن به نیمه دوم نام خود یعنی «پرورش» و این دقیقا مساله‌ای است که در این سال‌ها گاهی موجب بروز انتقاداتی از نظام آموزشی کشور می‌شد.

در نظام جدید آموزشی این وزارتخانه قرار است بیش از پیش به مقوله پرورش عنایت و شیوه‌های جدیدی درانداخته شود، اما نامتناسب بودن امکانات با طرح‌هایی که هم‌اکنون اجرای آن شروع شده مانند هوشمند سازی مدارس و اجرای طرح ۳-۳-۶ در برخی نقاط موجب بروز مشکلاتی برای اولیا و البته خود مجریان شده است.(خبرگزاري فارس) در حالی که بازگشت ششم ابتدایی به دبستان‌ها 22 سال قبل نیز در شورای‌عالی انقلاب فرهنگی مطرح شده بود، سرانجام با تدوین سند تحول نظام آموزش در دو دهه اخیر، این شورا مهر امسال و در جلسه اخیر خود، به حذف کامل پیش‌دانشگاهی و شش ساله شدن دوره ابتدایی رای داد.در حال حاضر نظام شش ساله ابتدایی ، سه ساله متوسطه اول و سه ساله متوسطه دوم در 123 کشور دنیا اجرا می‌شود.

برخی والدین هم تغییر نظام آموزش و شش ساله شدن دبستان را آزمون و خطایی دیگر در دبستان‌ها عنوان می‌کنند که مانند پیش‌دانشگاهی ممکن است روزی دوباره حذف شود، یا عده‌ای دیگر از نبود محتوای آموزش و معلم متخصص دبستانی در دوره ابتدایی برای حضور در کلاس‌های ششم ابتدایی نگرانند مانند رئیس کمیسیون آموزش مجلس که پیش از این گفت هیچ دلیل قانع‌کننده‌ای برای شش ساله شدن دوره ابتدایی وجود ندارد مرکز پژوهش‌های مجلس نیز این طرح را دارای ایراداتی می‌داند که باید رفع شود.

نگرانی این است که آموزش و پرورش که در آستانه تحول بنیادین در این وزارتخانه است با اجرا کردن این طرح که کار بزرگی است از اصل تحول، باز‌بماند و نتواند آن را اجرا کند.( علی عباسپور تهرانی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس)

تاکنون ساختار و محتوای نظام آموزشی ما براساس الگوی غرب و کشور فرانسه بوده و بعد از انقلاب نیز تنها اصلاحاتی روی آن انجام شد که کافی نبود تا این‌که فلسفه تربیت عمومی در جمهوری اسلامی ایران و فلسفه تعلیم و تربیت در آموزش و پرورش به شکل جداگانه تدوین شد(محمد بناییان سفید، مشاور وزیر آموزش و پرورش)

تعداد سال‌های دوره ابتدایی با متوسطه برابر شده تا اهمیت این دوره افزایش یابد؛ چون آموزش وپرورش به این نتیجه رسیده است که اگر انسان مولد تربیت کنیم باید به دوره ابتدایی توجه ویژه داشته باشیم.( فاطمه قربان، معاون ابتدایی وزیر آموزش و پرورش)

نگاه سند تحول بنیادین به آموزش و پرورش نگاه بنیادی و نوسازی است. به این معنی که  هر چیزی که در آموزش و پرورش وجود دارد، باید نوسازی و به روز شود. این نوسازی شامل امکانات و  فناوری های جدید در بحث سخت افزار و نرم افزار است. در این سند نگاه به دانش آموز تغییر کرده و دیگر دانش آموز منبعی از حفظیات دروس نیست. بلکه دانش آموز مخلوقی از خداوند است که قابلیت رشد و تربیت دارد و  باید در پنج عنصر علم ، ایمان، عمل، اخلاق و تفکر بالندگی پیدا کند. همچنین دانش آموز باید در این پنج عنصر رابطه با خود، خدا، خلق و مخلوقات را بیاموزد. در سند تحول درصددهستندتا حافظه محوری حذف شود نه حافظه. چرا که حافظه از مولفه های تفکر و اندیشه است اما نباید تدریس و فعالیت های معلم به گونه ای باشد که دانش آموز بدنبال حافظه محوری باشد. متاسفانه در نظام گذشته دانش آموز با حفظ کردن یکسری فرمول و مطالب نمرات لازم را می گرفت و به همین ترتیب هم وارد دانشگاه می شد. عده ای ممکن بود در مسیر زندگی موفق شوند و عده ای نیز ناموفق. اما در نظام جدید، تربیت دانش آموز به گونه ای است که دانش آموز در هر زمانی که اراده کند به مدرسه یا دانشگاه نرود، می تواند کار و شغلی برای خود در جامعه بدست بیاورد. همچنین در نظام جدید، نقش خانواده ها در این سند بسیار پررنگ است و آنها نیز دغدغه تعلیم و تربیت فرزندانشان را دارند. این اقدام موجب آرامش بیشتر خانواده ها درباره آینده فرزندانشان می شود و دیگر هیچگاه نگران آنها نخواهند بود(حمید رضا حاجی بابایی وزیر آموزش و پرورش)

دلیل اضافه شدن کلاس ششم به دوره ابتدایی

باتوجه به اينكه  پيش دانشگاهي مشكلي از لحاظ تربيتي واموزشي را حل نكرد اموزش وپرورش اقدام به حذف آن نمودوبا الگوبرداري از كشورهايي چون فرانسه كه  دوره ابتدايي در ان 8ساله است اقدام به  اضافه كردن يكسال به دوره ابتدايي نموددليل ديگر اينكه،دوره ابتدایی تعریف و ویژگی های خاصی مانند رابطه معلم و دانش آموز، احترام متقابل، حساسیت بیشتر خانواده ها، نبود بحران های دوران بلوغ و … را دارد. استانداردهایی که پس از بررسی های صورت گرفته نشان داد، پنج سال زمانی کافی برای رعایت این استانداردها نبوده و باید یکسال دیگر به این دوره افزوده می شد. به همین دلیل ششم ابتدایی ایجاد شد.( حمید رضا حاجی بابایی وزیر آموزش و پرورش)

معايب وارده بر ايجاد كلاس ششم

1-حذف نامحسوس پيش دبستاني

بعضي كارشناسان با پياده شدن  سيستم3-3-6 در نظام اموزشي ايراد گرفته اند كه با ايجاد كلاس ششم،دوره پيش دبستاني كم رنگ تر وكم ارزش تر مي شود اماامار روبه رشد دانش آموزان تحت پوشش پيش دبستاني از 25 درصد به 45 درصد خلاف اين امر را ثابت مي كند. ( حمید رضا حاجی بابایی وزیر آموزش و پرورش)

2-محدود شدن فضاي آموزشي با ايجاد كلاس ششم

نمي توان اين امر را قبول داشت كه اضافه شدن كلاس ششم، آنقدر در فضاي اموزشي تاثير داشته باشد كه باعث كاهش شديد فضاي آموزشي شود قطعا مدرسه اي كه با اضافه شدن يك  كلاس با مشكل روبه رو ميشود قبل از اضافه شدن كلاس ششم هم مشكلاتي داشته  است.

3- اين اقدام امري سياسي ومقطعي است

تغییر نظام آموزشی و تبدیل آن به 3-3-6، پشتوانه هزاران ساعت کار کارشناسی، پژوهشی و مطالعاتی دارد. قطعاً اگر مطالعات لازم صورت نمی گرفت در مراجع مختلف تصویب و ابلاغ نمی شد. بنابراین اجرای این طرح نه سیاسی و نه مقطعی است که بتوان با تغییر وزیر آن را متوقف کرد.(يزدان خواه،مدیر کل آموزش و پرورش شهر تهران)

4- نبود برنامه های مدون و کارشناسی شده برای مردودی های پایه ی اول راهنمایی سال جاری

5-عدم توانایی آموزگاران و دبیران برای آموزش تعداد متنوع کتاب های درسی با مفاهیم متنوع در صورتی که با یک کلاس و یک معلم تدریس شود.

6- ضعف آموزشی و جبهه گیری های بعضی از همکاران

7- تفاوت زیاد سنی دانش آموزان ابتدایی مخصوصا در مناطق روستایی و عشایری که معمولا دانش آموزان در کلاس های چند پایه و مختلط (پسر و دختر ) هستند مشکل بیشتر نمایان می شود.

8- سرمایه گذاری نظام آموزش و پرورش بر روی شکل ساختار دوره ها می تواند مانعی بر سر راه تغییر محتوا باشد

9- فضای زیبا سازی رده ی سنی 6تا 10 سال با نوجوانی متفاوت است

چگونگي تامين كلاس هاي ششم ابتدايي

4440کلاس از جابجایی مدارس راهنمایی تأمین می‌شود و ۴۴۵۲ کلاس نیز از پروژه‌هایی که مهر ماه تحویل آموزش و پرورش می‌شود، تأمین خواهد شد.

