مروری جامع بر حسابرسی

گزارش حسابرسان :

گزارش حسابرسی محصول نهایی فرایند حسابرسی است که در آن حسابرس بر اساس شواهد جمع آوری شده نسبت به صورت های مالی یک اظهار نظر حرفه ای ارائه می نماید .

انواع گزارش حسابرسی :

الف : گزارشات تفصیلی                                              ب : گزارش کوتاه

الف ) گزارشات تفصیلی : این نوع از گزارشات حسابرسی که معمولاً از مدارک محرمانه شرکت محسوب می شوند ، علاوه بر اظهار نظر حسابرسی ، حاوی اطلاعات مفصلی در مورد اقلام صورت های مالی است . معمولاً گزارش تفصیلی در موارد خاص از جمله مواردی که اشکالات و ایرادات حاصل از رسیدگی های حسابرس متعدد بوده و یا برخی از استفاده کنندگان صورت های مالی درخواست نموده باشند تهیه و به مدیران شرکت ارائه می شود .

ب ) گزارش کوتاه : فرم معمول گزارش حسابرسی به شکل کوتاه می باشد که در تهیه آن از اصول و قواعد مشخص پیروی می شود . گزارش کوتاه بر چهار نوع است :

1 ) گزارش مقبول ( استاندارد )                       2 ) گزارش مشروط ( غیر مستقیم )   

3 ) گزارش مردود                                       4 ) گزارش عدم اظهار نظر

 

 

 

اجزای اصلی یک گزارش :

1 ) عنوان گزارش : گزارش حسابرس باید عنوان مناسبی داشته باشد . استفاده از عنوان خواننده در تشخیص گزارش حسابرس و تفسیر آن از گزارش هایی مانند گزارش هیئت مدیره یا گزارش سایر حسابرسانی که ملزم به رعایت آیین رفتار حرفه ای حسابرسی مستقل نیستند یاری می رساند . در عنوان گزارش حسابرسی حتماً باید کلمه (( مستقل )) درج شود .

2 ) مخاطب گزارش حسابرس : مخاطب گزارش حسابرس باید طبق قرارداد حسابرسی و الزامات قانونی به گونه ای مناسب مشخص شود به عبارتی دیگر مخاطب گزارش حسابرسی کسی است که وی را دعوت به کار نموده است .

3 ) بند مقدمه : در بند مقدمه گزارش حسابرسی بایست سه مطلب ذکر شود :

الف ) عناوین صورت های مالی حسابرسی شده ، تاریخ و دوره ای که صورت های مالی برای آن دوره تهیه شده است .

ب ) بیان شود که مسئولیت صورت های مالی با مدیریت واحد مورد رسیدگی است و مسئولیت حسابرس ، اظهارنظر درباره صورت های مالی به اتکای حسابرسی انجام شده است .

ج ) به زبان بسیار ساده گفته شود که مؤسسه حسابرسی ، حسابرسی انجام می دهد .

 

 

4 ) بند دامنه رسیدگی : بیان یک واقعیت است درباره آنچه حسابرس انجام داده است .

الف ) تصریح این مطلب که حسابرسی طبق استاندارد حسابرسی انجام شده است .

ب ) توصیف اهم کارهای انجام شده توسط حسابرسی که بیانگر این مطلب است که حسابرسی برنامه ریزی و اجرا شده است . حسابرسی بر اساس رسیدگی نمونه ای به شواهد پشتوانه مبالغ صورت های مالی انجام شده است و این که حسابرسی مبنایی معقول برای اظهار نظر فراهم می آورد .

5 ) بند اظهارنظر : گزارش حسابرس باید حاوی نظر صریح حسابرس در این باره باشد که آیا صورت های مالی ، از تمام جنبه های با اهمیت طبق استانداردهای حسابداری به نحوی مطلوب ارائه شده است یا خیر .

6 ) تاریخ گزارش : گزارش حسابرس باید به تاریخ پایان عملیات اجرایی حسابرسی ، تاریخ گذاری شود . تاریخ گذاری به استفاده کنندگان از گزارش این آگاهی را می دهد که حسابرس ، آثار رویدادها و معاملاتی را که تا آن تاریخ رخ داده و وی از آن باخبر شده ، بر صورت های مالی و گزارش خود مورد توجّه قرار داده است .

7 ) نشانی حسابرس : نشانی حسابرس باید در گزارش وی ، غالباً در سر برگ مربوط درج شود .

