بی مهره گان

بی مهره گان

دانستید که جانوران را به دو دسته مهره داران و بی مهرگان تقسیم می کنیم.

Description: C:\Documents and Settings\@V@\Desktop\روزنامه\untitled6.bmp

جانوران مهره دار:

مانند ماهی ها، دوزیستان، پرندگان و غیره که بدنشان دارای اسکلت از جنس استخوان است.

جانوران بی مهره:

جانورانی هستند که در بدنشان اسکلت استخوانی وجود ندارد. بی مهرگان دسته بزرگی  از جانوران را تشکیل می دهند مانند مرجان ها، نرم تنان، خارتنان و حشرات و …

کرم ها و بند پایان:

گروه کرم ها و بندپایان گروه بسیار بزرگی از بی مهرگان هستند که دانشمندان آنها را به طبقات کوچک تر تقسیم کرده اند. کرم ها از لحاظ شکل به سه گروه تقسیم می شوند:

Description: C:\Documents and Settings\@V@\Desktop\روزنامه\images5.jpg

۱- کرم های پهن.   2- کرم های لوله ای.     ۳- کرم های حلقوی

کرم های پهن مانند کرم کدو، بدنشان از قطعه های پهن تشکیل شده است. یک نوع از کرم کدو در روده انسان زندگی می کند و به این موجود که غذای مورد نیاز خود را از بدن موجود زنده دیگر می گیرد، انگل می گوئیم.

کرم های لوله ای مانند آسکاریس بدن باریکی دارند. کرم آسکاریس در داخل روده انسان زندگی می کند و در همانجا تخم ریزی می کند. تخم ها همراه مدفوع از روده خارج شده و محیط را آلوده می کنند. تخم آسکاریش از راه سبزیجات نشسته و آب آشامیدنی آلوده به بدن منتقل می شوند.

یکی دیگر از کرم های لوله ای انگل کرمک است. کرمک در انتهای لوله گوارش کودکان رشد می کند و باعث خارش شدید می شود.

کرم های حلقوی: بدن این کرم ها از حلقه های زیادی درست شده است. مانند کرم خاکی. این کرم برای یافتن غذا در خاک حرکت می کند و برای باغچه و زمین کشاورزی مفید است زیرا خاک را جابه جا می کند و هوا را به ذرات خاک می رساند.

بندپایان:

بندپایان شامل حشرات، عنکبوت ها، خرچن گها و هزارپاها می باشند. نمونه هایی از بندپایان در جنگل، دریا و حتی خانه ها یافت می شود مانند مورچه، پروانه، خرچنگ، هزارپا و … بندپایان فراوان ترین گونه جانوران بی مهره هستند.

حشرات ۶ پا دارند. عنکبوت ها ۸ پا دارند. بعضی سمی و بعضی غیر سمی اند. خرچنگ ها  در آب زندگی می کنند پوشش خارجی بدن آنها سفت است. بعضی خرچنگ ها خوراکی هستند. هزارپاها بعضی علف خوار و بعضی گوشتخوارند. هزارپای گوشتخوار، سمی است.

 دانستید که جانوران را به دو دسته مهره داران و بی مهرگان تقسیم می کنیم.

Description: C:\Documents and Settings\@V@\Desktop\روزنامه\images4.jpg

 جانوران مهره دار:

مانند ماهی ها، دوزیستان، پرندگان و غیره که بدنشان دارای اسکلت از جنس استخوان است.

حشرات ۶ پا دارند. عنکبوت ها ۸ پا دارند. بعضی سمی و بعضی غیر سمی اند. خرچنگ ها  در آب زندگی می کنند پوشش خارجی بدن آنها سفت است. بعضی خرچنگ ها خوراکی هستند. هزارپاها بعضی علف خوار و بعضی گوشتخوارند. هزارپای گوشتخوار، سمی است.

Description: ساختمان بدن حشرات

    حشرات از بندپایان هستند (یک نوع از بی مهرگان، یعنی جانورانی که ستون فقرات ندارند). همه حشرات یک بدن سه بخشی (سر، سینه و شکم)، سه جفت پای بنددار (تاشو)، چشم های مرکب (دارای چند بخش) و دو شاخک دارند. پاها (و بال ها، اگر حشره بال داشته باشد) به سینه وصل شده. حشرات از میان سوراخ هایی به نام سوراخ تنفسی تنفس می کنند. حشرات از تخم بیرون می آیند.حشره Insect در لاتین به معنی بخش بخش است. حدود یک میلیون نوع مختلف از حشرات وجود دارد و تعداد خیلی بیشتری از حشرات وجود دارند که هنوز کشف نشده اند.

حشرات در طول دوره سیلورین از ۴۳۸ تا ۴۰۸ میلیون سال پیش (خیلی قبل از این که دایناسورها ظاهر شوند) تکامل پیدا کرده اند.