تعداد کلاس‌هایی که از تغییر کاربری اتاق‌های مدارس تأمین می‌شود، ۷۷۰۰ کلاس است که البته اعلام کردیم که به هیچ وجه هیچ مدیر مدرسه‌ و رئیس منطقه‌ای حق تغییر کاربری نمازخانه را ندارد و باید از سایر اتاق‌های مدرسه استفاده کند.بسیاری از معلمان کسانی هستند که به علت کمبود دبیر بر سر کلاس ها حاضر شده اند و طی سال آموزش خواهند یافت(عبدالوحید فیاضی عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی)

 

مزایای کلاس ششم ابتدایی

1-از بین برن فاصله بین ابتدایی وراهنمایی

دانش‌آموزان کلاس اول راهنمایی هنوز در دوران کودکی سیر می‌کنند و بیشتر به دنبال بازی و فعالیت‌های پرنشاط هستند.ولی دانش‌آموزان پایه دوم و سوم راهنمایی که در مرحله بلوغ فکری و جسمی قرار دارند، معقولانه‌تر عمل می‌کنند و بیشتر به دنبال تشکیل گروه همسالان و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی هستند. به همین دلیل بین این دو گروه یک فاصله وجود دارد که باعث آسیب دیدن روابط بین آنها می‌شود در حالی که اجرای این طرح در کنار مزایای دیگری که به همراه دارد می‌تواند این گسست ارتباطی و فیزیکی را از بین ببرد و آن موضوع بی‌شک به نفع دانش‌آموزان است.

2-هویت بخشی به مفاهیم درسی

درس‌های جدیدی که برای پایه ششم ابتدایی در نظر گرفته شده است بر مبنای ترویج مفاهیم تربیت عقلانی، تعمیق باور به ارزشمندی خانواده، وطن، فرهنگ و هویت ایرانی است.در متون آموزشی که برای این پایه پیش‌بینی شده است، داستان‌ها و موضوعاتی چون؛ ارج نهادن به میراث فرهنگی، قانون، صداقت، هدفمندی خلقت، زیبایی‌های جهان، آشنایی با مشاغل، توانمندی به‌کارگیری مفاهیم ریاضی در حل مسائل روزمره، کسب مهارت‌های خواندن و نوشتن و خلق آثار هنری به عنوان یک ابزار مهم کاربردی به دانش‌آموزان تفهیم و آموزش داده می‌شود تا فرهنگ ارزشمند ایرانی اسلامی از سن کودکی در ذهن آنها نهادینه شود.

3- اجرای آموزش عملی به جای آموزش‌های تئوری

یکی از مهم‌ترین اهداف نظام جدید، اجرای آموزش عملی به جای آموزش‌های تئوری است.

4-اختصاص دروس تفکر و پژوهش و کار و فناوری دربرنامه  درسی  پایه ششم که لازمه زندگی امروزی و نظام آموزش و پرورش امروز است با توجه به این که هوشمند سازی مدارس سطح کشوردر حال اجراء  است مفید است .

5- ارتقای جایگاه معلمان به طوری که تعدادقابل توجهی از معلمان ابتدایی علاقه زیادی به تدریس در سطوح بالاتر مثل کلاس ششم را دارند . 

6-بالا رفتن سن دانش آموزان برای ورود به مقطع بالاتر .

7-کاهش افت تحصیلی دانش آموزان در اول راهنمایی

8-استرس و اضطراب دانش آموزان کم می شود وبرای رفتن به مقطع متوسطه ابتدایی ، آمادگی بیشتری پیدا می کنند .

9- توزیع متعادل نیروها، در حال حاضر نیروهای آموزشی مجرب جذب دوره ی پیش دانشگاهی می شوند  ، که با اجرای این طرح امکان توزیع متعادل نیروها فراهم می شود.

10- تاخیر در رودرو شدن با کتابهای راهنمایی ،با توجه به این که بچه ها در این سن  هنوز امادگی مواحه شدن با گروهی از معلمین را ندارند(برای هر در س یک معلم )این امر باعث بیشترین افت تحصیلی  می شد  که پایه ششم میتواند این امر را یک سال به تاخیر اندازد و دانش آموزان امادگی بیشتری پیدا کنند.

11-  پرکردن خلاء مابین دوره راهنمایی باابتدایی، سطح درو س  راهنمایی با ابتدایی خیلی نزدیک به هم نیست که پایه ششم می تواند این خلاء را پر کندو دانش اموز را اماده نماید.

12- مسولان مدارس راهنمایی بیشترین مشکلات رفتاری را با  این گروه از بچه ها دارند.
13- ششم ابتدایی پایة ای برای تقویت هدف‌های جا مانده در دوره ابتدایی است که از این لحاظ میتواند یاریگر بچه ها باشد. برای ایجاد سطوح
  ابتدایی 3-3نیاز بود این اقدام صورت پذیرد.

معرفی مواد درسی ششم ابتدایی

برای نخستین بار دو مبحث درسی جدید با عنوان پژوهش و فن‌آوری در قالب دروس آموزشی کشور پیش‌بینی شده است که کلاس ششمی‌ها به عنوان پیشگامان مدل آموزشی جدید، شانس آموختن این مفاهیم را دارند.

دروسی که برای این پایه تعریف شده است شامل 10 مبحث آموزش قرآن، تعلیمات دینی و اخلاق، زبان و ادبیات فارسی، مطالعات اجتماعی و آداب زندگی، ریاضی، علوم تجربی، هنر، سلامت و تربیت بدنی، تفکر و پژوهش، کار و فن‌آوری است. دانش‌آموزان در طی 25 ساعت آموزشی در هفته ملزم به فراگیری این درس‌ها هستند. درس‌های جدید با هدف آشنایی دانش‌آموزان با مشاغل و شناخت کاربرد روش‌ها و ابزارهای علمی و فن‌آوری در زندگی روزمره آنها نوشته شده است.

اشتباهات در تدوین ونگارش کتاب ششم ابتدایی

در نحوه نگارش وتدوین کتاب های این دوره از پایه ابتدایی دقت کافی به عمل نیامده است به گوشه ای از این ایرادهای نگارشی در ادامه پرداخته می شود:

کتاب فارسی

1- در درس ششم صفحه ۴۳ اين کتاب درباره ي آداب طعام خوردن مطلبي ذکر شده که مغايرت اساسي با آيات  قران کريم و روايات دارد!

در اين مطلب آمده:به طعام نظر نکند و طعام نبويد و نگزيند!!! جاي بسي شگفتي است چگونه مولفين محترم از اين آيه ي قران غافل مانده اند که: فلينظر الانسان الي طعامه(پس انسان بايد به غذاي خويش نگاه کند)و يا آيات و روايات متعدد ديگر در اين خصوص که مجال پرداختن به آن نيست .همچنين در قرار دادن علائم نگارشي کم دقتي بسياري در اين کتاب مشاهده مي گردد.

اشتباهی عجیب در کتاب تفکر و پژوهش

…و هنگامی که به کارخانه برگشت، برای خرس یک لباس کار آورد، و به او گفت ریشت را بزن، او مثل بقیه کارگران کارت حضور و غیاب را ساعت زد. ‌نگهبان کارخانه او را پشت ماشین بزرگی برد و به او گفت که چه باید بکند. ‌خرس سرش را تکان داد که یعنی چشم.

نقد بر این داستان: نویسنده در این داستان این ذهنیت را در خواننده یا شنونده  ایجاد می کند که ((ریش نماد کثیفی و آلودگی !!و تراشیدن آن نماد تمیزی و تمدن است))

عجیب است اگر بگوییم مولفین محترم نادانسته این مطلب را گنجانده اند!! !!باشد که اصلاح گردد.لازم به توضیح اینکه خرس داستان در ابتدا موجودی کثیف و بدبو معرفی شده و با تراشیدن ریش و…تمیز شده است!!

چرا این تغییر (اضافه شدن کلاس) در دوره ابتدایی افتاد؟

شاید این سوال به ذهن برسد که اگر تصمیم براین بود که کلاسی به مقاطع آموزشی قبل از دیپلم اضافه شود چرا این کلاس در دوره ابتدایی اضافه شد وکلاس ششم تشکیل شده است.در پاسخ باید گفت که به دلیل این که در دوره ابتدایی میزان تاثیرپذیری دانش آموزان بالاتر و احتمال ماندگاری آنها در فضای آموزشی بیشتر است. به عبارت دیگر بیشترین بهره‌وری آموزش و پرورش متعلق به دوره ابتدایی است زیرا نقش پذیری و تربیت پذیری دانش‌آموزان در دوره ابتدایی بیش از دوره‌های دیگر تحصیلی است. از طرف دیگر معلمان در دوره ابتدایی اثربخش‌ترین نقش تربیتی را بر شکل‌گیری شخصیت و شاکله تربیتی کودکان دارند و اگر ما به دنبال ایجاد رفتارهای مثبت ‌و عادات صحیح و پسندیده در دانش‌آموزان هستیم، باید به دوره ابتدایی توجه کنیم. درضمن جامعه آماری لازم التعلیم ما در دوره ابتدایی بیشتر است یعنی قریب به ۱۰۰ درصد دانش آموزان موظف‌ به حضور در دوره ابتدایی هستند و این درحالیست که در دوره راهنمایی و متوسطه به طور طبیعی با ریزش دانش آموزان به دلایل مختلفی روبرو خواهیم شد.

 

 

روش تامین معلم برای  کلاس ششم ابتدایی

اولین راه استفاده از معلمان دوره اول راهنمایی است که به دلیل حذف موقت آن در سال تحصیلی آینده مازاد می شوند به عبارت دیگر یک سوم نیروهای راهنمایی عملا در سال تحصیلی آینده اضافه برسازمان می شوند.

استفاده از فارغ التحصیلان تربیت معلم، سرباز معلم‌ها، نیروهای نهضت سوادآموزی، نیروهای حق التدریس و انتقالی از سایر استان‌ها نیز از راه های دیگر و پیشنهادی ما برای تامین نیروی انسانی موردنیاز در پایه ششم ابتدایی است.

پایه ششم در واقع یک شیب ملایم برای آماده کردن دانش آموز در مقابل تغییر و تحولات پایه های بعدی است. در این پایه در کنار این که سن دانش آموز بالا می آید و آمادگی ذهنی بیشتری پیدا می کند، فضا به گونه ای تعریف می ‌شود که با دو یا سه معلم آشنا شده و پس از آن وارد مرحله متوسطه گردد(سید مجید عاملیان،مدیرکل آموزش و پرورش استان اصفهان،گفتگو باخبرنگار خبرگزاری)

اهداف كلي پاية ششم ابتدایی

-تكميل، تعميق و تثبيت اهداف مصوب دورة ابتدايي متناسب با سند تحول بنيادين آموزش و پرورش و همسو با برنامه درسی ملی

– تربیت همه جانبه دانش آموزان در راستاي دستیابی به مراتبی از حیات طیبه متناسب با موقعيت‌ها و نيازهاي جديد و پاسخ به اقتضائات آن و كسب آداب و مهارت‌هاي ضروري براي ورود به دوره تحصيلي بعدي و تامين زندگي

اهداف برنامه‌هاي درسي پایة ششم ابتدایی

اهداف برنامه هاي درسي پاية ششم با توجه به اهداف كلي و اهداف دوره ابتدايي مصوب شورای عالی آموزش و پرورش به شرح زير است:

1-تربيت عقلاني و تقويت تفکر و تعقل

2-تعميق باور به ارزشمندی نهاد خانواده، وطن، فرهنگ و هویت اسلامی-ايراني و ارج نهادن به ميراث فرهنگي، قانون، صداقت و پاكي

3-تقويت باور به هدفمندی خلقت، آيه بودن آن، ارزشمندی مخلوقات و درک قوانین و زیبایی‌های جهان آفرینش

4-آشنايي با آداب و مهارت‌های زندگی و به‌كارگيري آن‌ها

5-آشنايي با تأثير كار و تلاش در پيشرفت كشور، مشاغل و فرايندهاي اقتصادي در محيط زندگي

6-توانايي به‌كارگيري مهارت‌های اصلی زبان و خواندن و نوشتن متون زبان فارسی

7-توانايي به‌كارگيري مفاهیم و مهارت‌های پاية رياضي در حلّ مسائل روزمرة زندگی

8-نگرش‌ها و مهارت‌هاي پايه در خلق آثار فرهنگي هنري با رويكرد تربيت هنري

9-شناخت و کاربرد روش‌ها، مواد و ابزارهای علمی و فناورانه در یادگیری و زندگی روزمره

جدول مواد و ساعات درسی پایة ششم

نظر به مجموع ساعات سالانة دورة ابتدایی كه شامل850 ساعت فعالیت کلاسی است، جدول مواد درسی و ساعات هفتگی دروس پایة ششم به شرح ذیل خواهد بود:

ردیف مواد درسی ساعت
1 قرآن 3
2 تعليمات دینی و اخلاق 2
3 زبان و ادبیات فارسی 5
4 مطالعات اجتماعی و آداب زندگی 3
5 ریاضیات 4
6 علوم تجربی 2
7 هنر 2
8 سلامت  و تربیت بدنی 2
9 تفکر و پژوهش 1
10 کار و فناوری 1
جمع 25

 

 

 

 

 

 

 

يك ساعت از ساعات درس قرآن به صورت تجميعي براي تقويت روخواني، روان خواني و انس قرآن اختصاص مي يابد.

 

 

بزرگترین مشکلات کلاس ششم از نظر مدیران مدارس

نبود تجهيزات، بزرگ‌ترين مشكل پايه ششم ابتدايي است.آنها از نبود كامپيوتر در مدرسه و نرسيدن سي‌دي‌ها و كتاب‌هاي راهنما به دست معلمان گله دارند و مطمئن هستند اگر سي‌دي‌ها زودتر مي‌رسيد، مشكلات كمتر مي‌شد.مديران از روند كند تدريس مي‌نالند و ناراحت هستند كه بگويند از ابتداي مهر تا به حال برخي كتاب‌ها به صفحه 20 هم نرسيده است.