8 ) امضای حسابرس ( مؤسسه ) : گزارش حسابرسان باید با نام مؤسسه امضا شود نه نام یکی از شرکای آن ؛ اصولاً این بدان سبب است که از نظر قانونی و حرفه ، کل مؤسسه مسئولیت گزارش و کیفیت حسابرسی انجام شده طبق استانداردهای حرفه ای را بر عهده دارد .

اگر مؤسسه حسابرسی ، فردی باشد ، گزارش به امضای شخص وی امضا خواهد شد . علاوه بر این ، حسابرس مزبور در گزارش خود به جای واژه (( این مؤسسه )) باید از واژه (( اینجانب )) استفاده کند .

الف ) گزارش مقبول :

این گزارش یک اظهارنظر مثبت بوده و نشانگر تأیید صورت های مالی توسط حسابرسان می باشد و اغلب صاحب کاران تمایل به دریافت چنین گزارشی دارند و در شرایطی صادر می شود که صورت های مالی طبق استانداردهای حسابرسی ایران تهیه شده و فاقد هر گونه ایراد با اهمیت باشد و هیچ گونه محدودیتی در اجرای حسابرسی اعمال نشده باشد این گزارش حاوی 3 بند اصلی به شرح زیر می باشد .

1  بند مقدمه                       2  حدود رسیدگی                       3  اظهارنظر

1 ) بند مقدمه : در این بند صورت های مالی حسابرسی شده ، دوره زمانی صورت های مالی بر آن تهیه شده و مسئولیت مدیریت و مسئولیت حسابرسان تشریح می شود .

2 ) حدود رسیدگی : در این بند حدود خدمات حسابرسی و روش های رسیدگی مورد اشاره قرار می گیرد و استانداردهای حسابرسی در این بند اشاره می شود .

3 ) اظهارنظر : در این بند نوع اظهار نظر حسابرسان درباره ی میزان مطابقت ادعاهای مدیریت ((صورت های مالی)) با استانداردهای حسابداری بیان می شود .

 

ب ) گزارش مشروط :

1 – اظهار حسابرسان به دلیل محدودیت در دامنه ی رسیدگی و انحراف از اصول حسابداری دارای اثر با اهمیت می تواند مشروط شود به طور خلاصه اظهارنظر مشروط اساساً یک نظر مثبت بوده و بیانگر آن است که صورت های مالی در مجموع گمراه کننده نسبت در واقع حسابرس قانع شده است صورت های مالی به استثنای برخی جنبه های آن در مجموع به نفع مطلوب ارائه شده است این گزارش در صورتی صادر می شود که موارد انحراف با اهمیت از اصول حسابداری وجود داشته باشد.

2 با در نظر گرفتن آثار تعدیلات احتمالی ناشی از عدم رسیدگی به اقلام خاصی به دلیل وجود محدودیت در گردآوری شواهد صورت های مالی طبق استانداردهای حسابداری تصور منصفانه ای از وضعیت مالی و عملکرد مالی شرکت حسابرسی شده را نشان می دهد در واقع آثار مواد محدودکننده اساسی نیست و کلیت صورت های مالی را زیر سؤال نمی برد ولی اثر آنها با اهمیت است .

ج ) گزارش مردود :

اگر صورت های مالی انحرافی از اصول و استانداردهای حسابداری باشد و آن انحراف به اندازه ای با اهمیت و اساسی است که صورتهای مالی صاحب کار چنان فاقد مطلوبیت باشد که اظهارنظر مشروط به حد کافی هشداردهنده نباشد حسابرسان باید اظهارنظر مردود ارائه نمایند ، اگر گزارش مردود نشان می دهد که صورت های مالی گمراه کننده هستند .

 

د ) گزارش عدم اظهارنظر :

در گزارش از نوع عدم اظهارنظر حسابرسان به علّت وجود محدودیت های عمده در گردآوری شواهد قادر به ارائه اظهارنظر نسبت به صورت های مالی نمی باشند . هنگامی که صاحب کار به دلایلی اجازه نمی دهد که حسابرسان روش های حسابرسی را به طور کامل اجرا نمایند حسابرسان گزارش نوع عدم اظهار نظر را صادر می کنند . در موارد زیر حسابرس عدم اظهار نظر اعلام می کند :

1 تحمیل محدودیت اساسی در دامنه رسیدگی توسط شرایط موجود .

2 ابهام .

3 تحمیل محدودیت اساسی در دامنه رسیدگی توسط صاحب کار .

4 عدم استقلال حسابرس .

 

 

 

 

 

 

استفاده از کارشناس در رسیدگی :

گاهی اوقات حسابرس در رسیدگی خود با مواردی برخورد می کند که در آن زمینه تخصص و صلاحیت اظهارنظر ندارد . تحصیلات و تجارب حسابرس نیز سبب می شود وی از انواع فعالیت های گوناگون تجاری آگاهی کلّی پیدا کند امّا از وی انتظار نمی رود تخصص فرد آموزش دیده برای حرفه دیگری چون وکالت یا مهندسی را داشته باشد .