بزرگ ترین حشره ای که تاکنون زندگی کرده است سنجاقکی به نام  مگانورا است. این حشره ماقبل تاریخ که پرواز می کرده، در  حدود ۲۵۰ میلیون سال قبل زندگی می کرده و فاصله میان دو انتهای بالش حدود دو پا (حدود ۶۱ سانتی متر) بوده است.

اختاپوس ها
اختاپوس ها و ماهی های مرکب به واسطهٔ حرکت جهشی شان (که با کمک اعضاء انتهائی بدنشان صورت می گیرد) به خوبی شناخته شده اند. این نرم تنان با ایجاد فشار می توانند به سمت جلو جهش کنند. ولی در مورد دو کفه ای ها چطور؟ شاید کمتر کسی شاهد حرکت جهشی دوکفه ای بوده باشد، ولی واقعیت آن است که این موجودات نیز می توانند همچون جت خود را به جلو پرتاب کنند. حلزون های دو کفه ای (Scallop) که به اختصار ”دو کفه ای“ نامیده می شوند، از معدود مهره داران دو کفه ای هستند که واقعاً می توانند شنا کنند. وقتی که این نرم تن احساس خطر می کند، به سرعت پوسته های صدفی خود را به یکدیگر می چسباند و از این طریق خود را به سمتی که ایمن است، پرتاب می کند. اگر چنانچه در این حالت به صدف حیوان ضربه های متوالی زده شود، حیوان در آب رها شده و با حرکات مواجی به شنا می پردازد. این شیوهٔ حرکت که به ظاهر طبیعی به نظر می رسد، با موضوع دیگری که ظاهراً بی ارتباط به نظر می رسد، رابطه پیدا کرده است. معلوم شده است که بررسی حرکت ”دو کفه ای“ها در آب های سرد می تواند راهنمائی های مفیدی برای محققانی فراهم کند که می خواهند انواع پلیمرها را در درجه حرارت های متفاوت دستکاری کنند. ”حلزون های دو کفه ای“ نیز همانند دیگر دو کفه ای دارای دو کفهٔ آهکی می باشند که از طریق یک لولا به یکدیگر چسبیده اند. در مرکز هر لولا یک ماهیچه بزرگ و خوشمزه وجود دارد که در هنگام خطر منقبض شده و می تواند دو کفه را به یکدیگر بچسباند و بخش های نرم بدن حیوان را حفظ کند. تا زمانی که ماهیچهٔ بزرگ در حال انقباض است کفه ها به یکدیگر چسبیده اند. بازشدن کفه ها به وسیلهٔ ماهیچهٔ کوچک دیگری صورت می گیرد که در درون لولای ماهیچه قرار دارد. این ماهیچهٔ کوچک در صورتی می تواند کفه ها را از یکدیگر باز کند که ماهیچهٔ بزرگ منبسط شده باشد. به همین دلیل آنهائی که برای خرید صدف تازه به بازار می روند، صدف های بسته را انتخاب می کنند چرا که ماهیچهٔ بزرگ هنوز منقبض است و نشان می دهد که صدف زنده است. مکانیسم پرتاب به جلو در اختاپوس ها و ماهی های مرکب تا حدودی شبیه موتورهای دو زمان عمل می کند. زمانی که عضله کشنده کفه های صدف را می بندد، آب موجود در درون محوطهٔ داخلی بدن صدف با فشار به بیرون زده می شود و هنگامی که لولای عضلانی اجازه باز شدن را به کفه های صدف می دهد بار دیگر آب به درون بدن موجود زنده وارد می شود. این باز و بسته شدن ها باعث حرکت موجود زنده در درون آب می شود و تا زمانی که در معرض خطر شکارچیان قرار گرفته باشد، می تواند ادامه داشته باشد. مشکل این شیوه، حرکت در آن است که نمی توان آن را به مدت طولانی ادامه داد، ولی معمول چنان است که چنین حرکت های جهش واری برای بسیاری از موارد می تواند موجود زنده را از خطر دور نگه دارد. این شیوهٔ خاص حرکت، سازگاری های تکاملی خاص خود را به همراه داشته است. یکی از سازگاری های صورت گرفته همراه با این شیوه جابه جائی سبک کردن وزن کفه های آهکی است. علاوه بر این عضله های منقبض شونده بزرگ شده اند. سازگاری مفید دیگری که در این دسته از موجودات صورت گرفته این است که عضله لولائی از یک نوع بافت خاص الاستیک با عملکرد سریع تشکیل شده است. حرکت و جابه جائی ”دو کفه ای“ و اختاپوس ها با استفاده از نیروهای آزادشدهٔ عضلانی تحت تأثیر شرایط محیطی ممکن است بسیار ناکارآمد شود. برای نمونه جابه جائی چنین موجوداتی در آب های سرد بسیار ناکارآمد می شود، چرا که برون ده انرژی حاصله از عضلات در آب های سرد بسیار کمتر از آب های با درجه حرکت معمولی است. این ناکارآمدی در آب های سرد قطبی که ممکن است درجه حرارت آن به صفر نزدیک شود بسیار مشکل می شود. تنها کاهش درجه حرارت و کم شدن فعالیت عضلانی نیست که حرکت اختاپوس ها و ژله ماهی ها را مشکل می سازد. در محیط های سرد ویسکوزیتهٔ آب ها نیز افزایش می یابد و این امر به نوبهٔ خود باعث مشکل شدن شناوری و کاهش کارائی در آب می شود. اکنون با در نظر گرفتن این واقعیت ها بهتر می توان نحوهٔ حرکت ژله ماهی قطبی Adamussium colbecki را درک کرد. در واقع این ژله ماهی در آب های سرد و رقیق قطبی تنها ممکن است بتواند خود را به آرامی تا سطح آب بکشاند. Adamussium colbecki به رغم سرمای زیاد در آب های قطبی می تواند کمی شنا کند. ”مارک دنی“ و ”لوک میلر“ دو بیومکانیست ایستگاه تحقیقات دریائی هاپکینز وابسته به دانشگاه استنفورد، تا قطب جنوب مسافرت کردند تا راز حرکت ژله ماهی ها و اختاپوس ها را درک کنند. کشفیات اولیهٔ این دو زیست شناس غافلگیرکننده بود. آنها دریافتند که Adamussium colbecki در مقایسه با موجودات مشابه استوائی، نسبت پوستهٔ آهکی به کل بدن در مناطق قطبی پائین تر است. این امر باعث می شود که موجودات کفه دار قطبی به انرژی عضلانی کمتری برای بازکردن آنها نیاز داشته باشند. تغییرهای بعدی که ”میلر“ و ”دنی“ اندازه گیری کردند، به این سادگی قابل تفسیر نیستند. آنها دریافتند که در نرم تنان قطبی عضلات بازکننده از حد انتظار کوچک تر هستند. اگر چه کوچک بودن عضلات بازکننده باعث کاهش وزن و در نتیجه آسان شدن حرکت می شود، ولی در عین حال نشان می دهد که این کوچک شدن عضله نیروی کافی را برای بازکردن سریع کفه ها فراهم نمی کند، یا اینکه زمان موردنیاز برای این منظور را افزایش می دهد. در واقع ترکیب کوچک شدن وزن پوسته و ماهیچه منقبض کننده آن باعث شده است که ”دو کفه ای“های قطبی تقریباً ۲۰ درصد انواع استوائی و قابل مقایسهٔ خود برای حرکت و جابه جائی، انرژی تولیدکنند. مثل همیشه این دو دانشمند در جست وجوی تکاملی این تفاوت ها در اندازهٔ ماهیچه و پوستهٔ آهکی بوده اند، ولی آنچه آنها به دست آوردند ادراکی نوین از پلیمرهاست. ماهیچه لولائی ”دو کفه ای“ می بایست در سرمای زیاد قابلیت کمتری برای ذخیره کردن انرژی داشته باشد. باید در نظر داشته باشیم که انفجار فاجعه بار فضاپیمای ”چلنجر“ در سال ۱۹۸۶ در هوای سرد صورت گرفت. سرمای شدید باعث شد که در حلقهٔ دایره شکل، خردشده و خروج گاز مایع را ممکن سازد. وقتی که ”میلر“ و ”دنی“ تأثیر کاهش درجه حرارت را بر عضلات ”دو کفه ای“ بررسی کردند، متوجه شدند که این ماهیچه ها با کم شدن میزان درجه حرارت، قابلیت اتساع بیشتری پیدا می کنند. ولی در ”دوکفه ای“های مناطق حاره این رابطه بین کاهش درجه حرارت و اتساع عضلات دیده نمی شود. این دو دانشمند نتیجه گرفتند که شرایط ناشی از سرمای محیط باعث انتخاب طبیعی برای بقای مؤثر افرادی شده است که ماهیچه های لولائی متسع تری داشته باشند. تفاوت در طبیعت ماهیچهٔ ”دو کفه ای“های قطبی و استوائی به راحتی نمایان نمی شود، چرا که ترکیب شیمیائی این ماهیچه ها در این دو نمونه با یکدیگر مشابه اند. ولی تحقیقات نشان داده است که به رغم تشابه ساختاری، تفاوت ها در پلیمرهای پروتئینی است که وظیفهٔ اصلی آنها ذخیرهٔ انرژی برای باز و بسته کردن کفه ها است.                

منابع:

سایت علمی دانشنامه رشد

سایت علمی فرهنگی تبیان