به اعتقاد اين مديران، پيچيدگي كتاب‌ها، سرعت درس دادن را گرفته است؛ مي‌گويند مباحث كتاب‌ها بسيار ريز است و بچه‌ها سردرگم شده‌اند، مي‌گويند برخي معلم‌ها خودشان هم سردرگم‌ هستند و چون به اندازه كافي آموزش نديده‌اند در مقابل دانش‌آموزان سردرگم، يك بار ديگر گيج مي‌شوند.

اينها مي‌گويند اگر معلمي خودش در وقت‌هاي آزاد دنبال كار نرود به مشكل برمي‌خورد و در حالي كه اين را مي‌داند چون كار در كلاس‌هاي پرتراكم توان او را مي‌گيرد، ديگر برايش وقتي نمي‌ماند كه دنبال يادگيري برود.اين اما فقط شامل حال كتاب رياضي نمي‌شود چون برخي معلم‌ها همه كتاب‌هاي اين پايه را سنگين و پرحجم مي‌دانند، آن ‌هم كتاب‌هايي كه محتوي مفاهيمي جديد است و با پيشينه ذهني دانش‌آموزان نمي‌خواند.

-سوابق مربوط ( بیان مختصر سابقۀ تحقیقات انجام شده دربارۀ موضوع و نتایج به دست آمده در داخل و خارج از کشور نظرهای علمی موجود دربارۀ موضوع تحقیق )

به دلیل جدیدالتاسیس بودن این دوره در اموزش ابتدایی تحقیقات مشخصی در این زمینه ارائه نشده است وبیشتر مطالب در حد ارائه نظر وپیشنهاد ویا گله مندی بوه است.

-فرضیه ها ( هر فرضیه به صورت یک جملۀ خبری نوشته شود . )

-اضافه شدن کلاس ششم موجب ارتباط  بهتر بین دوره ابتدایی ومقاطع بالاتر می شود.

-ایجاد کلاس ششم بیانگر نوعی تغییر گرایش در تصمیم گیری های آموزشی درایران است.

-کلاس ششم تاثیرات مثبتی در روند تداوم وپایداری بیشتردر دوستی دانش اموزان دوره ابتدایی دارد.

-اضافه شدن این دوره نشانگر الگو برداری مناسب از وضعیت اموزشی دیگر کشورهاست.

وجودکلاس ششم دلیلی برتاکید بیشتر کارشناسان ازارائه دروس به صورت عملی برخلاف دروان پیشتراست.

-تصمیم گیری درباره ایجاد این امراز برخی جهات عجولانه به نظر می رسد.

-موارد زیربنایی(آموزش کادرمناسب،وتجهیزات لازم) به اندازه کافی نبوده است.

-اهداف تحقیق ( شامل : 1-اهداف علمی 2-کاربردی 3-ضرورت های خاص انجام تحقیق )

در ارائه وتدوین این تحقیق اهداف مختلفی مد نظر بوده است که  عبارتند از:

اهداف علمی:

-بررسی کارشناسانه موضوع وتوین راه حل های مناسب ان

-توجه به امکانات موجود وبررسینوع برخورد متقابل دانش آموزان ومعلمان با این تغییر ایجاد شده

-ارائه داده هایی نظامند وبا هدف معین براساس مدلهای موجود

سوالات تحقیق

آیا ایجاد این دوره در اموزش ابتدایی تاثیری بر ارتقاء آموزشی دانش آموزان دارد؟

آیا در هنگام ارائه این پیشنهاد نظرات کارشناسانه  در حد قابل قبول  بوده است؟

آیا در زمان اجرا طرح امکانات مورد نیاز(امکانات وسطح اموزش کادر اموزشی)کافی بوده است؟

آیا برخور والدین ودانش اموزان در حالت کلی با اجرای این طرح مثبت بوده است؟

آموزش وپرورش از پیاده کردن این دوره آموزشی چه اهدافی دارد؟

آیا رسیدن به اهداف مورد نظر ممکن است یا نه؟

چه تحول اساسی در مطالب آموزشی ارئه شده در این دوره پیش بینی شده است؟

چه مشکلاتی در اجراوپس از اجرا این طرح  پیش خواهد آمد؟

درتدوین کتب این دوره به معیارهایی چون،فرهنگ،ارزش ها،علم به چه میزان پرداخته شده است؟

-اهمیت و ضرورت انجام تحقيق

چون   هر گونه تغییر در سیر آموزشی کشور تاثیرات وتبعات مختلفی در جامعه دارد وهمچنین به دلیل ارتباط قشر عظیمی از افرادجامعه با بدنه اموزشی کشور،تبیین مسائل مربوط به ایجاد هرگونه تغییراز اهمیت بسیاری برخورداراست.

-در صورت داشتن هدف کاربردی بیان نام بهره وران ( اعم از مؤسسات آموزشی و اجرایی و غیره )

قابل تصور است که نتایج این تحقیق  به دلیل اهمیت ونو بودن عنوان تحقیق برای سه دسته مهم خواه بود:

1-آموزش وپرورش ودست اندرکاران مرتبط با ان(متولیان آموزش)

2- معلمان وکادر آموزشی

3-والدین دانش آموزان

جنبه نوآوری و جدید بودن تحقیق در چیست ؟

از جنبه نوع اوری در این تحقیق می توان به جدید بودن ومنحصر به فرد بودن آن اشاره داشت.

-روش کار(تحقیق)

روش کار بردواصل پژوهش وبررسی مطالب مربوطه وهمچنین تحقیق مستقیم بوده است.

– روش گردآوری اطلاعات ( میدانی ، کتابخانه ای و غیره ) :

روش گردآوری اطلاعات براساس تحقیقات میدانی وبررسی منابع موجود وهمچنین تدوین ومنسجم نمودن داده ها براساس یک الگو خاص بوده است.

ابزار گردآوری اطلاعات ( پرسشنامه ، مصاحبه ، مشاهده ، آزمون ، فیش ، جدول ، نمونه برداری ، تجهیزات آزمایشگاهی و بانک های اطلاعاتی و شبکه های کامپیوتری و ماهواره ای و غیره ) :

ابزارگرداوری  اطلاعات دارای  مجراهای گوناگونی بوده است ابتدا بعد از جمع اوری مطالب اقدام به تهیه پرسشنامه ای نموده واین پرسش نامه توسط دو عنصر تاثیر گذار مستقیم در این امر یعنی کادر اموزشی ودانش اموزان منتخب مورد بررسی و پاسخ های دریافتی در قالبی منظم تدوین شده است.

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

 نتایج به دست امده  در محیط نرم افزاری بررسی ومورد تحلیل قرار گرفت.

پيشنهادها

1- نظارت دقیق وهمه جانبه بر روند اجرای طرح

2- ارتقاء جایگاه مدیریتی  مدیران مدارس

3- استفاده از فناوری های جدید

4-آموزش مداوم معلمان

5- توجه خاص به معیشت معلما

6- جلوگیری ارز ورود معلمان کم انگیزه به مقطع ابتدایی و…

7-جلوگیری از تعطیلی بی مورد مدارس

8- اهمیت دادن معلمان به آموزش مهات های زندگی

9 – جدا سازی رده ی سنی   6 تا 8  ساله ( پایه های اول ، دوم وسوم ) از 9تا11 ساله(پایه های چهارم ،پنجم و ششم )

10- توجیه خانواده ها و دانش آموزان

11- تخصصی شدن دروس پایه های چهارم تا  ششم ابتدایی

12 – فراهم نمودن امکانات وتامین نیروها قبل از شروع سال تحصیلی جدید

13-حذف سال پیش دانشگاهی یکی از مزیتهای آن است که با اجرای طرح دیگری هم می شد این کار را انجام داد.

14-  اجرای این طرح و تغییریکباره ساختاردوره های تحصیلی بدون هماهنگی با اهداف پرهزینه ،کم فایده و زمان بر است و بهتر است به رفع مشکلات ساختار فعلی بپردازیم.

لازم به ذکر است که اکثر معلمان اطلاعی از طرح و چگونگی اجرای آن نداشتند که بهتر است ابتدا معلمان به خوبی توجیه شوند و با  چگونگی اجرای طرح آشنا باشند.

بحث و نتيجه‌گيري

تفاوت زیاد سنی دانش‌آموزان ابتدایی از پایه اول تا پایه ششم، موجب ایجاد مشکلات اجرایی و تربیتی می‌شود. این اختلاف سنی زیاد بین دانش‌آموز پایه اول با ششم (با توجه به اینکه حداقل سن ورود به دبستان 6 سال تمام و حداکثر سن ورود به پایه ششم 16 سال تمام است) به‌ویژه در مناطق روستایی و عشایری که معمولاً دانش‌آموزان در کلاس‌های چند پایه و مختلط (دختر و پسر) و با سنین مختلف آموزش داده می‌شوند، مشکلات تربیتی و آموزشی عدیده‌ای را ایجاد می‌کند.

تقریباً تمامی پژوهش‌ها و گزارش‌های کارشناسی موجود بر این نکته متفقند که تغییر یکباره ساختار دوره‌های تحصیلی به لحاظ تغییر ترتیبات دوره‌ها، بدون انجام مطالعات کافی، دلایل روشن و بدون هماهنگی با سایر اهداف و زیرنظام‌ها، امری پرهزینه، زمانبر و کم‌فایده است. از این‌رو اکثر صاحبنظران معتقدند در این شرایط بهتر است از ورود به آن خودداری شود و تنها به رفع مشکلات ساختار فعلی پرداخته شود و با تغییر شکلی ساختاری دوره‌ها به حد محدودتر و حذف دوره پیش‌دانشگاهی فرصت مناسبی برای تغییر محتوا و روش آن، در نظام آموزش و پرورش ایجاد نماییم.ازطرفی اعتبار مدرک تحصیلی دیپلم به عنوان دومین مزیت طرح  تغییر نظام آموزشی ذکر شده و آمده است: با افزایش دوره تحصیلی به 12 سال و اعتبار دیپلم به پایان دوره متوسطه 12ساله، از نتایج مثبت ماده(1) خواهد بود؛ با توجه به اینکه 56 درصد کشورهای جهان مدرک دیپلم را در پایان 12 سال آموزش و 79 درصد آنها برای 12 سال و بالاتر آموزش صادر می‌کنند. حذف دوره پیش‌دانشگاهی و افزودن به دوره متوسطه و تبدیل دوره متوسطه به دوره‌ای 4ساله، با عنایت به اینکه امکان توزیع نیروی انسانی مجرب را در تمام سطوح دبیرستان متعادل می‌کند از قوت‌های این طرح است. به این دلیل که هم‌اکنون نیروهای آموزشی مجرب‌تر جذب دوره پیش‌دانشگاهی می‌شوند، با اجرای این طرح امکان توزیع متعادل نیروهای کیفی فراهم خواهد شد.( مرکز پژوهش های مجلس) هرگونه تغییر در نظام آموزشی نشانه پویایی نظام آموزشی در کشور است، ضمن این که همه تغییرات محتوایی و ساختاری در نظام آموزشی جدید نتیجه پژوهش‌های نزدیک به 30 ساله است و مطالعات پژوهشی عمیقی پشت آن طرح نهفته است.(سرکار خانم قربان ،معاون اموزش ابتدایی )

درس های جدیدی که برای پایه ششم ابتدایی در نظر گرفته شده است بر مبنای ترویج مفاهیم تربیت عقلانی، تعمیق باور به ارزشمندی خانواده، وطن، فرهنگ و هویت ایرانی است.
در متون آموزشی که برای این پایه پیش بینی شده است، داستان ها و موضوعاتی چون؛ ارج نهادن به میراث فرهنگی، قانون، صداقت، هدفمندی خلقت، زیبایی های جهان، آشنایی با مشاغل، توانمندی به کارگیری مفاهیم ریاضی در حل مسائل روزمره کسب مهارت های خواندن و نوشتن و خلق آثار هنری به عنوان یک ابزار مهم کاربردی به دانش آموزان تفهیم و آموزش داده می شود تا فرهنگ ارزشمند ایرانی اسلامی از سن کودکی در ذهن آنها نهادینه شود. یکی از مهم ترین اهداف نظام جدید، اجرای آموزش عملی به جای آموزش های تئوری است.

در پایان باید گفت که درارائه هر گونه تغییری در سیستم اموزشی نباید عجولانه قضاوت کرد بلکه باید مراحلی چون ،ایجاد زیرساخت های مناسب برای اعمال تغییر(فضای آموزشی مناسب و سیستم های آموزشی مناسب)،آموزش کادر مجرب،تدوین منابع مطالعاتی مناسب(کتاب،نشریه و…)،طراحی سیستم مدون پاسخگویی به مشکلات،بررسی مشکلات پیش آمده،اعمال نظرات کارشناسان –دبیران وحتی دانش آموزان در تصمیمات آینده، دقت در منابع ارائه شده(از لحاظ نگارشی،آیینی،عقیدتی و…)ومدنظرقراردادن مسائل عرفی وشرعی،را مدنظر قرارداد.

البته باید  برای قضاوت در مورد کارایی وعدم کارایی کلاس ششم ابتدایی زمانی صرف کرد ومنتظر بود.به طور قطع در  زمانهای آینده می توان چشم انداز ونتیجه گیری درست تری به نسبت زمان فعلی در این زمینه داشت.

 

منابع

www.asrehjadid.ir

1-راهنمای عمل تحول بنیادین در آموزش و پرورش
2- روزنامه همشهری ، تاریخ 26 بهمن 1390 ،حاجی بابایی
3- روزنامه کیهان ،13مهر ماه 1390 ، وزیر آموزش و پرورش
4- روزنامه همشهری ،17دی ماه 1390، معاون وزیر
5-رشد معلم ، شماره 4، دی ماه 1390