مفهوم اهمیت و نقش حسابرس در گزارش حسابرسی :

در تعیین نوع گزارش برای مجموعه مشخصی از شرایط ، حسابرس بایست اصل اهمیت را مدنظر قرار دهد . فرضاً اگر برای واحد مورد رسیدگی در دوره جاری تحریفی در صورت های مالی فاقد اهمیت باشد ، معقول این است که گزارش مقبول ارائه نمود . هنگامی که مبالغ تحریف دارای چنان اهمیتی است که بر کل صورت های مالی تأثیر به سزایی می گذارد ، با وضع متفاوتی رو به رو خواهیم بود . در چنین شرایطی لازم است با توجه به ماهیت تحریف ، گزارش مشروط ، مردود یا عدم اظهارنظر صادر نمود .

سطح اهمیت :

اهمیت از دیدگاه حسابرسی عبارت است از میزانی تحریف که می تواند بر تصمیم یک استفاده کننده معقول از صورت های مالی اثر بگذارد . در کاربرد تعریف فوق برای تعیین نوع نظری که باید ارائه شود سطح اهمیت تعیین می گردد .

1 مبلغ فاقد اهمیت .

2 مبلغ با اهمیت است ولی نمی تواند کل صورت های مالی را تحت الشعاع قرار دهد .

3 مبلغ چنان با اهمیت است که منصفانه بودن صورت های مالی را زیر سؤال می برد .

تعداد بندها در گزارش حسابرسی :

معمولاً یک گزارش مشتمل بر سه بند بیانگر این است که در حسابرسی هیچ مورد استثنا وجود ندارد ، ولی گزارش مشتمل بر سه بند زمانی صادر می شود که به سبب محدودیت ناشی از دامنه رسیدگی ، حسابرس عدم اظهارنظر بنماید با این که گزارش مشترک مقبول ارائه شود که در آن حسابرسان دیگر هم وجود دارند .

گزارش مشتمل بر بیش از سه بند بیانگر این است که نوعی شرط یا بند توضیحی وجود دارد . بند اضافی که در گزارشات مشروط ، مردود یا عدم اظهارنظر به سبب محدودیت ناشی از دامنه رسیدگی وجود دارد ، قبل از بند اظهارنظر درج می شود . این حالت باعث می شود که گزارش مشتمل بر چهار بند شود به استثنای گزارشی که در آن عدم اظهارنظر به سبب محدودیت ناشی از دامنه رسیدگی است. عدم اظهارنظر به سبب محدودیت ناشی از دامنه رسیدگی باعث می شود که گزارش مشتمل بر سه بند شود ، زیرا بند مربوط به دامنه رسیدگی حذف می شود .

عدم اظهارنظر به سبب عدم استقلال باعث می شود که گزارشی مشتمل بر یک بند ارائه شود . هنگامی که گزارش مقبول با بند توضیحی ارائه شود ، معمولاً بند توضیحی پس از بند اظهارنظر قرار می گیرد .

 

 

 

گزارش بازرسی قانونی :

سازمان حسابرسی ، بازرس قانونی شرکت های دولتی محسوب می شود . اگر حسابرس و بازرس قانونی شرکت یکی باشد ، گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی در قالب یک گزارش واحد توسط سازمان حسابرسی ارائه می شود . طبق قانون تجارت ، شرکت های سهامی عام و خاص و شرکت های با مسئولیت محدود باید دارای بازرس قانونی باشند که بازرس قانونی در موارد متعدد ، مشابه حسابرس مستقل است و وظیفه و کار وی در قانون تجارت تشریح شده است . معمولاً شرکت های فوق الذکر همان حسابرس مستقل خود را به عنوان بازرس قانونی نیز انتخاب می کنند . بنابراین حسابرسان مستقل که به عنوان بازرس قانونی نیز انتخاب شده اند علاوه بر گزارش حسابرسی یک گزارش نیز به عنوان گزارش بازرس قانونی به مجمع عمومی صاحبان سهام ارائه می نماید .

ترتیب درج مطالب در گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی :

1 – عنوان گزارش  

2 – بند مقدمه

3 – بند حدود رسیدگی

4- بندهای میانی

5 بنداظهارنظر

6 بندهای تأکید بر موضوعات خاص

7 سایر موارد

 

منبع :

مروری جامع بر حسابرسی

تألیف : حامد نیلی

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *