به کارگیری آموزش مجازی در مدارس نوشهر

چکیـده

يادگيري از جمله حقوق هر فرد است، با توجه به حجم بالاي بازماندگان از تحصيل و افرادي كه به دلايل مختلف امكان حضور در مدارس فيزيكي را ندارند، ضرورت بهره گيري از آموزش هاي نوين از جمله آموزش هاي مجازي پيش از پيش آشكار مي شود.

هدف از اين تحقیق عبارت است از امكان سنجي آموزش مجازي در دبيرستان هاي نوشهر مي باشد. محقق براي اين امكان سنجي به مطالعه، زير ساخت ها ي فن آوري، انساني، فرهنگي و اقتصادي پرداخته و همچنين به بررسي نظر دبيران و مديران و آشنايي و نگرش دانش آموزان نسبت به اين نوع آموزش پرداخته است. در اين تحقيق كه از نوع توصيفي پيمايشي است براي گرد آوري اطلاعات از روش كتاب خانه اي و روش ميداني استفاده شده و براي جمع آوري داده ها از ابزار پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. جامعه آماري تحقيق شامل 195 نفر دبير و مدير شاغل در دبيرستانهاي نوشهر و حجم نمونه 142 نفر واز جامعه آماري دانش آموزان دبيرستان هاي نوشهر 2200 نفر با حجم نمونه 269 نفر مي باشد. ابزار تحقيق از لحاظ روايي و محتوی از نظرات مديران آموزشگاه ها، افراد صاحب نظر و در نهايت استاد راهنما و مشاور مورد تاييد قرار گرفت و از لحاظ پايايي پرسشنامه فراگيران با 83/0 پرسشنامه دبيران با 85/0 مبين پايايي مناسب آن براي اجرا است. براي تجزيه تحليل داده ها از آمار توصيفي واز شاخص آماري در سطح استنباطي از آزمون مجذور خي دو يك متغيره جهت معنادار بودن تفاوت بين فراواني نظرات افراد مختلف استفاده گرديد براي انجام اين آزمون از نرم افزار spss بهره گرفته شد. يافته زير نشان داد:

بين امكانات و زير ساخت فن آوري لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد. بين بهره وري اقتصادي آموزش مجازي با آموزش رايج تفاوت وجود دارد. بين امكانات و زير ساخت فرهنگي لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد. دبيران در مورد آموزش مجازي معتقدند كه در حال حاضر درك درستي از آموزش مجازي وجود دارد ولي هنوز در اول راه است و بسيار كند و محدود اجرا مي شود. در بررسي ميزان آشنايي دانش آموزان با شيوه هاي يادگيري الكترونيكي در حد متوسط وكم مي باشد. نگرش دانش آموزان در مورد آموزش در حد زياد و خيلي زياد مثبت مي باشد. هم چنين نتايج آماري نشان مي دهد. بين امكانات زير ساخت لازم براي آموزش مجازي با زير ساخت موجود تفاوت وجود دارد


 

فصل یکم: کلیّات تحقیق

مقدمه

تحول در مفهوم انسان ” شالوده فهم شرايط جديد در حوزه ي آموزش وپرورش است”.

انسان در شرايط مدرن به موجود خود انديش تبديل شده وهمه چيز را در ظرف عقل وانديشه خود به تجربه وشناخت در آورده است. در چنين شرايطي مي طلبد تا ساختار آموزش و پرورش از متون درسي گرفته تا شيوه تدريس از بند قالب گرايي ونتيجه محوري خارج شود (ربيعي، 1383، ص17).

فن آوري اطلاعات و ارتباطات[1] وجه تمايز بنيادين عصر ما با دوران گذشته است وآن چه امروز تحت عنوان شكاف يا فاصله بين كشورها و ملت ها مطرح است بيش از هرعامل ديگر به شكاف ديجيتال و يا ميزان بهره مندي و كاربرد فن آوري اطلاعات و ارتباطات ارتباط مستقيم دارد. در يك كلام دنياي معاصر به “جوامع اطلاعاتي، جوامع صنعتي و جوامع سنتي” تقسيم شده است. در اين ميان ميزان توسعه و كاربرد فن آوري اطلاعات و ارتباطات در امر آموزش مهمترين شاخص پيشرفت به شمار مي رود. پديده آموزش مجازي و يا آموزش الكترونيكي شايد پر اهميت ترين جهش علمي تحقیق فرهنگي عصر حاضر باشد. گذر ازجامعه صنعتي به جامعه اطلاعاتي لزوما به معناي حركت تكاملي نيست بلكه معادل جهش ساختاري است و اين گذر يك انتخاب نيست بلكه يك اجبار است.

اگر چه گذر از جامعه اطلاعاتي يك اجبار و مستلزم تغييرات ساختار گسترده است؛ اما نبايد اين تحول را لزوما به عنوان يك معضل بزرگ تصور نمود، بلكه مي توان به عنوان يك فرصت نگاه كرد و اين امر به واسطه وجود هزاران نفر از مولدين و مبتكران ايراني مي تواند براي اولين بار فرصت جبران عقب افتادگي تاريخي ملت را فراهم آورد (اتفا، 2002).

فن آوري، مدارس را با بيشترين فشار چالش گرانه در طول تاريخ خود، رويا رو مي كند و عصري جديد را در تدريس و يادگيري پيش رو مي نهد. بايد ظهور عصر فراشناختي را چنان در دورنماي مناسب قرار داد و با گام هايي آهسته با آن روبرو شد كه بتوان از عهده مديريت موثر بر آمد (بهرنگي، 1379، ص403).

بيان مساله

این تحقیق به امكان سنجي آموزش مجازي در دبيرستان هاي شهرستان نوشهر می پردازد. اگر تا دیروز آموزش تنها از معلمان و مربیان سود می برد و کتاب به عنوان اصلی ترین منبع اطلاعاتی در امر آموزش محسوب می شد، امروزه آموزش با ابزارها و محیط های جدید ارتباطی روبرو شده است. پیشرفت های اخیر در صنعت رایانه و اطلاع رسانی، ورود و ظهور شبکه های اطلاع رسانی محلی، منطقه ای و بین المللی و بویژه اینترنت، چند رسانه ها، فن آوری های ارتباطی، ابزارها و روش های جدید را پیش روی طراحان، برنامه ریزان و مدیران و مجریان برنامه های آموزشی قرار داده است.

نفوذ فن آوری های جدید اطلاعاتی به مراکز آموزشی (از مدارس تا آموزشگاه ها) و حتی منازل، روابط ساده معلمی و شاگردی را به طور کلی دگرگون ساخته است. به این ترتیب، الگو های سنتی یادگیری متحول شده اند و کاربران با حجم گسترده ای از اطلاعات و دانش مواجه هستند. در حال حاضر بسیاری از کشورهای پیشرو در زمینه ارتباط از راه دور، در حال ایجاد و راه اندازی آموزشگاه ها و کلاس های مجازی یا توسعه نظام های سنتی خود هستند. ایجاد و اداره این موسسات علاوه بر فواید بسیار آن، مشکلات و چالش هایی را نیز به همراه خواهد داشت. اما آنچه مسلم است، آموزشگاه های مجازی محل مناسبی برای ظهور و بروز استعداد ها، خلاقیت ها و نوآوری ها خواهند بود. کاربرد فن آوری اطلاعات در آموزش از راه دور یکی از دست آوردهای مهم فن آوری های نوین اطلاعات، تاثیر و کاربرد اینترنت در آموزش، آموزش های مجازی و آموزش های راه دور تعاریف بسیاری از آموزش از راه دور و شکل های ارتباطی از راه دور وجود دارد، ولی آنچه مسلم است، این نوع آموزش ها فرصت های آموزشی برای هرکس در هر کجا و هر زمان مهیا می کند، در حالی که نظام های عادی آموزشی از این امکان بی بهره هستند. آموزشگاه مجازی عبارتست از محیطی که با بهره گیری از ابزارهای چند رسانه ای مناسب و با دارا بودن زیر ساخت ارتباطی مناسب (چون کامپیوتر، شبکه، اینترنت، فاکس، دوربین، نرم افزارهای تسهیل کننده ارتباط بر خط و…) ارائه دهنده خدمات آموزش الکترونیک و یادگیری الکترونیک است، به گونه ای که معمولاً نیازی به مکان فیزیکی به شکل آموزشگاه سنتی ندارد و دانشجویان قادرند از هر مکان و در هر زمانی که مایل باشند، از بسیاری خدمات ارائه شده نظیر درس های الکترونیک استفاده کنند. در واقع از آموزشگاه مجازی به عنوان یک سیستم مستقل جهت ارائه خدمات ارائه شده نظیر درس های الکترونیک استفاده کنند. در واقع آموزشگاه مجازی یک سیستم مستقل جهت ارائه خدمات الکترونیک و با بهره گیری از فن آوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی است. این سیستم با بهره گیری از قابلیت ها و امکانات ارائه شده توسط شبکه اینترنت و ابزارها و فن آوری های چند رسانه ای و با هدف بالا بردن سطح فرهنگ جامعه، جلوگیری از خروج منابع مادی و نیز سرمایه های علمی کشور، ارتقای سطح علمی جامعه و امکان توزیع گسترده دانش، بهره گیری از تخصص و توانایی های موجود در آموزشگاه ها ایجاد می شود. در این سیستم ابزاری در اختیار استاد قرار می گیرد که از طریق آن می تواند اطلاعات و دانش خود را با کمترین هزینه به نحو مطلوبی در قالب محتویات چند رسانه ای، به صورت الکترونیک تولید کند. علاوه بر این نحوه آموزش، ارزیابی و سنجش در این سیستم پیش بینی شده و مدیریت آموزشی از طریق اینترنت قابل پیاده سازی است. قالب دیجیتال بوجود آمده تحت عنوان درس مجازی یا الکترونیک می تواند به دو صورت همزمان و غیر همزمان در اختیار دانشجو قرار می گیرد سیستم با دارا بودن امکان برگزاری کلاسهای مجازی، دانشجویان را قادر می سازد در یک محیط با قابلیت همکاری و تعامل به یادگیری به صورت هم زمان بپردازند. همچنین با بهره گیری از یک کتابخانه دیجیتال، سیستم قادر است منابع غنی علمی را در اختیار دانشجو و استاد، جهت پربار کردن فرآیند آموزش قراردهد. از این رو تحقیق حاضر در نظر دارد تا با امکان سنجی، زمینه های لازم برای اجرای آموزش مجازی ازقبیل: امکانات فن آوری، پشتیبانی های فنی، محتوی آموزشی آنلاین، نیاز معلمان به فن آوری اطلاعات و ارتباطات و شیوه های یادگیری الکترونیکی دانش آموزان را مورد تحقیق قرار دهد.

ضرورت و اهميت تحقيق

جمعيت آموزش خواه ايران امروز به لحاظ كمي يكي از بزرگترين مخاطبين آموزش آكادميك در سطح جهان بوده وبا داشتن نزديك به 25 ميليون نفر مخاطب، ايران در رديف بزرگترين آموزشگاه هاي جهان است.

امروز در هماهنگ ساختن كتب درسي با دانش روز جهان، همواره بايك تاخير منطقي ولي قابل توجه رو برو هستيم واين ناشي ازسرعت تحول علوم جديد است كه حتي خبر نو آوري ها به موقع به هم نمي رسد. در كشور بزرگي مثل ايران، اگربخواهيم با همان شيو ه ها و ابزارهاي رايج، يعني تاسيس هزاران دبستان ودبيرستان وتامين تعداد زيادي مربي ودبير متخصص بر همه اين تنگنا ها چيره شويم، هم، زمان و هم، منابع مالي كشور را از دست خواهيم داد.

علاوه بر اين نارسايي ها، آموزش به روش رايج مانند:

 

  • رابطه يك سويه معلم و شاگرد
  • اصل توجه معلم نه شاگرد
  • يادگيري اجباري و منقطع
  • عدم توجه به تفاوتهاي فردي
  • انتخاب و استفاده از منابع محدود
  • عدم بينش جامع نگر نسبت به تربيت
  • عدم توجه به جهاني شدن اقتصاد
  • ناتواني در پاسخ به تقاضا براي موقعيت هاي شغلي انعطاف پذير

 

و عوامل متعدد ديگر ناشي از توسعه عصر ارتباطات، مارا ملزوم به استفاده از ابزارهاي جديد مبتني بر فن آوري هاي آموزشي مي نمايد. البته بديهي است بهره گرفتن از تحولات تكنولوژي نيازمند تغييرات اساسي در بسياري از زيرساخت هاي موجود مي باشد.

آموزش هاي الكترونيكي و چند رسانه اي[2] آموزش از راه دور[3] آموزش هاي مبتني بر تكنولوژي و فن آوري اطلاعات هستند. البته آموزش الكترونيكي شامل لیست بزرگي از كاربردها مانند آموزش مبتني بر وب، آموزش مبتني بر كامپيوتر و کلاس هاي مجازي و همكاري هاي الكترونيكي است.

از جمله مزاياي آموزش الكترونيكي مي توان به كاهش هزينه هاي آموزشي (در مقياس كلان) كاهش زمان يادگيري، كاهش هزينه تلف شده، آموزش انعطاف پذيري و امكان ايجاد و رشد خلاقيت در فراگير اشاره نمود كه تنها وجود چند مورد از موارد بالا مي تواند آموزش الكترونيكي را توجيه اقتصادي و اجتماعي نمايد. و شايسته است حال كه در معرض چنين فن آوري اطلاعاتي برخاسته از نيازهاي كشورهاي توسعه يافته قرار گرفته ايم با تدبير هوشمندانه و برنا مه ريزي آگاهانه در بكارگيري و بومي سازي آن تلاش كنيم.

اتخاذ استراتژي مناسب، سياست ها و خط مشي مناسب تشكيل مديريت و سازمان كارآمد و توجه به مباني تعليمي و تربيتي ويژه و ايجاد بستر فرهنگي و اجتماعي، بكارگيري و استخدام نرم افزارها و سخت افزارها، توليد محتواي الكترونيكي، آموزش مهارتهاي لازم و ضروري به دست اندركاران بخصوص معلمين و تامين منابع مالي و انساني از جمله مواردي است كه بايد بطور جديدي قبل از اجراي اين نوع آموزش بدان پرداخته شود.

اهداف تحقيق

الف) هدف كلي

امكان سنجي به كار گيري آموزش مجازي در دبيرستانهاي نوشهر

ب) اهداف جزئي

  • امكان سنجي زير ساخت هاي فن آوري آموزش مجازي در دبيرستان هاي نوشهر
  • امكان سنجي زير ساخت هاي انسانی لازم برای آموزش مجازي در دبيرستان هاي نوشهر
  • امكان سنجي بهره وري اقتصادي (نسبت به هزينه آموزشي) آموزش مجازي در دبيرستان هاي نوشهر
  • امكان سنجی زيرساخت هاي پداگوژيكي و فرهنگي لازم براي آموزش مجازي در شهر نوشهر
  • بررسی نظر متخصصان در خصوص روند توسعه آموزش مجازي.
  • بررسی میزان آشنایی دانش آموزان دبيرستان هاي نوشهر با شيوه هاي يادگيري الكترونيكي
  • بررسی میزان نگرش مثبت دانش آموزان دبيرستان هاي نوشهر با شيوه هاي يادگيري الكترونيكي

 

سوال اصلي تحقيق

آيا بين زير ساخت هاي لازم براي آموزش مجازي با زير ساخت هاي موجود تفاوت وجود دارد؟

بدين منظور لازم است ابتدا اهداف و چارچوب بكارگيري زير ساخت هاي اساسي و مهم مورد نياز آموزش مجازي در مقطع متوسطه شناسايي و فاصله و شكاف بين وضع موجود در مورد نياز مطلوب شناسايي گردد و سپس براساس نتايج حاصله، مي توان استراتژي توسعه آموزش مجازي را ترسيم نمود.

پاسخ به اين سوال به محقق كمك خواهد نمود كه ميزان انطباق و عدم انطباق زير ساخت هاي مورد نياز آموزش مجازي با شرايط جاري را مشخص نموده و زير ساخت هاي لازم براي توسعه را كه در راستاي توسعه آموزش مجازي است را مشخص نمايد.

سوال هاي ويژه

سوال هاي ويژه در اين تحقيق عبارتند از:

  • آيا بين امكانات و زير ساخت هاي فن آوري لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد؟
  • آيا بين امكانات و زيرساخت هاي انساني لازم براي آموزش مجازي بازير ساخت موجود تفاوت وجود دارد؟
  • آيا بين بهره وري اقتصادي (نسبت به هزينه آموزشي) آموزش مجازي با آموزش رايج تفاوت وجود دارد؟
  • آيا بين امكانات و زيرساخت هاي پداگوژيكي و فرهنگي لازم براي آموزش مجازي با زير ساخت موجود تفاوت وجود دارد؟
  • در خصوص روند توسعه آموزش مجازي در كشور نظر متخصصان چيست؟
  • تا چه اندازه دانش آموزان دبيرستان هاي نوشهر با شيوه هاي يادگيري الكترونيكي آشنايي دارند؟
  • تا چه اندازه نگرش دانش آموزان دبيرستان هاي نسبت به آموزش مجازي مثبت است؟

 

تعاريف نظري و عملياتي

امكان سنجي[4]:

بررسي امكانات، تجهيزات و شرايط لازم براي اجرا و پياده سازي برنامه هاي مورد نظر را امكان سنجي گويند. (حسن زاده، 1382، ص21)

 امكان سنجي:

در اين تحقيق بررسی امکان پذیر بودن پیاده سازی طرح آموزش مجازی با تجزیه و تحلیل پاسخ های مخاطبان به سوالات.

آموزش مجازي[5]:

آموزش مجازي به هر نوع دوره آموزشي اطلاق مي شود كه به شكلي غير از روش هاي سنتي رو در رو انجام مي گيرد و مجموعه وسيعي از نرم افزار هاي آموزشي كاربردي و روش هاي آموزشي مبتني بر فن آوري است مانند آموزش از راه دور و از طريق رسانه هايي مانند كامپيوتر، اينترنت، اينترا نت (در ارتباط وبي بين مراكز مختلف يك ارگان) و اكسترانت (ارتباط وبي بين چند ارگان) تصاوير ويديويي فعال و متعامل دوطرفه.

دراينجا تعاريف مختلفي از تعدادي از صاحب نظران در زمينه ي آموزش مجازي ذكر خواهد شد.

يك روند آموزش از راه دور به كمك كامپيوتر و شبكه هاي اطلاع رساني از جمله اينترنت است. (رسول زاده 1382)

آموزش از راه دور نوعي روش ارتباطي با استفاده از رسانه به منظور يادگيري سيستماتيك است كه در آن فراگير و آموزش گر در مسافتي دور از يكديگر قرار دارند (زماني و مقدس 1377).

(فنون همكاري يكي از مهمترين زير ساخت هاي آموزش مجاز است) (گرامي 1382).

 آموزش مجازي:

در اين تحقيق نمراتي كه نمونه آماري به سوالات مربوط به (نظر سنجي) آموزش مجازي داده اند.

امكان اجرا:

در اين تحقيق نمراتي كه نمونه آماري به سوالات مربوط به امكان اجراي آموزش مجازي داده اند.

آموزش الكترونيكي[6]:

آموزش الكترونيكي به سيستمي اطلاق مي شود كه بر پايه ي به كارگيري بهينه از فن آوري اطلاعات و ارتباطات بنا نهاده شده و با امكان اتصال از راه دور مي توان بهر گيري از سيستم هاي آموزشي مدرن از طريق كانال هاي مختلف مانند اينترنت را فراهم كند (دولت آبادي، 1382).

آموزش الكترونيكي آموزشي است كه هر فرد بتواند به تنهايي از بسترهاي نرم افزاري و سخت افزاري استفاده كند و براساس اين امكانات از آموزش هاي مختلف دانشگاهي بهره مند شود (برزين پور، 1384 ص 195).

آموزش از راه دور[7]:

هر نوع آموزش است كه ميان استاد و دانشجويي كه از لحاظ جغرافيايي از يكديگر دور هستند رخ مي دهد (زارع، 1382، ص 130).

 آموزش از طريق شبكه[8]:

آموزش هايي كه روي اينترنت با ستفاده از امكانات وب جهان گستر ارائه مي شوند و با استفاده از مرور گر قابل دسترسي هستند، در بسياري از اين نوع آموزش ها از يك مربي و يك تحصيل گر استفاده مي كنند (جعفري، 1382، ص11)

آموزش مجازي هم زمان[9]:

يا آموزش زنده و روي خط و پيوسته به ارائه درس در يك زمان خاص در كلاس مجازي توسط يك مدرس براي فراگيران متعدد گفته مي شود.

 آموزش غير هم زمان[10]:

در اين نوع آموزش، فراگيران با استفاده از امكانات و تحصيلات درنظر گرفته شده، مستقل از زمان و مكان آموزش مي بينند، هر فراگير در هر موقع از شبانه روز كه فراغت دارد مي تواند به امر يادگيري بپردازد و در ضمن به افراد امكان مي دهد تا با استفاده از ابزارهاي الكترونيكي مانند فايل هاي مجازي، پست الكترونيكي، كنفرانس هاي مجازي وگروه هاي بحث، درس هاي ارائه شده را از طريق اينترنت يا ديسك فشرده براساس سرعت يادگيري خود دريافت نمايد.

كلاس مجازي[11]:

يكي از محصولات فن آوري اطلاعات و ارتباطات در زمينه آموزش است. در اين روش آموزش هاي مورد نظر در مكاني مشخص ارائه و سپس با بهره گيري از روش هاي كلي انتقال هم زمان يا نا هم زمان به مكان ديگر منتقل مي شود (خامنه زاده، 1382).

استعاره است براي محيط هاي آموزشي و يادگيري از طريق تركيب فن آوري هاي جديد از جمله اينترنت، ارتباطات ازطريق رايانه، و ديو كنفرانس و غيره (خسروي 1383، ص 125)

كتاب مجازي[12]:

نسخه ديجيتالي از يك كتاب است كه شامل متن، تصاوير ثابت و متحرك، صوت و پيوندهايي كه به بخش هاي مختلف كتاب و مرجع ديگر شبكه اطلاعاتي است (خسروي 1383، ص 125).

سواد رايانه اي[13]:

دونالد نورمن در سال 1984 سواد رايانه اي را در 4 سطح دسته بندي نمود كه عبارتند از:

  • تسلط بر مفاهيم پايه و كلي مانند شناخت الگوريتم و معماري و بانك داده ها
  • دانستن چگونگي استفاده از رايانه و انجام كار مفيد توسط آن
  • توانايي برنامه ريزي
  • شناخت علم رايانه

وي معتقد بود كه تمامي افراد مي بايست حداقل سطح اول و دوم را دارا باشند.

يادگيري بلادرنگ[14]:

آموزشي را توصيف مي كند كه صرفا از طريق وب رخ مي دهد (نيكولز، 2003، ص 4).

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوّم: ادبیات و پیشینه تحقیق

الف) ادبیات تحقیق

مقدمه

مهمترين زمينه هاي كاربرد فن آوري اطلاعات، توسعه اطلاعات در تمام سطوح آن است. يكي از خصيصه هاي فن آوري اطلاعات كه در كليه شئونات كاربردي آن ملاحظه مي شود سرعت توسعه آن است و اين سرعت ناشي از بستر ارتباطي مناسبي است كه اكنون در سراسر جهان گسترده است (كاردان -1382).

عصرما عصر ارتباطات است و يكي از مهمترين مشخصه هاي اين دوره، اهميت يافتن نقش دانايي و اطلاعات و كاهش هر گونه فاصله به حساب مي آيد. روشن است كه يكي از بارزترين عرصه هاي بروز و ظهور اين ويژگيها، حوزه ي آموزش و پديدار شدن آموزش مجازي است (معين -1382).

در اين فصل محقق در بخش اول به بيان مباني نظري موضوعات مربوطه پرداخته و در بخش دوم تحقيقات در قسمت پيشينه به بررسي تحقيقات انجام شده در داخل و خارج كشور مي پردازد.

آموزش معلم با يك اولويت مهم

يكي از موضوعات كليدي و اساسي در استفاده از تكنولوژي آموزشي، سطح كفايت معلمان است. كه اين مساله به طور قابل توجهي در يادگيري دانش آموزان موثر است. از ديگر نكات بسيارمهم در استفاده از تكنولوژي آموزشي، چگونگي تطبيق تكنولوژي آموزشي با برنامه درسي دانش آموزان است كه عدم پيشرفت حرفه اي معلمان مانعي بسيار جدي در راه تحقق اهداف مورد نظر است. اگر معلمان نتوانند استراتژي هاي پايدار را براي طراحي رشته ها يا حداقل براي مديريت آنها بياموزند بدون توجه بركيفيت يادگيري مجازي كارآنها محكوم به شكست خواهد بود. اكثر معلمان استفاده از تكنولوژي آموزشي جديد را در امرآموزش فرا نگرفته اند. آنها بدون كمك از كامپيوتر، اينترنت به امر آموزش دانش آموزان مي پردازند و تصور مي كنند كه نحوه ي آموزش آنها هيچ مشكلي ندارد.

محققان عنوان مي كنند سقوط يا موفقيت يك نو آوري آموزشي به آنچه كه معلمان براي انجام دادن دركلاس درس انتخاب مي كنند بستگي دارد (المور، پترسون ومكارتي 1996).

به زعم فالن و هارگريوز (1995) اگر طرح يك فرآيند تغيير آموزشي هرچقدر هم دور انديش و پيشرفته باشد توسط معلمان پذيرفته نشود و براي كاربرد موثر دركلاس درس اصلاح نشود اجراي آن موفق نخواهد بود.

وظيفه دولت ها و موسسات متقاعد كردن معلمان برمزاياي استفاده از تكنولوژي هاي پيشرفته در فرآيند آموزش از راه دور است. ((اوستون))[15] معتقد است نوآوري ها آموزش چه همراه با فن آوري باشد و چه آن را به كار نگيرند در نتيجه ي تبادل پيچيده اي با عوامل محيطي مثل مدرسه، سياست هاي آموزش و پرورش، ارزش ها و ويژگيها ي فرهنگي، مهارتها و نگرش ها ي معلمان و ويژگي هاي دانش آموزان شكل مي گيرند. براي موفقيت يك نوآوري آموزشي ضمن توجه به رشد حرفه اي معلمان، لازم است معلمان ويژگي هايي چون حس همكاري بامعلمان ديگر، ارتباط آزاد در مدرسه، اعتماد، حمايت، رضايت شغلي و وجدان كاري را داشته باشند. نكته مهم ديگر آن كه معلمان در اين سيستم جديد بر خلاف همكاران خود در محيط هاي آموزشي رايج به طور مداوم با ضرورت به روز كردن مهارت هاي فني و توانايي هاي خود مواجه هستند اين ضرورت را مي توان به عنوان يكي از فشارهاي تدريس برخط معرفي نمود و لازم است مسئولان آموزشي به آن توجه لازم را داشته باشند.

 

تاريخچه آموزش مجازي

روشهاي بهره گيري از آموزش غير حضوري مبتني بر فن آوري به اوايل دهه اول قرن بيستم ميلادي باز مي گردد. راه اندازي و تجربه چند برنامه ي آموزشي تلويزيوني در اوايل دهه ي هفتم قرن بيستم ميلادي به تاسيس ايستگاه هاي جديد تلويزيون، آموزش و استفاده بسياري از مدارس از سيستم تلويزيون مدار بسته در امر آموزش، منجر شد تا سال 1972 تعدادايستگاه هاي تلويزيوني براي آموزش در كشور آمريكا به 233 ايستگاه رسيد و دانشگاه هاي آهايو، تگزاس، مريلند نخستين دانشگاه هايي بودند كه موفق شدند با راه اندازي يك شبكه تلويزيوني تمامي دانشجويان را تحت پوشش قرار دهند و البته توجه بسياري نيز به تاثير استفاده از تلويزيون جلب گرديد.

در اواخر قرن بيستم در بسياري ازكشورها ي پيشرفته صنعتي، حتي مدارس ابتدايي هم به امكانات رايانه اي متناسب مجهز شدند. هر چند كشور هاي اروپايي و آمريكايي در ابتداي كار با هوشياري و ديد وسيع تري با اينترنت برخورد كردند. آسيا نيز در سال 1999 با امكانات و توانايي هاي اينترنت بيشتر آشنا شد و در پي توسعه ي كاربردهاي اينترنت در اين قاره بر آمد. تاريخچه آموزش الكترونيكي در ايران به زمان بهره گيري از ابزارهاي كمك آموزشي سمعي و بصري شامل اسلايد و فيلم هاي آموزشي در كلاس درس بر مي گردد. پس از آن تلويزيون به عنوان يك رسانه ي آموزشي مورد توجه قرارگرفته است. تلويزيون آموزشي ملي ايران رسما به امر آموزش همگاني از طريق رسانه در سراسر كشور پرداخت (نجابتي، زيبايي 1382).

پس از ورود صنعت رايانه به ايران ورشد ونفوذ رايانه هاي شخصي در ميان اقشار مختف فرهنگي اجتماعي فعاليت در زمينه ي آموزش هاي مبتني بررايانه نيز آغاز شد.

اهميت آموزش مجازي

اگر به سيستم هاي مدرن آموزش از قبيل آموزش مجازي و محيط هاي مجازي آموزشي بازگرديم دقيقا مي بينيم كه آنها مي توانند نيازهاي جامعه اطلاعات- محور راتامين كنند و شاگردان خلاق تربيت كنند كه گيرايي اين اطلاعات را داشته باشند و بتوانند با كار وتلاش خود توليد دانش كنند وعملا چنين تجربه اي در طي كلاس هايي كه به مدت هشت هفته شده بود ثابت شد (دولايي، 1382).

اگر ما سيستم آموزشي خود را به سوي آموزش هاي جديد با نگرش هاي جديد منحرف كنيم عملا شانسي خواهيم داشت كه بتوانيم در اين مملكت توليد دانش داشته باشيم وبه افزوده آن بيفزاييم براي رسيدن به اين هدف راه حلي وجود ندارد مگر استفاده از فن آوري هاي اطلاعاتي (همان، 1382).

تغيير سريع درشكل و نيازمندي هاي اجتماعي اين نياز براي افراد بزرگ سال درجهت كسب آموزشي مداوم يا توسعه يافته بوجود آورده است. اين آموزش درصف مقدم طرح هاي آموزشي استراتژيك بسياري از دانشگاه هاي جهان قرار دارد (كيگان، 1998).

موج چهارم در حقيقت فرم توسعه يافته عصراطلاعات و دانش است كه ديگر مشكل عمده ي بشر در زمينه ي تامين معاش، تهيه ي ابزار ودسترسي به دانش و اطلاعات حل شده است كه نياز به تغيير وتحول درجامعه را به وجود آورده است. با شروع موج چهارم بشر، جامعه ي جديد و عصر نويني را آغاز خواهد كرد كه اكثر امور در آن جامعه به صورت مجازي خواهد بود امور بشر به صورت غيرفيزيكي قابل انجام است. مثلا براي خريد از فروشگاهي دور دست و حتي در كشوري ديگر نياز به حضور فيزيكي خريدار و فروشنده در يك مكان ثابت نيست. براي آموختن دانش نياز به رفتن به مدارس سنتي يا دانشگاهي مانند دانشگاه هاي فعلي نخواهد بود (جلالي، 1382).

ضرورت آموزش مجازي

تغييرات مداوم وزندگي اثر بخش قرن بيست ويكم يعني عصر اطلاعات – محوري مستلزم شناخت است كه يكي از اين تغييرات مداوم واثر بخش در زمينه ي آموزش ويادگيري است كه بايد مورد توجه قرار گيرد.

باتوجه به شرايط ايجاد شده در منطقه، نياز اساسي به جهت گيري بيشتر نسبت به فن آوري اطلاعات در كشور احساس مي شود (احمدي، 1382).

آموزش مجازي درسطح دنيا به عنوان يك ضرورت ويك نظام آموزشي كه با حداقل هزينه و حداكثر كارآيي همراه است، مطرح مي باشد (همان، 1382).

مزاياي آموزش مجازي

  • ارتقاي سريع و موثر سطح دانش مورد نياز دانش آموزان متناسب با نوع فعاليت آنها سرعت مطالعه در دست دانشجواست ومي توانند عنوان ها رامرور كرده و در هر خط سرعت خواندن آن را با توجه به درك و فهم خود بالا ببرند (نوراني، 1382).
  • افزايش كارآيي نيروي انساني هم گام با فن آوري روز.
  • صرف هزينه كمتر جهت آموزش
  • آموزش با راندمان مشخص: در مطالعه از اين طريق انسان با غناي آموزش گروهي مواجه مي شود.
  • نمونه سازي استادان وافزايش دسترسي به آنها فن آوري آموزشي ارتباط معلم بامعلم و معلم را با دانش آموز وارتباط آنها را با محيط تسهيل مي كند وارتقا مي بخشد (ذوفن و لطفي پور، 1380).
  • يكي از دلايل توجه به كلاس مجازي افزايش كيفيت آموزشي از طريق بهره مندي از استادان، معلمان و مربيان با سابقه ومجرب مناطق ديگر است.
  • داشتن ارتباط بيشتر با دانش آموز وكنترل بهتر فعاليت دانش پژوهان
  • هردانشجويي مي تواند معلم يا دانشجوي ديگر را مورد پرسش قراردهد يا حرف اوراقطع كند درست مانند يك كلاس معمولي.
  • همكاري بيشتر دانش آموزان
  • استفاده از فن آوري اطلاعات در امر آموزشي موجب تقويت بين مراكز آموزشي گرديده و دستيابي به سطوح بالاتر آموزشي راتسهيل مي كند (فرشاد، 1382).
  • با استفاده از اين تكنيك آموزشي ضمن جلوگيري از به هدر رفتن انرژي فكري دانشجو از اتلاف وقت وي به نحو موثري جلوگيري خواهد شد (مستشار نيا، 1373).

مشكلات و موانع كاربردآموزش مجازي

عدم توسعه زير ساخت هاي مخابراتي براي اجراي روشهاي آموزش الكترونيكي يكي از مشكلات و موانع توسعه ي آموزش الكترونيكي در ايران است (سعادت، 1382).

از ميان تعاريف مختلفي كه براي واژه آموزش وجود دارد، آنچه كه از مفهوم جامعتري نسبت به ساير تعاريف برخوردار است، اينگونه بيان مي‌شود: «هنر و علم فراگيري و استفاده از دانش». به عبارت ديگر، اينكه چه چيزي آموخته مي‌شود به تنهايي ملاك نيست، بلكه چگونگي استفاده از دانش فراگرفته شده نيز شرط است. در مقايسه با سبك‌هاي آموزش سنتي، به نظر مي‌رسد كه شيوه‌هاي منشعب از آن – ظهور سيستم‌هاي آموزشي مبتني بر اينترنت- نزديكي و همگوني بيشتري با تعريف فوق الذكر از آموزش داشته باشد. اين استنباط بيشتر از آن جهت مصداق دارد كه اينگونه دانش‌هاي تخصصي از يكسو جنبه گسترده‌تري داشته و از سوي ديگر، موارد استفاده سريعتر و علمي‌تري را با خود به همراه آورده‌اند.

وضعيت علمي و اقتصادي سازمان‌ها و شركت‌ها و حتي ملت‌ها كم كم به جائي رسيده است كه جستجو و پذيرش راه‌هاي نوين ياد گيري به صورت يك اجبار در آمده است. رشته‌هاي مختلف علوم و فنون كاملا تخصصي شده‌اند و تازه‌هاي جديد علمي نياز به آموزش دائم حين خدمت كارمندان و كاركنان سازمان‌ها و صنايع را الزامي ساخته است. آموزش يافته‌هاي جديد علمي به پرسنل و كارمندان باعث افزايش قابل ملاحظه بهره‌وري آنان و نهايتا افزايش بهره‌وري كل سيستم گرديده و مديران مؤسسات و سازمان‌ها به خاطر سود بيشتر هم كه شده اجبارا به آموزش فنون و مهارت‌هاي جديد گردن نهاده‌اند. اما آيا تحمل هزينه گردآوري افراد در يك فضاي بسته به اسم كلاس و صرف زمان و هزينه براي آموزش آنان بازخورد و نتيجه مورد استفاده را براي سازمان بر ميگرداند؟ و آيا راه‌هاي بهتري براي انتقال اطلاعات جديد به افراد در بهترين و مناسب‌ترين زمان وجود ندارد؟ و از سويي ديگر با گسترش دامنه علوم و نياز روزافزون به آموزش آيا روش سنتي گذشته پاسخگوي شرايط بوجود آمده مي‌باشد؟

پيشرفت‌هاي اخير در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات، سازمان‌ها و شركت‌ها را به اين نتيجه رسانده است كه راه‌هاي ديگري نيز براي بهبود امر يادگيري و ياد دهي و نيز دسترسي بهتر به اطلاعات وجود دارد.

ارتباط با اينترنت و محيط‌هاي نرم افزاري جمعي و مشاركتي سبب گرديده تا موج جديدي از ابزارهاي ياد دهي ايجاد گردد. اين نسل جديد تكنولوژي نه تنها باعث افزايش بهره‌وري آموزشي مي‌شود بلكه تغييري كيفي در خود فرايند يادگيري را نيز باعث مي‌گردد. از سويي ديگر طبيعت دائما در حال تغيير سازمان‌ها و نوع كار آنها بويژه كوچك شدن بدنه دولت و حذف امور تصدي گري از آن و حركت كلي نظام‌هاي اقتصادي سازمان‌ها به سمت يك اقتصاد مبتني بر اطلاعات باعث گرديده تا سازمان‌ها نياز به كاركناني داشته باشند كه سريعا انعطاف‌پذير باشند و يادگيري استفاده از تكنولوژي جديد در آنها بسيار سريع رخ دهد.

در روش سنتي ابتدا فراگير آموزش داده شده و سپس آموخته‌هاي وي بكار گرفته مي‌شود. ولي در دنياي كنوني سازمان‌ها در تلاشند امر ياد دهي، يادگيري و بهره‌وري را به هم مرتبط سازند و به همين جهت سازمان‌هاي پيشرو در اقتصاد مبتني بر اطلاعات، دانش و آگاهي با بكارگيري فناوري‌هاي نوين اطلاعات و ارتباطات، امر ياد دهي را بصورتي بهره‌ورتر در آورده‌اند و لازم است اين اتفاق در جامعه ما نيز رخ دهد. در كمپاني‌ها و مؤسسات بزرگ دنيا، آموزش متمركز اكنون به سمت آموزش توزيع شده سرموقع و هنگام نياز هدايت مي‌شود اين گرايش باعث افزايش انعطاف ‌پذيري، درك بهتر و هزينه كمتر مي‌گردد.

همگرايي تكنولوژي جديد و روش‌هاي ياد دهي مدرن سبب شده است تا تمام شيوه‌هاي متداول استفاده از تكنولوژي اطلاعات در دهه گذشته از جمله تعليم به كمك كامپيوتر به خاطر متدهاي سنتي آموزش زير سئوال بروند و روش‌هاي جديدي براي يادگيري كشف گردند.

نفوذ تكنولوژي كامپيوتر و ارتباطات به داخل كلاس‌هاي درس در كشورهاي پيشرفته باعث گرديده تا رابطه بين معلم و دانش آموز از اساس دگرگون شود و معلمين به جاي ايفاي نقش يك رهبر كاملا آگاه و واقف به همه چيز، در نقش يك راهنماي توريست ظاهر شود و فقط روش كاوش در سرزمين اطلاعات را به دانش آموزان نشان دهد. در مدارس جديد دسترسي به اطلاعات راحت‌تر و سريع‌تر صورت مي‌گيرد و دانش آموزان آنچه را كه مي‌خواهند خودشان پيدا مي‌كنند و هر كس مسئوليت يادگيري خود را خودش به عهده مي‌گيرد.

در مدارس جديد معلم كنار دانش آموزان مي‌نشيند و به همراه آنها وارد كامپيوتر شبكه‌بندي شده مي‌گردد و نحوه دسترسي به اطلاعات مورد نياز را تجربه مي‌كند. در اين صورت دانش آموز ديگر به صورت يك گيرنده غيرفعال و انفعالي عمل نمي‌كند بلكه با اشتياق و علاقه دروني با توجه به نقاط ضعف و قوت خويش مسير يادگيري بعدي را خود تعيين مي‌كند. به كمك ابزارهاي نرم افزاري و سخت افزاري همچنين كار گروهي و مشاركتي و پست الكترونيك دانش آموزان نحوه كار تيمي را ياد مي‌گيرند و به جاي انجام انفرادي تكاليف مشق‌هاي خود را در محيطي گروهي و كاملا متفاوت با روش سنتي انجام مي‌دهند. در مدارس مدرن معلم نمي‌تواند از همه چيز مطلع باشد و لذا با اتكا به متخصصين و خبرگان موجود روي شبكه به صورت يك راهنما عمل مي‌كند، دانش محصلين نيز ديگر چيز ثابت و از پيش مشخصي نيست كه از روي كتاب‌ها و دست نوشته‌هاي قالبي و بي روح به آنها منتقل شود بلكه دانشي است پويا و ديناميك كه به يمن ارتباط با شبكه و نرم افزارهاي نشر در لحظه تازه مي‌شوند.

عوامل كليدي موفقيت در آموزش مجازي

  • سازماندهي و مديريت زمان از يكسو و توان خودآموزي، تحقيق و مدون‌سازي از سوي ديگر، از جمله ضرورت‌هاي اين امر به شمار مي‌آيد.
  • در اين سيستم آموزشي مي‌بايست محيط آموزشي را كاملا متفاوت از روش‌هاي سنتي و يا گذراندن دوره‌هاي مكاتبه‌اي پنداشت، زيرا كه اين شيوه جديد پويا و مبتني بر امكانات متنوع فناوري اطلاعات و ارتباطات است.
  • دانش و توانايي هر چه بيشتر در بهره‌گيري از رايانه و اينترنت – مشتمل بر توانايي انجام نقل و انتقالات فايل‌هاي كامپيوتري در فرمت‌هاي گوناگون، نصب نرم افزار، ارسال و دريافت نامه الكترونيكي به همراه ضمائم، گفتگوي رايانه‌اي، استفاده از كاوشگرها واژه پردازها و نظاير آن در بهره برداري موفقيت آميز از اين روش آموزشي موثر خواهد بود.
  • لازم است كه نحوه برخورد با اين مقوله فعالانه، صادقانه و مسئولانه باشد.

مهمترين فوائد آموزش مجازي

  • ديگر نيازي به صرف وقت و حضور در كلاس‌هاي درس نيست.
  • مي‌توانيد از طريق شبكه ارتباطي با دانش آموز و مدرسان ارتباط برقرار كرده و به بحث و گفتگو بپردازيد.
  • مزيت برخورداري از يك روش مطالعه انعطاف پذير كه مطابق نيازهاي شماست را خواهيد داشت.
  • سرعت مطالعه در دست دانش آموز است و مي‌توانيد عنوان‌ها را مرور كرده و در هر خط سرعت خواندن آن را با توجه به درك و فهم خود بالا ببريد.
  • اطلاعات ضروري در مورد پيشرفت آموزشي براي سنجش و ارزيابي شخصي، به سرعت ارائه مي‌شود.
  • مانند كلاس‌هاي درس شما هم از همان برنامه‌هاي آموزشي، دروس مرجع و راهنمايي‌هاي درسي و شناخت برخوردار مي‌شويد.
  • در مطالعه از طريق آن لاين با غناي آموزش گروهي مواجه مي‌شويد.
  • مطالعه از طريق آن لاين شما را تشويق مي‌كند تا كنجكاوي و ابتكار بيشتري به كار ببريد و امكان دسترسي به تكنولوژي‌هاي جديد را افزايش داده و اطلاعات شما را به روز نگه مي‌دارد.
  • در پايان هر ترم فرم ارزيابي آن لاين اطلاعات ضروري درباره برنامه را به شما منتقل مي‌كند.

در آموزش الكترونيكي، از موارد درسي آن لاين كه در ارتباط با بحث و گفتگو، اتاق‌هاي گفتگوي هم زمان و پست الكترونيك و مدارك مربوط به رشته‌ها كه قابل انتقال است، برخوردار مي‌شويد. اين روش تجربه يادگيري موفقي را براي شما بوجود مي‌آورد. زماني كه برنامه خود را از طريق شبكه دريافت مي‌كنيد اين اجازه را خواهيد داشت تا به دلخواه و بدون يك برنامه زماني ثابت و يا كلاس درس، به فعاليت بپردازيد. مي‌توانيد با كنترل كامل از موارد درسي موجود با هر سرعتي كه مايليد، استفاده كنيد. پس مي‌توانيد هر عنواني را هر اندازه كه دوست داريد مرور كنيد و يا از عناويني كه با آنها قبلا آشنا شده‌ايد، به سرعت بگذريد. براي هر برنامه، يك مدير آموزشي آن لاين كه در آن موضوع مهارت دارد، انتخاب مي‌شود. او مانند يك مدرس در كلاس درس است كه فرآيند يادگيري يك برنامه هفتگي شما را راهنمايي مي‌كند. و از طريق جلسات منظم با شما و دانشجويان ديگر ارتباط برقراركرده و به تمام سوال‌هايي كه اتاق بحث و گفتگو فرستاده شده، پاسخ مي‌دهد. اين پيغام‌ها در اتاق گفتگو ثبت مي‌شوند تا اگر خواستيد دوباره به مرور آنها بپردازيد.

كلاس درس مجازي

كلاس درس مجازي بايد تداعيگر كلاس درس سنتي باشد، در كلاس درس معلم مطالبي را با توجه به سرفصل آموزشي و يا كتاب درسي مطالبي را ارائه مي‌كند، مثال مي‌زند، مسائلي طرح مي‌كند و دانش آموزان را به تفكر وامي‌دارد. دانش‌آموز در صورتي كه مطلبي را متوجه نشد سؤال مي‌كند و معلم رفع ابهام مي‌كند در صورتي هم كه لازم بداند دوباره مطلبي را مرور مي‌كند. قبل از شروع درس سوالاتي راجع به مطالب جلسه قبل عنوان مي‌كند و در پايان هم تكاليفي به دانش آموزان مي‌دهد. و هر از چند گاهي يك آزمون برگزار مي‌كند و دانش آموز خود را و معلم دانش آموزان را در يادگيري مطالب گذشته محك مي‌زند.

نحوه دسترسي به مطالب

در سيستم آموزش مجازي ارائه مطالب به فراگير و يا گروهي از فراگيران مي‌تواند به يكي از صورت‌هاي زير باشد:

  • نامحدود: به اين صورت كه فراگير مي‌تواند هر زماني كه بخواهد به تمام مطالب و محتواي آموزشي دسترسي داشته باشد.
  • محدود: دسترسي فراگير به محتواي دوره بر اساس محدوديت‌هايي امكان پذير است. مثلا دسترسي به محتواي دوره بصورت خودكار و بر اساس آزمون‌هاي گذشته تعيين مي‌شود به اين صورت كه هر فرد تنها در صورت كسب نمره قبولي در هر مرحله به مطالب بعدي دسترسي پيدا مي‌كند.

ارزيابي فراگيران

در پايان هر دوره يا بخشي از مطالب دوره و هر زمان مدير دوره لازم بداند، آزمون برگزار مي‌شود. برگزاري آزمون لزوما نبايد با روش‌هاي مجازي صورت گيرد بلكه به تناسب و بسته به شرايط مي‌توان از آزمون‌هاي سنتي و يا تركيبي از آزمون سنتي و مجازي استفاده كرد. درصورت استفاده از آزمون مجازي، فراگيران در محيط مجازي به سوالات خود پاسخ داده و بعد از اتمام آزمون از نتيجه ارزيابي خود مطلع مي‌شوند. همچنين در صورتي كه به برخي از سوالات جواب‌هاي نادرست داده باشد راهنمايي‌هاي لازم به وي صورت خواهد گرفت.

 تعاريف و مفاهيم مرتبط با آموزش الكترونيكي

در حال حاضر تعدد تعاريف و تفاسير موجود ازواژه آموزش الكترونيكي موجب شده است كه اكثر موسسات آموزشي، دانشگاه ها و به طور كلي صنايع بهره مند از اين فناوري نوين، خود قادر به ارائه تعريف شفاف و جامعي از آن نباشند. از ميان اين تعاريف برخي بسيار كوتاه و موجز بوده- مانند استفاده از فن آوري اينترنت به منظور آموزش در خارج از محيط كلاس و برخي ديگر سعي در پوشاندن تمامي جنبه هاي مرتبط نموده اند. جامع ترين و خلاصه ترين تعريفي كه از اشتراك اين ديدگاهها ميتوان ارائه داد، به شرح زير مي باشد:

آموزش الكترونيكي به توصيف شيوه بهره بري از فناوري هاي نوين اطلاعات و ارتباطات به منظورارائه آموزش و پرورش در دنياي ديجيتال و در سيستم هاي مبتني بر مرورگر مي پردازد. در عين حال شايد بتوان يكي از دلائل اين تكثر ديدگاهها را در پيشرفت تدريجي آموزش مبتني بر فن آوري و پديد آوردن مفهومي جديد در هرگام از اين پيشرفت دانست.

آموزش الكترونيكي شايد يكي از پركاربردترين اصطلاحاتي باشد كه همراه با واژه فناوري اطلاعات وارد حوزه آموزشي در ايران شده است. چنانچه بسياري از مراكز آموزشي خصوصا دانشگاه ها اين نوع آموزش را جزئي از برنامه هاي بلند مدت خود قرار داده و عمدتا سرمايه گذاري كلاني روي اين مقوله انجام مي دهند. آموزش الكترونيكي در اوايل دهه 90 به صورت آموزش مبتني بر رايانه ظهور يافته و به طور عمده از طريق سي دي هاي چند رسانه اي آموزشي ارائه مي گرديد. در اواخر اين دهه در پي پررنگ تر شدن نقش اينترنت در ارائه آموزش به فراگير، محتواي آموزشي به صورت فايل هاي حجيم و در قالب هاي بخصوص از طريق شبكه به فراگيران عرضه مي شد. در حال حاضر با گسترش روزافزون امكانات شبكه و رايانه به طرز چشمگيري بر تعداد طرفداران اين فناوري افزوده شده و استقبال از آن نيز به نحو فزاينده اي افزايش يافته است. اگر چه امروزه شاهد تبليغات بيشمار در خصوص مزاياي آموزش الكترونيكي بوده و صاحبان صنايع آموزشي تمايل و عجله بسياري براي تبديل سيستم هاي سنتس آموزش به سيستم هاي آموزش الكترونيكي از خود نشان مي دهند. وليكن اكثر تحقيقات موجود در اين زمينه تنها نقاط قوت و برتري هاي آموزش الكترونيكي را نسبت به آموزش سنتي مورد بررسي قرار داده و مفهوم آموزش به همراه جنبه هاي فردي، رفتاري، شخصيتي و نيز اجتماعي آن، كمترمورد توجه قرار گرفته اند. اين در حالي است كه مباني آموزش الكترونيكي با كاستي ها و نقدهاي جدي روبرو هستند و اتخاذ تدابيري در اين زمينه نيازمند در نظر گرفتن امكانات و كاستي هاي هر دو روش آموزشي در كنار هم و تعيين انتظارات و توقعات از سيستم آموزش الكترونيكي و شفاف سازي نقش آن به عنوان جايگزين و يا مكملي براي آموزش سنتي مي باشد.

سيستم الكترونيكي پشتيبان كارايي

اين سيستم ها در واقع همانند برنامه هاي ياري رسان عمل كرده و اطلاعات و مواد آموزشي مورد نياز را در مواقع لازم به منظور پشتيباني از كارايي، به كارمندان ارائه مي دهند. هدف اصلي اين سيستم ها پشتيباني از كارايي سازمان مي باشد.

آموزش مبتني بر رايانه

در اين نوع آموزش مواد آزمودني از طريقCD-ROM  در رايانه مرجع و عمدتا بر روي شبكه محلي ارسال مي شوند. اين مواد ممكن است شامل صوت، تصوير، پويانمايي و كاربردهايي از شبيه سازي باشند.

آموزش مبتني بر وب

در واقع تفاوت چنداني ميان آموزش مبتني بر رايانه و اين نوع از آموزش وجود ندارد؛ جز انكه در اين حالت، مواد اموزشي از طريق وب ارسال مي شوند.

آموزش تعاوني

اين نوع ازآموزش به صورت اينترنتي و بر اساس ارتباط با سايرين (فراگيران/دبيران) بنا مي شود. ارتباط مي تواند به دو صورت هم زمان يا غير هم زمان صورت بگيرد. حالت اول، عمدتا تحت نظارت استاد بوده و روند تدريس با استفاده از ابزارهايي نظير اتاق هاي گفتگو، صوت/تصوير بر روي اينترنت، تخته سفيد الكترونيكي و نظاير آن توسط وي هدايت مي شود. در حالت دوم استاد با استفاده از ابزازهايي نظير پايگاه داده اشتراكي، و ايميل با فراگيران ارتباط برقرار كرده و به صورت آني و بلادرنگ دركلاس درس حضور ندارد.

بررسي مزايا و معايب آموزش الكترونيكي

در سالهاي اخير حضور آموزش الكترونيكي در تحصيلات عالي، از رشد چشمگيري برخوردار بوده است؛ به جرات مي توان گفت كه بيش از نيمي از موسسات آموزش عالي (حدود 90% از موسسات دولتي تا مقطع كارداني و حدود 89% از موسسات دولتي و 40% از موسسات خصوصي تا مقطع كارشناسي) درفاصله سالهاي 2000-2001 به ارائه خدماتآموزش الكترونيكي پرداختند. علاوه برآن، افزايش نرخ رشد ثبت نام الكترونيكي نيز بيانگر محبوبيت آموزش الكترونيكي در ميان دانش اموزان مي باشد. در پي اين استقبال همه گستر، واكنش صاحب نظران آموزش و پرورش در قبال اين فن آوري نوين، بسيار متفاوت بوده است: موافقان به تحقيقات تجربي صورت گرفته در اين موارد استناد كرده و آن را دست كم به اندازه آموزش سنتي مفيد مي يابند، سپس مزاياي آموزش الكترونيكي را برشمرده و آن را جايگزين مناسبي براي آموزش سنتي مي يابند، در جايگاه مقابل، مخالفان به كاستي هايي نظير عدم امكان تعامل رو در رو ميان استاد و فراگير و تاثير سوء آن بر بازده علمي دانش آموز، دشوار بودن تشخيص تقلب در آزمون ها و بررسي هويت فراگير در محيط آموزش الكترونيكي اشاره كرده و فناوري موجود را بسيار پايين تر از آرمانهاي اموزش عالي ارزيابي مي كنند نو آوري و ابداع در نظام آموزشي سابقه طولاني دارد. همواره با تحولات گوناگون در هر جامعه ای رهبران آن جامعه به فکر تحول در نظام تعلیم و تربیت می افتند که خود باید عامل تحول نیز باشد. ازجمله تحولات جدی عصر حاضر که موجب تغییرات بنیادی در اجتماعات بشری شده فن آوری اطلاعات است. فن آوری اطلاعات اغلب مسئولان نظام آموزشی را بر آن داشته تاخود را با این تحول عظیم همگام کنند. آمادگی معلمان عامل مهمی برای ورود فن آوری به مدارس است تجربه کشورهای جهان نشان می دهد نو آوری آموزشی وایجاد تحول در آموزش وپرورش بدون همراهی معلمان میسر نیست. در واقع کانون هر تحولی و اصلاح را باید در جامعه معلمان جستجو كرد.

امروزه رایانه به عنوان فاکتور مهم در جامعه مطرح است. ما هر روز در محل کار وزندگی خود با رایانه ها سروکار داریم. این امر در مورد ارتباطات نیز صادق است. هم اکنون امکانات زیادی جهت ارتباط با افراد دیگر وجودارد. تلفن همراه پست الکترونیکی، سرویس های پیام کوتاه ونرم افزارهای گپ زنی برخی ازاین امکانات هستند. هرکدام ازاین امکانات روش های خاص خودرا برای استفاده دارند. در عین حال هریک معایب ومزایای مربوط به خود را دارند. وکاربران مخصوص به خود رادارند. روند فعلی پیشرفت فن آوری اطلاعات و ارتبا طات بیان گر این مطلب است که در آینده نزدیک، رایانه ها نیز یکی از ارکان اصلی آموزش و پرورش خواهند بود ودر واقع نه تنها نمی توان رایانه ها را درامر خطیرآموزش وپرورش نادیده گرفت بلکه آموزش وپرورش باید در صدد باشد تا امکانات ارتباطی ورایانه ای را به صورت بسیار منطقی و مناسب وارد عرصه خود کند. این ورود منطقی باعث خواهد شد تا کیفیت آموزش وپرورش هر چه بهتر شود. در این صورت دانش آموزان بایستی در مورد رایانه مطالبی را فرا گیرند ودر عین حا ل در یا دگیری سایر مطالب از رایانه کمک بگیرند. استفاده از رایانه در آموزش وپرورش می تواند یادگیری مطالب درسی را راحت تر و کاراترنماید. همچنین رایانه ها را می توان متناسب با هر یک از دانش آموزان برنامه ریزی کرد. در بسیاری از موارد یادگیری مطالب درسی با استفاده از رایانه یا دگیری را در نظر دانش آموزان خوشایند جلوه می دهد. درضمن استفاده از رایانه، مهارتهایی مانند همکاری، ارزیابی های حساس، دریافت بازخورد، برنامه ریزی وسازماندهی رادر دانش آموزان تقویت می کند.

امروزه معلمان مدارس، به عنوان اولین افرادی هستند که مسئولیت ادغام رایانه را در امور درسی دانش آموزان بر عهده دارند. حتی آن دسته از معلمانی که چندان رغبتی برای کار با رایانه را ندارند نیز احساس می کنند که باید به نحوی رایانه را در امورآموزشی خود به کار گیرند.

هنگامی که در مورد نقش فن آوری اطلاعات وارتباطات در فر آیند یادگیری صحبتی به میان می آید، ما با دو مفهوم سر و کار پیدا می کنیم. یادگیری درباره فن آوری اطلاعات وارتباطات و یادگیری به کمک فن آوری اطلاعات وارتباطات. البته شایان ذکر است، هنگامی که تدریس با استفاده از فن آوری اطلاعات وارتباطات انجام می گیرد، دانش آموزان همزمان مطالبی را نیز در مورد خود فن آوری اطلاعات فرا می گیرند، که در واقع زدن دو نشان با استفاده از یک تیر است. برای بسیاری از معلمان ومدارس استفاده از رایانه در اهداف آموزشی ممکن است تهدید آمیز باشد. عموما به دلیل عدم وجود تخصص های کافی، مدیران مدارس و معلمان در مورد استفاده از رایانه بی میل هستند این وضعیت هم اکنون در حال تغییر است، ولی باید متذکر شد که بسیاری از موارد انجام پروژه های فن آوری اطلاعات وارتباطات در مورد مدارس غالبا در گرو تلاش های تنها یک معلم مشتاق و علاقمند صورت می پذیرد. بااین حال نباید معلمانی که در مورد استفاده از فن آوری اطلاعات و اطلاعات بی رغبت هستند را مورد ملامت قرار داد. در اکثر موارد معلمان تحت فشار زمانی مجبورند مطالب درسی شامل عناوین بسیاری است را به اتمام برسانند. استفاده از روش های سنتی لااقل به معلمان اطمینان می دهد که تنهامی توانند تمامی عناوین درسی را پوشش دهند.

بررسي اجمالي چند كشور از نظر امكانات آموزشي وپرورشي[16]

1- فن آوري اطلاعات در آموزش و پرورش آمريكا

كشور آمريكا در حال حاضر يكي از پيشگامان توسعه و گسترش فن آوري اطلاعات و ارتباطات در دنياست. سياستگذاران آمريكايي بنا به موقعيت استراتژيك اينترنت در جهان، توجه خاصي به گسترش آن مي كنند. آمار موجود نشان مي دهد كه تاسال (2001 ميلادي تقريبا 100درصد مدارس متوسطه آمريكا و 89 درصد كل مدارس آمريكا به اينترنت دسترسي داشته اند كه بيان كننده عزم استوار دولت مردان آمريكا جهت گسترش فن آوري اطلاعات در آموزش و پرورش است. در سال 1997بيش از نيمي از دانش آموزان آمريكايي براي انجام تكاليف مدرسه خود از اينترنت استفاده كرده اند. اكثر قريب به اتفاق دانش آموزان آمريكايي در دوران تحصيل با رايانه آشنا مي شوند. بسياري از آنها براي استفاده از رايانه و اينترنت آموزش هاي لازم مي بينند وبراي زندگي در جامعه الكترونيكي آماده مي شوند. برنامه استراتژيك آموزش و پرورش دولت آمريكا براي سال هاي 2002 و 2007 ميلادي تهيه وتنظيم شده است. ماموريت وزارت آموزش و پرورش ايالات متحده آمريكا به اين صورت بيان شده است. هدف اصلي دسترسي يكسان همه افراد به آموزش وارتقاي سطح آموزش است.

هدف شش گانه وزارت آموزش و پرورش آمريكا به شرح ذيل است:

  • ايجاد فرهنگ موفقيت
  • افزايش موفقيت
  • گسترش مدارس امن و مطمئن وتربيت انسان هاي توانمند
  • فراهم آوردن زمينه آموزش مستند (افزايش كيفيت تحقيقات آموزشي)
  • بهبود كيفيت آموزش و افزايش دسترسي دانش آموزان به آن
  • ايجاد مديريت ممتا

خاستگاه هدف ششم ايجاد فرهنگ پاسخگويي و مسئوليت پذيري در سازمان آموزش و پرورش است.

2- فن آوري اطلاعات در آموزش وپروش انگلستان

كشور انگلستان با قرار داشتن در شمار كشورهاي پيشرفته موفقيت چشم گيري در زمينه گسترش IT در آموزش وپرورش داشته است. اين كشور در سال 2001 ميلادي با 1/10 ميليون دانش آموز و 3500 مدرسه، فضاي آموزشي مناسبي را، از نظر امكانات و تسهيلات فن آوري اطلاعات براي دانش آموزان و معلمان فراهم كرده است. اهداف وزارت آموزش و پرورش انگلستان در زمينه گسترش IT در آموزش و پرورش به شرح ذيل است:

  • آشنا كردن كليه دانش آموزان با مفاهيم پايهIT از قبيل اينترنت، به عنوان ابزارهاي زندگي در هزاره سوم.
  • ايجاد امكانات مورد نياز براي آموزش ابزارها ي. IT (گسترش IT در آموزش و پرورش مستلزم صرف هزينه و سرمايه گذاري در اين زمينه است).
  • به كارگيري نرم افزارهاي آموزش در برنامه درسي كليه سطوح آموزشي
  • بالا بردن سطح علمي معلمان در زمينه هاي فن آوري اطلاعات
  • تربيت متخصصان با مهارت هاي بالا براي تامين نياز كشور در مقوله IT آماري كه در جدول ذيل آورده شده است، نشان دهنده گسترش ITدر آموزش و پرورش انگلستان است.

مدارس مخصوص در اين جدول به مدارسي مربوط به معلولين، نظامي و امثال آن گفته مي شود با توجه به آمار موجود، انگلستان يكي از پيشگامان استفاده از فن آوري اطلاعات در مدارس است.

جدول (2-1) درصد مدارس متصل به اينترنت انگلستان

درصد مدارس متصل به اينترنت 1988 1999 2000 2001
ابتدايي 17 62 86 96
متوسطه 83 93 98 99
مدارس مخصوص 31 60 92 97
كل مدارس 28 66 88 98

3- طرح جامع سنگاپور براي توسعه فن آوري اطلاعات در آموزش وپرورش

– اهداف طرح جامع

  • ارتباط ميان مدارس و جهان امروز: معلمان و شاگردان ضمن برقراري ارتباط با ديگر سازمان ها وموسسات با آن همكاري مي كنند، از آنها كمك مي گيرند واز اين طريق افق ديد غني تري نسبت به دنياي بدون مرز بدست مي آورند.
  • توليد فرآيند هاي نوآورنده درآموزش: توسعه استراتژي ها و هدف گيري جديد در آموزش و يادگيري، فرصت هاي تازه براي برنامه ريزان آموزشي پديد مي آورد. استقلال كافي به مدارس داده مي شود و طرح هاي جديد مدارس برپايه استفاده بهينه از امكانات ومزاياي فن آوري اطلاعات اجرا مي شود.
  • گسترش تفكر خلاق: آموزش برپايه IT، اين امكان را به دانش آموزان مي دهد كه به صورتي فعال و نوآورانه بينديشند و از اين ايده ها به صورت مشترك استفاده نمايند.
  • ارتقاي سطح مديريتي واداري درسيستم آموزشي: IT موجب افزايش كارآيي واثر بخشي سيستم اداري ومديريتي مي شود و اين افزايش در بالا بردن سطح كيفي آموزشي نقشي موثر ايفا مي كند.

– ابعاد كليدي طرح جامع

  • برنامه هاي درسي و ارزيابي تحصيلي: ايجاد برنامه هاي درسي هماهنگ با نياز آينده جامعه و موافق با سير حركتي دنيا و همچنين ارزيابي قابليت دانش آموزان در به كارگيري فن آوري هاي جديد و اطلاعاتي و روز آمد كردن روش هاي تدريس وارزيابي تحصيلي.
  • منابع درسي: استفاده و شبيه سازي نرم افزارهاي آموزشي براي برطرف كردن نيازهاي درسي وتسهيل استفاده از منابع اينترنتي.
  • گسترش كيفيت تدريس: آموزش هدفمند معلمان براي به كارگيري ITدر تدريس، بالا بردن دانش عمومي معلمان و كاركنان آموزشي در اين زمينه و ايجاد موسسات آموزش عالي و صنعتي فن آوري اطلاعات.
  • توسعه وگسترش زير ساخت مدارس:
  • تامين رايانه براي دانش آموزان (يك رايانه براي هر دو دانش آموز)
  • تجهيز كليه مدارس با ابزارهاي IT
  • تامين رايانه براي معلمان (يك رايانه به ازاي هر معلم)
  • تامين خدمات چند رسانه اي براي مدارس

4- فن آوري اطلاعات در آموزش و پرورش كانادا

در كشور كانادا در مورد چالش ها ي وسايل مرتبط با استفاده از فن آوري اطلاعات در آموزش و پرورش تحقيقات وسيعي صورت كرفته است. كانادانيز مانند بسياري از كشورها ي دنيا با توجه به IT هنوز در مراحل مقدماتي وبررسي در مورد توسعهIT در آموزش وپرورش قرار دارد. بنابرآمار موجود زير ساخت كانادا براي توسعه IT در آموزش و پرورش، مناسب به نظر مي رسد.

– اهداف توسعهIT در آموزش و پرورش كانادا

  • توسعه IT در كانادا جهت پيشگامي اين كشور در زمينه IT در ميان جهان
  • استفاده از IT به عنوان ابزاري آموزشي و كمك آموزشي جهت ارتقاي سطح آموزشي و فراگيري
  • دسترسي همگاني به آموزش با بهره گيري از فن آوري نوين
  • استفاد ه از فن آوري هاي نوين به عنوان ابزاري انگيزشي براي دانش آموزان
  • ارتقاي مهارت هاي افراد در زمينه استفاده از IT

نمونه مدارس مجازي

مدرسه مجازي مونرو

دراين مدرسه مجازي كه بخشي از مدرسه مونرو است طيف گسترده اي از انواع آموزش ها مانند كلاس آنلاين، درس هاي مراسلاتي، سرويس آموزش براي كار و شيوه خود آموز شي فراهم است.

فراگيران، آموزش آنلاين خود را با متن هاي چاپي و كار مطالعاتي و سرويس آموزشي تكميل مي كنند. هدف از آموزش مجازي در اين مدرسه گسترش حق انتخاب هاي آموزشي براي دانش آموزان با نيازهاي متفاوت است.

گواهي نامه اين مدرسه مجازي، بخش آموزش عمومي ناحيه، برنامه هاي آموزشي مدرسه را كنترل مي كند. گواهي نامه هاي اين مدرسه توسط دانشگاه مسيوري و دانشگاه اينديا نا تاييد مي شود.

موسسه مجازي ETLO

موسسه مجازي ETLO درباره علت استفاده از واحد هاي درسي مجازي اعتقاد دارد اين نوع آموزش افرادي را كه به دليل بيماري، يا مسائل اجتماعي ويا به دليل انضباطي از شركت در كلاسهاي درس رايج محروم شده اند قادر مي سازد تا واحد هاي درسي خود را بگذرانند علاوه بر آن، آنها مي توانند در مورد موضوعات هدايت شده و يا پروژه هاي حل مسئله با ديگر دانش آموزان تعامل وهمكاري داشته باشند. دستيابي به منابع غني اطلاعاتي كه در شبكه موجود است ونيز سهولت دسترسي به بهترين معلمان و از همه مهمتر استفاده وتنظيم تكنولوژي مطابق با نيازهاي دانش آموزان معلول (مثلا تبديل متن به سخنراني براي نابينايان) از ديگر مزاياي استفاده از اين نوع آموزش معرفي شده است.

موسسه K-12 كانادا

K-12 آموزشي مجازي است كه توسط كشور كانادا پايه گذاري شده و مبتني بر آموزش از طريق اينترنت براي دو سطح زير 8 سال و بين 12-9 سال است كه البته توسعه سطح 12-9 در طول سال 205 الي 206 برنامه ريزي شده است. يكي از مسا ئل مهم در آموزشي K-12 هماهنگي كامل بين اوليا و دانش آموزان در يادگيري است. اوليا نيز موظف به صرف وقت كافي ورعايت يك برنامه زمان بندي شده براي دست يابي به اهداف از پيش تعيين شده هستند. دانش آموز موظف است با كمك منابع كتاب، CD وبرنامه هاي آنلاين كه به صورت اختصاصي براي هر دانش آموز تعيين شده آموزش را دريافت و گزارش كارخود را درسيستم ثبت نمايد. تقويم الكترونيكي وبرنامه الكترونيكي اختصاصي، جزئيات لازم براي كنترل دانش آموز واعلام وضعيت به اوليا را برعهده دارد. در سطح K-5، حدود 20 تا 30 درصد زمان كار به صورت آن لاين وساير موارد آف لاين و براساس خواندن كتاب وحل مسائل روي كاغذ است و هر چه سطح دانش آموز بالاتر رود ميزان استفاده آن لاين بيشتر مي گردد. باوجود ابزارهاي پيشرفته K-12 دانش آموز به حداقل امكانات متعارف رايانه اي وشبكه اي بايد دسترسي داشته باشد و استفاده از شبكه هاي پر سرعت نيازي نيست.

مدرسه مجازي پينسل آمريكا (PEVS)

اين مدرسه مجازي يك انعطاف پذير ي مناسب را براي كسي كه فرصت و امكان حضوري در مدارس عادي ندارد فراهم مي آورد تا به كمك كامپيوتر و اينترنت محتواي درس را دريافت كند. مسئولين مدرسه معتقدند تنها كسي كه مي تواند تصميم بگيرد آيا اين نوع آموزش مجازي براي شخص مفيد است يا خير، خود فرد است. در مجموع اين نوع يادگيري براي كسي موفقيت آميز است كه دو ويژگي مهم را دارا باشد.

  • انگيزه قوي
  • مهارت مديريت زمان در حد متوسط به بالا

دراين مدرسه دانش آموز هرساعت از روز، وارد وب سايت مركز شده و يك سري دستورالعمل ها براي يادگيري و نحوه ي استفاده از محتوا دريافت مي كند سپس معلم كار او را بررسي ورتبه بندي كرده ودر آخر توصيه هاي لازم به او داده مي شود. مطابق قوانين اصلاح شده ي جديد، همه ي دانش آموزان قادر به شركت در يك برنامه سازمان يافته ي آموزش از راه دور نيستند، براي شركت در (PEVS)فراگير بايد شايستگي ضوابط خاص را احراز كند اوليا بايد با امضاء اسنادي تضمين دهند كه وقت لازم براي كمك و نظارت به فرزندان شان را صرف خواهند كرد. علاوه بر آن اوليا بايد اطمينان بدهند كه دانش آموزشان بيش از 20 ساعت در هفته بايد درفعاليت هاي درسي شركت كنند. اين مدرسه پس از سنجش نيازمنديها ي اوليه دانش آموز، سطح او را تعيين مي كند و برنامه پيشنهادي را به او ارائه مي دهد.

آزمون هاي بلادرنگ

براي اولين بار در جهان در سال 2005، يك آزمون سراسري به صورت آنلاين برگزار شد. دانش آموزان 13 و 14 ساله 500 دبيرستان در كشور انگليس آزمون سراسري ICT را به صورت آن لاين انجام داد ه اند و قرار است از سال 2008 آزمون سراسري اين دانش آموزان كل كشور به صورت آن لاين برگزار شود. در اين طرح دهها هزار دانش آموز حضور داشتند كه در دو آزمون جداگانه به مدت 50 دقيقه به سوالات پاسخ دادند. اين آزمونها توسط كامپيوتر ارزش گذاري مي شود، اما براي جلوگيري از اشتباهات احتمالي، يك معلم نيز مجددا به بررسي برگه هاي امتحاني مي پردازد.

شبكه مدرسه

شبكه مدرسه يكي از طرح هاي (بنياد دانش و هنر) است كه با همكاري دانشگاه صنعتي شريف در سال 1377 به منظور توانمندي سازي جوانان ايراني توسط فن آوري هاي نو به ويژه (ICT) راه اندازي شد. هدف اصلي اين طرح، ارئه مدلي از مدارس ايراني با تجهيزات رايانه اي روز و دسترسي به اينترنت است.

برنامه عمده شبكه مدرسه عبارتند از:

  • راه اندازي سايت هاي رايانه اي در مدرسه هاي برگزيده. هر سايت شامل ده الي پانزده رايانه وتجهيزات جانبي است كه روي شبكه محلي قرار دارند واز طريق يك كامپيوتر خادم به شبكه اينترنت متصل مي شوند.
  • برگزاري آموزش هاي فوق برنامه در مدرسه ها براي دانش آموزان ومعلمان در زمينه فن آوري اطلاعات و ارتباطات شامل آشنايي با اينترنت و كامپيوتر سيستم عامل ويندوز، واژه پرداز، ارائه مطلب، طراحي وب سايت وغيره.
  • راه اندازي گروه هاي تحقیقی در مدرسه ها به منظور تشويق دانش آموزان به فعاليت هاي تيمي و گروهي، فعاليت هاي مطالعاتي وتحقیقی از طريق شبكه اينترنت و ارائه دست آورد ها در سمينار ها، وب سايتها ي اطلاعاتي ونشريات.
  • برگزاري سمينار هاي محلي در مدرسه ها وشهرهاي مختلف وبرگزاري همايش شبكه مدرسه در سطح ملي
  • همكاري بين المللي از طريق برقراري ارتباط مدرسه ها و دانش آموزان با مدرسه ها و دانش آموزان ساير كشورها و همكاري برروي پروژ ه هاي مشترك وشركت در سمينارهاي بين المللي.

مدارس هوشمند

مدارس هوشمند يك نوآوري ديجيتالي محسوب مي شود ويك روش جديد براي استفاده از تكنولوژي در آموزش هاي مجازي و يا آموزش هايي كه در آن كار با كامپيوتر به عنوان ابزار كمك آموزشي مطرح است. اين نوع مدارس يك محيط به هم پيوسته و مديريت شده اي رابراي ارنباط بين دانش آموز، معلم، اوليا ومديريت فراهم مي كند. به عبارتي مدرسه هوشمند مدرسه اي است كه جهت ايجاد محيط ياددهي دانش آموزان پژوهنده طراحي شده است. در تعريف مدرسه هوشمند آمده است، مدرسه فيزيكي است كه كنترل ومديريت آن مبتني بر فن آوري رايانه وشبكه است و محتواي اكثر دروس آن الكترونيكي و سيستم ارزشيابي ونظارت آن هوشمند است.

اهداف مدرسه هوشمند

  • رشد همه جانبه دانش آموزان (ذهني، جسمي، عاطفي، رواني)
  • ارتقاي توانايي هاو قابليت ها ي فردي
  • تربيت نيروي انساني متفكر وآشنا به فن آوري
  • افزايش مشاركت مردمي

اركان مدرسه هوشمند

– محيط ياددهي و يادگيري

اين محيط خود سه حوزه راتحت پوشش قرار مي دهد:

  • برنامه درسي
  • روش تدريس
  • ارزيابي

مديريت: كه منبع و فرآيند هاي مورد نياز محيط ياددهي– يادگيري را پشتيباني و حمايت مي كند.

مسئوليتهاي افراد و مهارت هاي مورد نياز: در اين مدرسه نقش مدير، معلم، دانش آموز و والدين متفاوت خواهد بود وآنها با توانايي ها ودانش خود نقش موثري در بهبود كار مدرسه خواهد داشت.

فن آوري: ايجاد محيط ياددهي– يادگيري ومديريت استفاده از راه حل هاي مبتني بر فن آوري را الزامي مي كند.

مدرسه اينترنتي

امروزه با پيشرفت سريع تكنولوژي و گسترش فن آوري اطلاعات و نفوذ وسايل ارتباط از راه دور در زندگي روز مره، پا به پاي پيشرفت در بخش هاي مختلف، مقوله آموزش نيز دچار تحول و دگرگوني شده است. امروزه ما قادر هستيم به جاي انتقال فيزيكي مدرس و دانش آموز از يك مكان به مكان ديگر جهت تعليم، با استفاده از ابزارهاي انتقال اطلاعات، دانش مدرس را به دانش آموزان منتقل نماييم.

مدرسه اينترنتي كه به آن مدرسه آنلاين، مدرسه مجازي و مدرسه الكترونيكي نيز گفته مي شود در واقع يكي از اشكال آموزش مجازي است كه در آن از كامپيوتر و اينترنت و يك نرم افزار و مديريت آموزشي جهت امر تعليم و تربيت استفاده مي گردد. مدرسه اينترنتي كه در آن دانش آموزان و مدرسان با استفاده از ابزارهاي پيشرفته به امر آموزش مي پردازند، مدرسان به وسيله نرم افزار مديريت آموزشي، مطالب آموزشي خود را در سايت قرار مي دهند و دانش آموزان نيز قادر هستند تا مطالب ارايه شده توسط مدرس را دريافت نمايندو به امر يادگيري بپردازند. هم چنين مدرسان و دانش آموزان مي توانند از طريق همين نرم افزار به گفتگوي آنلاين و هم زمان يا گفتگوي آفلاين و غير هم زمان (تالارهاي گفتگو) با يكديگر بپردازند.

مزاياي مدرسه اينترنتي

مدرسه اينترنتي به استثناي حضور فيزيكي، داراي همه خصوصيات يك مدرسه معمولي است و حتي نسبت به آن داراي مزاياي بيشتري است كه اهم آن ها به شرح زير است:

چون در اين نوع مدرسه، انتقال فيزيكي مدرس و دانش آموز انجام نمي شود، هزينه هاي مربوط به جا به جايي حذف مي گردد، اين مساله همچنين باعث كاهش ترافيك و در نتيجه آرامش لااقل بخشي از جامعه مي گردد.

دانش آموزان مي توانند از دروس مربوط به مدرسان داراي دانش برتر با حداقل مبلغ استفاده نمايند.

دانش آموزان مي توانند به جاي حضور اجباري در ساعت معيني در سر كلاس درس، در هر ساعت از شبانه روز كه فرصت يابند به مطالعه و يادگيري درس بپردازند.

دانش آموز مي تواند مطالب آموزشي را به دفعات مختلف خوانده و صداي مدرس را به دفعات مختلف گوش دهد وحتي فيلم هاي آموزشي را چندين بار مشاهده نمايد و در كل، آموزش را هر چند بار كه لازم ديد تكرار نمايد.

مدرسان به جاي تكرار مطالب آموزشي در جلسات و مكان هاي مختلف، آنها را در سايت قرار دهند و فقط به رفع اشكالات دانش آموزان مي پردازند و اين امر باعث ايجاد فرصت آزاد بيشتر براي مدرس گرديده و او مي تواند فرصت زيادي براي مطالعه و افزايش دانش خود داشته باشد.

در اين نوع مدرسه ما قادر هستيم هم زمان به هزاران دانش آموز آموزش بدهيم و هزاران هزار كلاس آموزشي برگزار نماييم كه بدون شك اين امر در يك مدرسه فيزيكي ممكن نيست.

ماهیت فن آوری اطلاعات وارتباطات

فن آوری اطلاعات واسطه ای است که امکان بیان طیف گسترده ای از اطلاعات، اندیشه ها، مفاهیم و پیام ها رافراهم می کند. این پدیدها به دلیل بر خورداری از ویژگی های متفاوت، دارای تعاریف گوناگون است. فن آوری اطلاعات به مجموعه ای از ابزارها وروش ها اطلاق می شود که به نحوی اطلاعات را در اشکال مختلف جمع آوری، ذخیره، بازیابی، پردازش و توزیع می کند. فن آوری اطلاعات در جهت گسترش توانمندی ها ی اندیشه انسان تکوین یافته است (ابراهیمی، 1377).

اصطلاح فن آوری اطلاعات را می توان از دو دیدگاه مورد مشاهده قرار داد. از دیدگاه اول، اصطلاح فن آوری اطلاعات برای توصیف فنونی به کار می رود که ما را در ضبط، ذخیره سازی، پردازش، بازاریابی، انتقال ودریافت اطلاعات یاری می کند. از دیدگاه دوم، فن آوری اطلاعات به مجموعه ای از ابزارها وروش ها گفته می شود که امکان تولید، پردازش و عرضه ی اطلاعات را برای کاربر انسانی فراهم می آورد. همچنین فن آوری را می توان بعنوان یک فعالیت هدفمند بشری دانست که برای طراحی وساخت محصولات مختلف از آن بهره گرفته شده است و نوعی خاص از دانش اطلاعاتی که فن آوری برای حل مساله علمی به صورتی علمی به کار می برد، فن آوری اطلاعات گفته می شود. فن آوری اطلاعات به دلیل تحول پذیری وقدرت تاثیر فراوانی که در رشد اقتصادی، اجتمایی، امنیت ملی، جهانی شده و تعدیل مشکلات اطلاع رسانی سنتی دارد، یکی از پویاترین و بحث انگیزترین رشته های علم و فن آوری محسوب می شود. اهمیت این پدیده در حدی است که آنرا همانند محور ومرکز مجموعه ای از فعالیت های هدایت شده دانسته اند که کنترل مدیریت، بهره وری، تولید، آموزش وارتقای یک سیستم را با یک مرکزیت از به عهده دارد. تعریف کرده اند (زرگر 1381).

در جای دیگر و با افقی بالاتر در تعریف فن آوری اطلاعات آورده شده است که: فن آوری اطلاعات بشتر یک استراژی، اندیشه، فکر وابزار در حوزه انسانها است که با نوآوری همراه می باشد. (ابراهیمی، 1377)

در کنار تعاریفی که این پدیده را با نگاهی مثبت نگریسته اند باید توجه شود که آن از محدودیت ها یی نیز برخوردار است. قرار گرفتن ویژگی هایی همچون شمول ومفاهیم عمومی، پیچیدگی، سرعت، رشد، مقیاس های تعیین پذیری ودر عین حال انعطاف پذیری و… نشان دهند ه برخی محدودیت های فن آوری اطلاعات هستند که در بهر گیری از آن نمی توان این محدودیت ها را را از نظر دور داشت.

فن آوری اطلاعات وارتباطات در حوزه تعلیم و تربیت

فن آوری اطلاعات وارتباطات را می توان به بارانی تشبیه شده کرد که اگر در جای مناسب ببارد می توان باعث رویش وزنده شدن طبیعت شود ولی در صورتی که در جای نامناسب ببارد می تواند سبب جاری شدن سیل یا منشاء شکل گیری باتلاق شود. ورود این پدیده به حوزه تعلیم وتربیت نیز خالی از این دو نقش نیست. بنابراین لازم است به این نکته توجه شود که پیش از فراهم کردن امکان آمیختگی این دو مقوله باید زمینه سازی فرهنگی –علمی مناسب برای آن صورت گیرد. اگراساس تعلیم و تربیت انتقال دانش و آگاهی است و دانش نیز چیزی جز اطلاعات شناخته شده نمی باشد، پس لازم است برای انتقال اطلاعات به مهارت های مناسب برای این منظور توجه کرد. فن آوری اطلاعات و ارتباطات در طی زمانی کوتاه توانسته است به یکی از اجزای اساسی تشکیل دهنده جوامع مدرن تبدیل شود به گونه ای که در بسیاری از کشورها به موزات خواندن، نوشتن وحساب کردن، درک فن آوری اطلاعات وارتباطات وتسلط بر مهارت ها ومفاهیم پایه فن آوری اطلاعات وارتباطات به عنوان بخشی از هسته مرکزی آموزش و پرورش این جوامع مورد توجه قرار گرفته است.

در حوزه تعلیم وتربیت، فن آوری اطلاعات وارتباطات مجموعه و ترکیبات به کار گیری کامپیوتر وبرقراری ارتباطات است که به اشکال مختلف معلمان، دانش آموزان، فرآیند یادگیری و گستره بالایی از فعالیت های آموزشی را مورد حمایت قرار می دهد (ابراهیمی1377).

توسعه فن آوری اطلاعات در تربیت معلم

در نظام تعليم وتربيت تربیت بايد از آغاز معلمان را با فر آیند کاربرد فن آوری اطلاعات در کلاس درس همراه كرد. معلمان باید درباره ی گستره ی وسیعی ازکاربرد رایانه در کلاس و فضای آموزشی مطالبی بياموزند فن آوری اطلاعات را باید در موقعیت های آموزشی و درسی ارائه کرد و معلمان عملا نحوه ی استفاده از فن آوری اطلاعات را در کلاس درس ببینند و بیاموزند. فن آوری اطلاعات نباید در فضای سنتی آموزش محدود شود. فن آوری را می توان هم برای پشتیبانی از اشکال سنتی فراگیری و هم به منظور تحول آن به کار برد. اما برخی دبیران بعد از آموزش باز هم رغبتی به استفاده از فن آوری و تغییر روش تدریس خود نشان نمی دهند و روش های رایج را کارآمدتر و آسان تر می دانند. دلایل این بی رغبتي عبارتند از:

  • کمبود امکانات کمک آموزشی مثل رایانه
  • نا آشنایی دانش آموزان با رایانه
  • کم بودن ساعات کلاسی
  • بی دقتی دانش آموزان در کارگاه
  • ناهماهنگی شیوه های ارزشیابی از کتاب ها با این روش تدریس

راهکارهای پیشنهادی برای ورود صحیح فن آوری به آموزش

1- ایجاد فضاهای برابر آموزشی

لازمه ی ورود فن آوری به کلاس های درس فراهم کردن امکانات لازم در مدارس می باشد. همان طور که همه ی ما می دانیم در مدارس دولتی به خصوص در مقاطع ابتدایی و راهنمایی به دلیل کمبود تخصیص هزینه توسط آموزش و پرورش برای تهیه ی رایانه، با کمبود این فن آوری رو به رو هستیم زیرا نظام آموزشی ما هنوز جای خالی چنین امکاناتی را برای ارتقای سطح تعلیم و تربیت در این پایه ها حس نکرده است و این در حالی است که حتی با وجود ارائه ی درس مبانی علم رایانه در پایه ی سوم متوسطه در رشته ی ریاضی، بسیاری از مدارس از وجود حتی یک رایانه بی بهره اند. برای تقلیل اثر کمبود چنین مشکلی و هم چنین استفاده ی بهینه از بودجه و امکانات موجود بهتراست مسئولین آموزش و پرورش برای هر منطقه متناسب با جمعیت دانش آموزی تحت پوشش، مراکز فن آوری اطلاعات دایر کنند و با یک برنامه ریزی مناسب امکان استفاده ی تمامی دانش آموزان را به صورت رایگان فراهم آورند. هم چنین برای صرفه جویی در وقت به دلیل کم بودن ساعات استفاده از رایانه و اینترنت مسئولان این مراکز می توانند برنامه های آموزشی و سایت های مناسب با آموزش هر مقطع را از قبل در اختیار معلمان قرار دهند.

2- آموزش معلمان

ارائه ی واحدهای درسی به معلمان در زمینه ی سخت افزار و نرم افزار در آموزش ضمن خدمت یا مراکز تربیت معلم باید به گونه ای طراحی شود که به استفاده از این آموخته ها در کلاس درس منتهی شود. در این دوره ی آموزشی، معلمان باید در مقام فراگیرنده، نوعی الگوی پیشرفته ی آموزش و یادگیری و تلفیق فن آوری اطلاعات در فرایند تدریس را تجربه کنند.

3- کاربرد صحیح فن آوری اطلاعات

برای ارتقای سطح آموزشی و درک دانش آموزان امروزه برنامه های کمک آموزشی بسیار زیادی در بازار به شکل های مختلف وجود دارد به گونه ای که ما به عنوان یک معلم نمی توانیم از بین این همه تنوع، بهترین را انتخاب کنیم با این وجود مشاهده می کنیم که هیچ کدام از این برنامه ها نتوانسته در بیشتر مواقع بر کیفیت یادگیری دانش آموزان تاثیر به سزایی بگذارد هم چنین وقتی صحبت استفاده از فن آوری در آموزش به میان می آید همه تنها به استفاده از رایانه برای ارائه ی مطالب توسط نرم افزار پاورپوینت بسنده می کنند درحالی که این روش تاکنون فقط توانسته است شیوه ی سنتی سخنرانی معلمان را جذاب تر کند و هیچ تغییری در کیفیت یادگیری و ارتقاء سطح علمی و نمرات دانش آموزان و حتی آموزش آنان ایجاد نکرده است. استفاده از اینترنت یکی از بهترین شیوه ها برای علاقه مند کردن دانش آموزان و به روز کردن اطلاعات آنان در زمینه ی دروس مختلف است. هم چنین معلمان می توانند برای بالا بردن سطح آموزشی خود اقدام به ایجاد وبلاگ هایی در مورد دروس تدریسی خود و حتی قرار دادن نمونه سوالات امتحانی در آن نمایند و از دانش آموزان بخواهند با مراجعه به این وبلاگ ها نظرات و پیشنهادها و مطالب جدیدی را که به دست می آورند برای اطلاع سایر دوستان خود در وبلاگ قرار دهند. این روش باعث می شود که بین معلم و دانش آموزان تعامل برقرار شود و انگیزه ای برای رقابت بین دانش آموزان ایجاد شود.

– تلفیق فن آوری با تدریس در کلاس

حوزه هایی که معلمان برای تلفیق صحیح فن آوری با کار خود باید به آن ها توجه کنند:

1) ترس

اضطراب و نگرانی معلمان از تغییر، موضوعی جدی است. بزرگ سالان به راحتی تغییر را نمی پذیرند. هر نوع تغییری، ترس، اضطراب ونگرانی را به همراه خود می آورد. به کار گیری فن آوری هم چون ابزار تدریس و یادگیری در کلاس درسی حتی بیشتر از موارد دیگر، به این مسائل دامن می زند، زیرا تغییرات، هم در روند معمول کلاس درس وهم در استفاده از فن آوری های نا آشنا رخ می دهد. کسانی که خواستار استفاده از فن آوری در برنامه های درسی هستند، باید توجه بیشتری داشته باشند که معلمان ترس ها و نگرانی ها یی نیز دارند. کمک به معلمان برای غلبه بر این مشکل در موقعیت برنامه نقش حیاتی دارد.

2) آموزش اصول پایه ی فن آوری

معلمان باید اصول پایه ای استفاده از رایانه و اطلاعات اولیه در مورد کار با رایانه را کسب کنند. داشتن اطلاعات کاربردی درباره دستگاه های ورودی و خروجی معمول مانند موس، دیسک سخت، چاپگر و آگاهی از نحوه انجام عملیات ساده ای مانند نصب وحذف برنامه وتهیه فایل پشتیبان اهمیت دارد. معلمان باید فرمان های ساده ای مانند ذخیره کردن، حذف کردن ونام گذاری مجدد فایل را بلد باشند. واز ساختار دایرکتوری ها آگاه باشند. بسیار ساده انگاری است که فرض کنیم اطلاعات همه ی معلمان در مورد رایانه در حد استاندارد است و می توان از نیازهای آن ها به آموزش پایه صرف نظر کرد.

3) کاربرد شخصی

می توان از مهارتهای تولید شخصی برای افزایش علاقه ی معلمان بهره گرفت. کسانی که از برنامه های تولید شخصی مانند واژه پردازها، صفحه گسترده، پایگاه داده برنامه گرافیکی و غیره به صورت منظم استفاده می کنند، بیشتر وبیشتر به کار کردن با رایانه خو می گیرند. در این فرآیند، ترس آن ها از دستگاه ازبین می رود. وهم زمان می آموزند که از رایانه برای ساده کردن شغلها بهره بگیرند. برنامه هایی که معلمان با آنها در اینترنت گشت وگذار می کنند وبا دیگران ارتباط الکترونیکی بر قرار می کنند ارزش بسیاری دارند. هنگامی که مهارت معلمان در این حوزه ها افزایش یافت آنها آماده اند که راه هایی برای تلفیق فن آوری با برنامه های درسی خود بیابند وکاربرد این راه را به دیگران نشان دهند.

4) الگوی تدریس

آن دسته از الگوهای تدریس را باید ارائه کرد که از فن آوری هم چون ابزاری برای موفقیت دانش آموزان در کلاس در س استفاده می کنند. معلمان باید از نحوه آسان سازی تدریس ویادگیری به کمک برنامه های متفاوت، درکی روشن به دست بیاورند. اگر آنها نتیجه ی استفاده ی دانش آموزان از فن آوری تلفیق شده با برنامه های درسی را مشاهده کنند، درک مذکور آسان تر حاصل می شود. معلمان باید بدانند، برنامه های گوناگون را چگونه می توان هنگام تدریس در گروه های کوچک و بزرگ به کار گرفت. هم چنین، آنها باید برنامه هایی طراحی شده در تمام حوزه ها را امتحان کنند.

5) یادگیری محوری

یادگیری باید نیروی پیش برنده استفاده از فن آوری در مدارس باشد. استفاده از فن آوری، امکان همراه شدن معلم و دانش آموزان را با یکدیگر در فرآیند یادگیری فراهم می سازد. تلفیق فن آوری به ناچار نقش سنتی معلم را، هم چون در اختیارگذارنده ی خردمند ی، ونقش سنتی دانش آموزان را به عنوان جذب کننده ی دانش، تغییر می دهد. والبته دلیل خوبی برای این کار وجوددارد. دانش لازم برای بازار کار فردا، پیش از آنکه بسیاری از دانش آموزان وارد بازار کار شوند تغییر می یابد. امروزه دانش آموزان باید جست وجو و کشف دانش، برقراری ارتباط فعال با دیگران و حل مسئله را یاد بگیرند تا به اعضای مادام العمر مولد جامعه ی ما تبدیل شوند.

6) فضای مناسب

باید فضایی فراهم شود که معلمان بتوانند بدون ترس از شکست، تجربه کنند. در جامعه ی امروز از شکست استقبال نمی شود. بااین حال از رایانه برای تولید شخصی استفاده شود وچه برای بهبود یادگیری، شکست تا حدی اجتناب ناپذیر است. چنین شکستی راباید به فال نیک گرفت، چون از آزمایش و خطاست که بهترین درس ها کسب می شوند. معلمان باید بدون ترس از خراب کردن رایانه ها یا نرم افزار فرصت اشتباه کردن بیابند. از آن مهمتر، باید بدون ترس از دست رفتن احترام خود در نزد دانش آموزان، همکاران یا افراد مافوق به هنگام استفاده از فن آوری در کلاس درس واشتباه کردن، احساس راحتی کنند. فقط معدودی از ما هنگام نخستین تجربه ی استفاده از چیزی، احساس موفقیت می کنیم. باید فضایی در مدرسه فراهم شود که به افراد مجال دهد، پش از وقوع تغییرات و بدون آنکه احساس شکست خوردگان را داشته باشند شکست بخورند.

7) انگیزه و پشتیبانی

باید انگیزه ی تحمل سر خوردگی و بی نظمی های دوره تغییر وجود داشته باشد. تغییر آسان نیست و حتی گاهی رنج آور است. معلمان باید انگیزه ی تحمل تشویق و رنج را داشته باشند.

غالبا هنگامی که معلمان امکانات فراهم شده به وسیله فن آوری برای دانش آموزان خورا می بینند، دارای انگیزه درونی می شوند با این حا ل گاهی اوقات باید ابتدا انگیزه ی بیرونی ایجاد کرد. مسئولان آموزش معلمان باید همکاری نزدیکی با مدیران داشته باشند تامعلمان انگیزه ی لازم برای شروع فرآیند تغییر را کسب کنند. معمولا راحت ترین راه این است که از خود معلمان بپرسیم نیازها یشان باید اهمیت تلفیق فن آوری را از طریق دیگر مانند پرداخت اضافه کار یا اعطای مرخصی نشان دهند.

در عین حال، مدیران باید تمایل خودرا برای ایفای نقش فعال در فرایند تغییر به نمایش بگذارند. پشتیبانی از معلمان باید پیوسته وبدون تاخیر باشد معلمان به پشتیبانی فوری نیاز دارند تا بتوانند، از فن آوری در کلاس درس خود به طور موثر استفاده کنند. این پشتیبانی باید هم در بعد فنی باشد وهم در بعد برنامه ی درسی باشد. در حوزه فنی، باید پشتیبان دردسترس حضور داشته باشد که مشکلات سخت افزاری ونرم افزاری را به سرعت بیابد وبرطرف کند. هنگام بروز مشکل در کلاس درس، سخت است و حتی غیر ممکن است که به 30 دانش آموز بی توجهی کرد وفقط مشغول رفع مشکل فنی شد معلمان باید در کلاس درس خود امکان ارتباط با متخصصی را داشته باشد تا با برقراری تماس در لحظات ضروری، پاسخ پرسش های نرم افزاری و سخت افزاری خود را دریافت کنند. منبع ارزشمندی که معمولا مورد بی توجهی قرار می گیرد یا از آن کمتر استفاده می شود دانش آموز است که نقش مهمی دارد. مشارکت دادن دانش آموزان عزت نفس، اعتماد به نفس، علاقه آنان به محیط یادگیری واحساس تعلق آنان به آموزش رابیشتر می کند استفاده از دانش آموزان درون مدرسه بسیار مهم است.

 

ب) پيشينه تحقيق

به منظور بررسي تحقيقات انجام شده در خصوص موضوع پايان نامه، جستجويي در دو محور تحقیق هاي داخلي و خارجي صورت گرفت. در اين راستا براي دستيابي به تحقیق هاي انجام شده در داخل كشور و بررسي بيشتر درباره ي آن به كتابخانه هاي دانشگاه ها، مراكز اسناد و مدارك علمي، پايان نامه ها، مجلات، فصل نامه ها ي تحقیقی و مجموعه مقالات مربوط و صحبت با استادان صورت گرفت البته جستجو در سايت هاي مختلف اينترنت و مطالعه آخرين دست آوردهاي علمي ترجمه شده يكي ديگر از گام هاي نخستين تحقیق بوده است.

پيشينه تحقيق در ايران

فتحي (1384) از دانشگاه تربيت معلم در تحقیقی با عنوان ((بررسي الگوي آموزش مجازي به منظور تهيه و تدوين ((الگوي مناسب)) در مقطع كارشناسي ارشد، منابع انساني را در آموزش مجازي از موارد اساسي دانسته كه بايد مورد توجه قرار گيرد ايشان در الگوي پيشنهادي خود به نكات لازم در ارائه برنامه درسي مناسب براي فراگيران اشاره كرده ونيز راه كارهايي براي شيوه صحيح يادگيري الكترونيكي بيان نموده است و در نهايت اشاره به تكميل زير ساخت ارتباطي و تاسيس مديريت آموزش مجازي ونظام انگيزشي اشاره دارد.

 

شعباني (1383) در تحقیقی با عنوان «چالش و رويكرد هاي اطلاعات وضرورت تحول در ساختار و فرآيند اجراي برنامه درسي آموزش عالي» سعي نموده است ماهيت پنج عنصر از سازه هاي كليدي فعاليتهاي آموزشي دانشگاه ها را تحليل وتبيين كند.

 

جلالي و عباسي (1383) در تحقیقی ديگر با عنوان ((فن آوري ارتباطات واطلاعات در آموزش وپرورش ساير كشورها)) به بررسي اجمالي چند كشور از نظر امكانات آموزش وپرورش پرداختند. از جمله اين كشورها آمريكا، انگلستان، چين، سنگاپور، ايرلند، نروژ و هند است كه هر يك از آنها مورد بررسي قرار گرفتند. توسعه وگسترش فن آوري اطلاعات وتدوين اهداف در هريك از آن ها بنا به موقعيت وشرايط ومقتضيات خاص خود شان صورت گرفته است ودر ادامه هفت محدوده هدف گذاري را در ساختار آموزش سراسز دنيا پيدا كرده است. پيشنهادهاي اين تحقیق در عبارت زير خلاصه شده است)) كه با توجه به اين كه كشور ها در ابتداي راه هستند مي توان با برنامه ريزي صحيح ومصمم در زمره پيشگامان اين حركت بزرگ و در صدد رفع محدوديت هاي مخابراتي و سخت افزاري باشيم.

 

سهرابي (1383) در دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات در پايان نامه كارشناسي ارشد با عنوان “بررسي موانع استفاده از آموزش مجازي در فرآينده يادهي، يادگيري از ديدگاه معلمان دوره متوسطه شهر تهران” سعي در شناسايي محدوديت هاي ناشي از عوامل انساني در اجراي آموزش مجازي نموده است، بر اساس يافته هاي اين تحقيق چنين برمي آيد كه دانش آموزان به نسبت معلمين مهارت بيشتري در به كار گيري نرم افزارهاي آموزشي دارند وهمچنين براساس يافته ها 5/40 % مدارس داراي تكنيسين رايانه اي نيستند كه اين عامل نشان دهنده ي اين است كه رابط مناسب به منظور استفاده از آموزش مجازي فراهم نيست، همچنين آشنايي كه معلمان در كاربرد رايانه و نرم افزارها باعث مقاومت آنان در استفاده از رايانه در آموزش و شيوه آموزش مجازي شده وروز به روز بيشتر مي شود.

 

نصيري (1382) در مقطع كارشناسي ارشد در دانشگاه شهيد بهشتي، دانشكده علوم تربيتي و روان شناسي، در تحقيقي با عنوان امكان سنجي استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازي در وزارت آموزش و پرورش كشور، بامطالعه امكانات موجود مراكز آموزش ضمن خدمت كشور به اين سوال پاسخ داده شود كه آيا مي توان نظام آموزش مجازي را براي كاركنان وزارت آموزش و پرورش كشور راه اندازي كرد يا خير؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، اين راه اندازي براي كدام دسته از مخاطبان يا كاركنان وزارت آموزش وپرورش كشور، كدام دروس، كدام آموزش ضمن خدمت، و به چه طريق علمي مي باشد. به منظور كسب اطمينان بيشتر در ارتباط با بررسي سوالات مناسب امكان سنجي آموزش مجازي از كارشناسان آموزش ضمن خدمت آموزش وزارت آموزش و پرورش، يك مطالعه مقدماتي در ميان 22 نفر از متخصصين آموزش مجازي صورت گرفت. از اين رو جامعه آماري اين تحقيق عبارت بود از كليه متخصصين آموزش مجازي كه 22 نفر برآورد شدند وكليه كارشناسان آموزش ضمن خدمت وزارت آموزش وپرورش كشور كه 172 نفربودند. ابزار اين تحقيق دو پرسشنامه محقق ساخته براي دو گروه مذكور بود. براي برآورد روايي ابزار از اظهار نظرهاي 12 متخصص استفاده گرديد و براي برآورد پايايي آن ازروش آلفاي كرونباخ استفاده شد. ضريب پايايي وپرسش نامه مربوط به متخصصين آموزش مجازي 93% و ضريب پايايي پرسشنامه مربوط به كارشناسان آموزش ضمن خدمت وزارت آموزش و پرورش كشور 89% بدست آمد.

 

فراهاني و فردانش (1382) در تحقيقي كه تحت عنوان «مقايسه عملكردتحصيلي دانشجويان تربيت بدني نظام از راه دور وحضوري» انجام داده اند به اين نتيجه دست يافته اند كه دانشجويان نظام راه دور با پيشينه علمي ضعيف تري وارد دانشگاه مي شوند كه اين تفاوت از نظر آماري معنادار بوده وهم چنين مشاهده شد كه بين پيشينه علمي وعملكرد تحصيلي همبستگي مثبت ومعنا داري وجود دارد. و همچنين نتايج نهايي تحقیق نشان مي دهد كه به رغم بالا بودن نمرات رفتار ورودي دانشجويان حضوري دانشجويان نظام راه دور در دروس نظري با ماهيت علوم انساني وعلوم پايه نسبت به گروه حضوري عملكرد تحصيلي بالاتري داشته اند. در دروس عملي نيز بين دو گروه آزمودني تفاوت معني داري مشاهده نشده است.

 

فتحيان (1382) با همكاري معصومه نوروزي در تحقيق ((مطالعه الگوي مطلوب سواد رايانه اي براي معلمان متوسطه در ايران)) در صدد بر آمدند تا با بررسي نتايج نظر سنجي از معلمان، الگوي مناسبي براي آموزش مهارتهاي فن آوري اطلاعات وسواد رايانه اي معلمان متوسط پيشنهاد نمايند. بدين منظور ابتدا به بررسي سواد رايانه اي معلمان پرداختند ودر يك تحقيق ميداني مقايسه اي بين مها رت هايي كه تا كنون فراگرفته اند و آنچه كه فكر مي كنند نياز دارند انجام دادند. نتيجه نشان داد كه نيازهاي معلمان در مورد فن آوري اطلاعات چيزي متفاوت از الگوICDL است. آشنايي با محيط اينترنت، روش جستجو در اينترنت و كار با نرم افزارهاي كمك آموزشي از اساسي ترين نيازهاي معلمان تشخيص داد ه شد. به عبارت ديگر الگوي ICDL تنها درصدي از مهارتهاي مورد نياز را پوشش مي دهد.

 

فرامرزيان (1382) در تحقيقي كه با عنوان ((بررسي زمينه هاي توسعه ي آموزش مجازي در نظام آموزش وپرورش)) انجام داد ه است جهاني شدن آموزش و تمايل روز افزون افراد به گرفتن آموزش هاي نوين ما را مجبور به استفاده از آموزش مجازي نموده است. وي فعاليت و موفقيت در اين عرصه را مشروط به تغيير مباني نظام آموزش وتوجه به آموزش موضوعات تخصصي و كاربردي نموده است. نيز لزوم توجه به سرمايه گذاري در بخش آموزش مجازي را براي توسعه آن ضروري دانسته است. او از دلايل عمده ي لزوم توجه به توسعه ي اين آموزش براي كشورمان را حل چهار معضل اساسي آموزش و پرورش كنوني، يعني مشكلات علمي و عدم كارآيي دانش آموختگان در عرصه ي توليد، مشكلات فرهنگي موجود، فرهنگ ناسالم، كار راحت وپشت ميز نشيني، مشكلات اجتماعي و عدم قبول مسئوليت اجتماعي از سوي جوانان ونيز مشكلات اقتصادي و اتلاف هزينه ها دانسته است.

 

حسن زاده (1381) در دانشگاه تربيت مدرس در تحقیقی تحت عنوان « امكان سنجي آموزش از راه دور از طريق اينترنت در رشته كتابداري واطلاع رساني در ايران » به شناسايي مجموعه اي از واقعيت هاي امكان برگزاري اين آموزش براي گروه هاي كتابداري واطلاع رساني پرداخته است، با استفاده از متون، خط مشي ها وراهنمايي هاي دانشگاه ها ارائه دهنده مشابه تعيين گرديده است، ايشان با پرسشنامه، نظرات اساتيد گروه هاي كتابداري واطلاع رساني دانشگاه هاي دولتي تهران راجمع آوري نموده ومورد تجزيه وتحليل قرار داده است وبه اين نتيجه رسيده است كه در اين رشته امكانات بالقوه براي برگزاري دوره هاي آموزش مجازي وجود دارد.

 

بدوحی (1381) در پایان نامه کارشناسی ارشد تحت عنوان “محک زنی و امکان سنجی آموزش مجازی در ایران” در دانشگاه شریف به امکان سنجی اجرای پروژه های این آموزش از لحاظ زمانی و اقتصادی پرداخته و برآورد هزینه برای اجرای این آموزش را انجام داده و به این نتیجه رسیده که آموزش در بلند مدت سودآور است.

 

پيشينه تحقيق در خارج از كشور

تحقیقی تحت عنوان ” عوامل موفقيت براي پيشرفت مديريت دانش در آموزش مجازي ” توسط اندي آگونور (2002) [17]انجام شده كه در آن سعي شده است عوامل موفقيت حياتي براي توسعه دوره هاي يادگيري الكترونيكي (مجازي) چنان جمع آوري گردد كه به صورتي فعال دانش آموزان را مديريت كند و در ادامه تعاريف متعددي از مديريت دانش و آموزش ارائه گرديده است.

از اين تحقیق اين نكته درك مي شود كه آموزش مجازي توانايي ياد گرفتن در هر جا وهر زمان را به فراگير مي دهد وحتي به سرعت يادگيري هر فرد توجه دارد. يعني يادگيري با انعطاف پذيري بالا و در ضمن آن، به اين نكته اشاره شده است كه فراگير در اين آموزش خود تصميم گيرنده است و مي تواند با استفاده از فن آوري اطلاعات وارتباطات با اساتيد و دانشجو يان بحث وگفتگو نمايد.

 

مقاله مديريت توسعه در عرصه دست آورد هاي يادگيري الكترونيكي و به كار گيري تكنيك نرم افزاري در محيط هاي دانشگاهي (آكادميك) به نگارش «كارستن فريزن »و« هانس اسپمتيز») 2002 ([18] به مقايسه اي اجمالي ميان گسترش جنبش نرم افزاري وگسترش دستاوردهاي الكترونيكي پرداخته است وبه اين نكته اشاره است كه آموزش مجازي با استفاده از نرم افزارها وسخت افزارهاي لازم، كارآيي واثر بخشي آموزش را بالا مي برد و براي دانشگاه ها لازم وضروري است.

 

مقاله اي با عنوان ((پرورش نرم افزارها وتوسعه نظام يادگيري الكترونيكي)) توسط ((بيلايز و الوينزگز))) 2002 ([19] به اين موضوع پرداخته است كه با استفاده از آموزش مجازي مي توان كليه مهارت ها وحرفه ها را به كاركنان سازمان ها، ادارت وكارخانه ها آموزش داد. اين كار داراي دو مزيت است: يكي اين كه امكان آموزش به كاركنان داده مي شود ودوم اين كه با آموزش مجازي كاركنان را به مهارت ها وحرفه هاي جديد وكار با ماشين آلات جديد آشنا مي سازد واين امر باعث افزايش بهره وري مي شود. درضمن سيستم آموزش مجازي بسياري از وضعيت هاي نا مناسب آموزش را مرتفع مي سازد و به فراگيران اجازه مي دهد كه در هر فرصتي كه مي توانند آموزش ببيند.

 

تحقیقی تحت عنوان ((يك تئوري براي آموزش الكترونيكي)) توسط مارك نيكولز) 2003 ([20] به ارائه فرضيه در زمينه آموزش مجازي پرداخته وهر كدام را مورد بررسي قرار داده است كه نتايج آن به شرح زير است: آموزش مجازي مي تواند در راه هاي زيادي استفاده شود يا به دو صورت هم زمان وغير هم زمان آموزش بدهد. با اين آموزش اطلاعات فراگيرا ن به روز مي شود و همچنين در مواردي كه اشكال دارند مي توانند با استاد ارتباط برقرار سازند ودر پايان نظرات مختلفي از صاحب نظران آموزش مجازي بيان شده است.

 

جمع بندي فصل دوم

با توجه به مطالعات و بررسي هاي انجام شده در ادبيات و پيشينه تحقيق محقق با الهام از نظريه ها و ئئوري ها و نتايج تحقيقات چارچوبي به شرح زير را مورد بررسي وتحليل دقيق قرار داده است تا با كمك آن بتواند ابزار جمع آوري اطلاعات را طراحي نمايد. امروزه با گسترش فن‌آوری اطلاعات و نفوذ وسايل ارتباط از راه دور در زندگی روزمره، ابزارها و روش‌های آموزشی نيز دچار تغيير و تحول گرديده است.

آموزش الکترونیکی و آموزش مجازی در سطح وسیعی از جامعه گسترده گردیده و کلاس های آموزشی به صورت غیر حضوری و به شيوه الکترونیکی برگزار می گردد. امروزه به‌دلیل پیشرفت و گسترش شبكه جهانی اینترنت علاوه بر آموزش، بیشتر امور روزمره نیز بصورت الکترونیکی در آمدهاست. منظور از آموزش مجازی و الكترونيكی به‌طور کلی بهره‌گیری از سیستم‌های الکترونیکی مثل کامپیوتر، اینترنت، دیسک‌های چندرسانه‌ای، نشریه‌های الکترونیکی و خبرنامه‌های مجازی و نظایر این‌هاست که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفه‌جویی در وقت و هزینه و در ضمن یادگیری بهتر و آسان‌تر صورت می‌گیرد. سیستم‌‌هایی که تحت يادگيري الكترونيكي قرار می‌گیرند بسیار متنوع هستند. این سیستم‌ها گاهی می‌توانند جایگزین کلاس‌های حضوری هم باشند. در عین حال برای افراد سخت‌کوش و علاقه‌مند می‌تواند مکمل کتاب و کلاس باشد. در یک جمله می‌توان گفت يادگيري الكترونيكي آوردن یادگیری برای مردم است به‌جای آوردن مردم برای یادگیری. در یادگیری الکترونیکی غیر از اینترنت، دیسک‌های آموزشی، ویدئوهای آموزشی و همچنین ماهواره استفاده می‌شود. اين نوع از آموزش دارای مزايای فراوانی نسبت به آموزش‌های سنتی است از جمله امكان يادگيری در هر زمان و در هر مكان جغرافيايی، قرارگيری دانش و اطلاعات جديد و بروز شده در اختيار عموم علاقمندان، امكان تحصيل در رشته‌های تحصيلی مختلف و يادگيری بيش از يك رشته و تخصصي، عدم نياز به اتلاف وقت در اثر رفت و آمد و عدم اجبار به حضور در کلاس های درس را مي توان نام برد.

 

 

 

 

 

 

فصل سوم: روش شناسی تحقیق

مقدمه

روشهای تحقیق[21]، در واقع ابزارهای دستیابی به واقعیت به شمار می­آیند. روشهای تحقیق متعددند و هر روش تا اندازه ای به کشف قوانین علمی کمک می­کند.

در هر تحقیق محقق تلاش می­کند تا مناسب ترین روش را انتخاب کند و آن روشی است که دقیق­تر از روشهای دیگر قوانین و واقعیت را کشف می­کند.

بنابراین، شناخت واقعیت­های موجود و پی بردن به روابط میان آنها مستلزم انتخاب روش تحقیق مناسب است. (حسن زاده، 1387، ص 137)

محقق در این فصل به ارائه توضیحاتی درباره روش تحقیق، جامعه آماری، روش نمونه­گیری، ابزارها، روش گردآوری داده­ها، روایی و پایایی ابزارها و روشهای آماری می­پردازد.

در اين تحقق محقق قصد مشخص كردن امكان سنجي لازم براي آموزش مجازي و نيز تعيين شرايط حاضر از لحاظ دارا بودن اين زير ساخت ها، براي توسعه اين نوع يادگيري مي باشد.

روش انجام تحقيق

محقق تلاش دارد تا از لحاظ زير ساخت ها، آن چه را كه هست مشخص سازد وبا كمك گرفتن از نظرات كارشناسان آن چه را كه بايد باشد، معلوم سازد. لذا روش تحقيق توصيفي از نوع پيمايشي مي باشد.

جامعه آماري

جامعه، مجموعه اعضاي حقيقي يا فرضي است كه نتايج تحقیق به آن تعميم داده مي شود (دلاور، 1377، ص 88).

جامعه آماري اين تحقيق

شهرستان نوشهر با 44 دبير در روستا و151 دبير در شهر كه 70 نفر علوم پايه 125 نفر در رشته های علوم انسانی، فنی، کارو دانش و علوم پایه مشغول به تدريس هستند كه از آنان 85 نفر زن و 110 نفر مرد مي باشند.

روش نمونه گيري و تعيين حجم نمونه

نمونه بيان گر بخشي از جامعه است از كل جامعه انتخاب شده و معرف آن است. (سرمد، بازرگان و حجازي، 1381) وضعيت ايده آل آن است كه حجم اعضاي جامعه در تحقیق شركت داده شوند ولي به علت محدوديت هاي، زماني، مكاني و مالي نمونه گيري انجام مي شود. آزمودنيها شامل دو گروه مستقل دانش آموزان و فراگيران اين نوع آموزش و دبيران در اين حوزه آموزشی مي باشد.

هدف از انتخاب دانش آموزان كسب اطلاعات از آنان براي تعيين نوع كاربران و ميزان مفيد بودن اين نوع آموزش از لحاظ يادگيري و اطلاع رساني از شرايط موجود اين نوع آموزش از ديد آنان بود. كارشناسان آموزش مجازي كه شامل تعدادي از تهيه كنندگان محتوا و افرادي كه در امر استاندارد سازي مديريت سيستم دوره مجازي ونيز تدوين استراتژي اين آموزش در كشور كه عمدتا در مركز ICTدانشگاه ها فعاليت مي كنند بودند نيز محقق را در مورد شناسايي زير ساخت هاي لازم و شرايط موجود از نظر آنها ياري نمودند.

ابزارهاي گردآوري اطلاعات

در تمام تحقیقات یک مرحله مهم، گردآوری داده هاست. در همة انواع تحقیق چه آنهایی که برای توصیف وضع موجود چه آنهایی که برای مطالع روابط بین پدیده ها و متغیرها طراحی می شوند، محقق باید داده هایی را جمع آوری کندو متغیرهایی رااندازه گیری یا توصیف نماید روش های گردآوری اطلاعات را به دو طبقه کلی تقسیم بندی می کنند.

 الف) روش کتابخانه ای: در این تحقیق برای گردآوری داده ها به کتابخانه های مراکز دانشگاهی و سازمانها مراجعه نموده و با استفاده از منابع کتابخانه ای بخش اعظم از تحقیق را در قسمت ادبیات و سوابق آن تکمیل نموده و برای بخش از تحقیق نیز از روش میدانی استفاده شده است.

ب) روش میدانی: روشهای میدانی به روشهایی اطلاق می شود که محقق برای گردآوری داده ها ناگزیر است به محیط برود و با مراجعه به افراد یا محیط اطلاعات داده های مورد نظر را گردآوری نماید: (کوپر، 1999، ص 208)

برای جمع آوری داده ها از ابزار پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است.

روايي و پايايي

با توجه به اينكه پرسش نامه استاندارد در اين زمينه طراحي نشده بود، محقق براي، كسب اطلاعات به طراحي پرسش نامه محق ساخته است استفاده نمود و براي تعيين روايي محتوایی پرسشنامه و اين كه آيا نتايج حاصل از تحقيق پاسخ گوي سوال هاي تحقيق مي باشد، از نظرات مديران آموزشگاه ها، افراد صاحب نظر و در نهايت استاد راهنما و مشاور بهره گرفته شد. براي پايايي پرسش نامه و اين كه آيا مي توان يافته هاي حاصل از تحقيق را به گروه هاي مشابه آزمودني ها تعميم داد از روش دو نيمه كردن استفاده شد. در اين روش، آزمون يا امتحان را در مورد گروه واحدي اجرا مي كنند و سپس به محاسبه ي ضريب همبستگي بين نمرات آزمون ها، از سوالات فرد آزمون و نمرات آنان از سوالات زوج آزمون مبادرت مي نمايند.

با توجه به محاسبات انجام شده ضريب پايايي براي پرسشنامه فراگيران 83/0 و براي پرسشنامه دبيران و مديران 85/0  به دست آمد.

روش تجزيه و تحليل آماري

در این تحقیق به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از آمار توصیفی و آمار استنباطی استفاده شده است.

از شاخص هاي آماري در دو سطح توصيفي كه شامل فراواني، ميانگين، خلاصه كردن داده ها مي باشد استفاده شد و در سطح استنباطي از آزمون مجذور كاي (خي دو)، جهت معنا دار بودن تفاوت بين فراواني هاي نظرات افراد مختلف استفاده گرديد. براي انجام اين آزمون از نرم افزارspss بهره گرفته شد.

آزمون خي دو: آزمون غير پارامتريك است كه به منظور آزمون فرضيه درباره استقلال فراواني هاي طبقات به كار برده مي شود و با كمك آن مي توان به اين سوال پاسخ داد كه بين فراواني هاي مشاهده شده در نمونه با فراواني هاي مورد انتظار اختلاف معني داري وجود دارد (دلاور، 1379، ص396)

در اين تحقيق براي تعيين فراواني مورد انتظار در خصوص سوالات كيفي پرسش نامه از نظرات كارشناسان استفاده گرديد و در مورد سوالات كمي از توزيع يكنواخت فراواني استفاده گرديد. (دلاور، 1379، ص399)

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه

داده‌ها و اطلاعات جمع‌آوري شده، منابعي خام هستند كه بايد با وسايل مناسب تجزيه و تحليل و تشريح شده تا بتوانند بار كاربردي اطلاعاتي خود را منتقل نمايند. چون محقق براي گردآوري ساير اطلاعات از پرسشنامه استفاده كرده است، لذا جهت تجزيه وتحليل اطلاعات اين بخش، ابتدا داده‌هاي تحقیق از پرسشنامه‌ها استخراج و در جدول اطلاعات كلي يا جدول مادر تنظيم شد. سپس كليه اطلاعات با استفاده از كامپيوتر و از طريق نرم‌افزارآماري SPSS در بخش روش‌هاي توصيفي و استنباطي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

در بخش روشهاي استنباطي با استفاده از آزمونهاي آماري رابطه بين متغيرهاي مختلف را پيدا كرده و در نهايت به پاسخ سؤال‌هاي مورد نظر خود خواهيم رسيد.

 

الف) آمار توصیفی

1) آمار توصيفي مربوط به پرسشنامه مديران و دبيران

– مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير جنسیت

جدول 4-1: توزیع فراوانی متغير جنسیت در نمونه آماری مورد مطالعه (مديران و دبيران)
  جنسيت فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
مرد 73 51. 4 51. 4 100. 0
زن 69 48. 6 48. 6 48. 6
تعداد كل 142 100. 0 100. 0

نمودار4-1: نمودار ستوني توزیع فراوانی متغير جنسیت در نمونه آماری مورد مطالعه

جدول و نمودار بالا و توضيحات متعاقب آن توصيف كننده وضعيت متغير جنسیت نمونه آماري مورد مطالعه مي­باشد.

مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير جنسیت بیانگر این است که از مجموع 142نفر، تعداد 73 نفر مرد و تعداد 69 نفر زن بوده اند.

– مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير رشته تحصيلي

جدول 4-2: جدول توزیع فراوانی متغير رشته تحصيلي در نمونه آماری مورد مطالعه

رشته تخصصي فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
علوم پايه 37 26. 1 26. 1 26. 1
انساني 27 19. 0 19. 0 45. 1
فني 35 24. 6 24. 6 69. 7
كار و دانش 43 30. 3 30. 3 100. 0
تعداد كل 142 100. 0 100. 0

نمودار4-2: نمودار ستوني توزیع فراوانی متغير رشته تحصيلي در نمونه آماری مورد مطالعه

جدول و نمودار بالا و توضيحات متعاقب آن توصيف كننده وضعيت رشته تحصيلي نمونه آماري مورد مطالعه مي­باشد.

مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير رشته تحصيلي بیانگر این است که از مجموع 142 نفر، رشته تحصيلي تعداد 37 نفر علوم پايه، 27 نفر علوم انساني، 35نفر فني، تعداد 43 نفر كار و دانش مي باشد.

 

– مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير سابقه تدريس

جدول 4-3: جدول توزیع فراوانی متغير سابقه كاري در نمونه آماری مورد مطالعه

سابقه تدريس فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
  زير 5 سال 25 17. 6 17. 6 17. 6
5 تا 10 34 23. 9 23. 9 41. 5
11 تا 15 28 19. 7 19. 7 61. 3
16 تا 20 24 16. 9 16. 9 78. 2
  بالاي 20 31 21. 8 21. 8 100. 0
تعداد كل 142 100. 0 100. 0  

نمودار4-3: نمودار ستوني توزیع فراوانی متغير سابقه كاري در نمونه آماری مورد مطالعه

جدول و نمودار بالا و توضيحات متعاقب آن توصيف كننده وضعيت سابقه تدريس نمونه آماري مورد مطالعه مي­باشد.

مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير سابقه كاري (تدريس) بیانگر این است که از مجموع 142نفر، سابقه كاري 25نفر زير 5 سال، تعداد 34 نفر از 5 تا 10 سال، تعداد 28 نفراز 11 تا 15 سال، تعداد 24نفر از 16 تا 20 سال و تعداد 31 نفر بيشتر از 20 سال بوده است.

 

– مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به دسترسي به رايانه

جدول 4-4: جدول توزیع فراوانی متغير داشتن رايانه در نمونه آماری مورد مطالعه

داشتن رايانه فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
خير 39 27. 5 27. 5 27. 5
بله 103 72. 5 72. 5 100. 0
تعداد كل 142 100. 0 100. 0

 

نمودار4-4: نمودار ستوني توزیع فراوانی متغير داشتن رايانه در نمونه آماری مورد مطالعه

جدول و نمودار بالا توصيف كننده وضعيت نمونه آماري مورد مطالعه با توجه به دسترسي به رايانه مي باشد.

مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير ميزان تحصيلات بیانگر این است که از مجموع 142نفر، تعداد 103 نفر رايانه شخصي دارند و تعداد 39 نفر رايانه ندارند.

2) آمار توصيفي مربوط به پرسشنامه دانش آموزان

– مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير جنسیت

جدول 4-5: توزیع فراوانی متغير جنسیت در نمونه آماری مورد مطالعه (دانش آموزان)
  فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
مرد 126 46. 8 46. 8 46. 8
زن 143 53. 2 53. 2 100. 0
تعداد كل 269 100. 0 100. 0

نمودار4-5: نمودار ستوني توزیع فراوانی متغير جنسیت در نمونه آماری مورد مطالعه

جدول و نمودار بالا و توضيحات متعاقب آن توصيف كننده وضعيت متغير جنسیت نمونه آماري مورد مطالعه مي­باشد.

مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير جنسیت بیانگر این است که از مجموع 269نفر، تعداد 126 نفر مرد و تعداد 143 نفر زن بوده اند.

 

– مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير سن

جدول 4-6: جدول توزیع فراوانی متغير سن در نمونه آماری مورد مطالعه

سن فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
زير 17 سال 94 34. 9 34. 9 34. 9
17-20 سال 118 43. 9 43. 9 78. 8
بالاي 20 سال 57 21. 2 21. 2 100. 0
تعداد كل 269 100. 0 100. 0

 

نمودار4-6: نمودار ستوني توزیع فراوانی متغير سن در نمونه آماری مورد مطالعه

جدول و نمودار بالا و توضيحات متعاقب آن توصيف كننده وضعيت متغير سن نمونه آماري مورد مطالعه مي­باشد.

مطالعه توصيفي نمونه آماري با توجه به متغير سابقه كاري بیانگر این است که از مجموع 269 نفر، تعداد 94 نفر زير 17سال، 118 نفر بين 17 تا 20 سال و تعداد 57 نفر بالاي 20 ساله هستند.

 

– مطالعه توصيفي دلايل استفاده از آموزش مجازي

جدول 4-7: جدول بررسي دلايل استفاده از آموزش مجازي

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
  به عنوان ابزار كمك آموزشي 164 61. 0 61. 0 61. 0
به دليل اشتغال و كمبود زمان 98 36. 4 36. 4 97. 4
به دليل سن بالا 7 2. 6 2. 6 100. 0
تعداد كل 269 100. 0 100. 0

 

جدول بالا و توضيحات متعاقب آن توصيف كننده دلايل استفاده از آموزش مجازي از نظر دانش آموزان مي­باشد.

مطالعه توصيفي ميزان آشنايي دانش آموزان با آموزش مجازي بیانگر این است که از مجموع 269 نفر، از ديد تعداد 164 نفر معادل 61% آموزش مجازي به به عنوان ابزار كمك آموزشي، تعداد 98 نفر معادل 36. 4% به دليل اشتغال و كمبود زمان وتعداد 7 نفر معادل 2. 6% نفر به دليل بالابودن سن و نداشتن امكان قانوني براي حضور كلاس از آموزش مجازي استفاده مي شود.

 

– مطالعه توصيفي امكانات موجود براي استفاده از آموزش مجازي از ديد دانش آموزان

1) دستگاه كامپيوتر با امكانات متعارف

جدول 4-8: جدول توزيع فراواني وجود دستگاه كامپيوتر با امكانات متعارف براي استفاده از آموزش مجازي

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
خيلي كم 9 3. 3 3. 3 3. 3
كم 7 2. 6 2. 6 5. 9
متوسط 40 14. 9 14. 9 20. 8
زياد 70 26. 0 26. 0 46. 8
خيلي زياد 143 53. 2 53. 2 100. 0
كل 269 100. 0 100. 0

 

با توجه به جدول فوق، مشاهده مي شود تجمع پاسخ در خصوص امكان در اختيار داشتن دستگاه كامپيوتر با امكانات متعارف براي استفاده از آموزش مجازي از ديد دانش آموزان، بيشتر بر روي گزينه هاي زياد و خيلي زياد متمركز است.

 

2) دسترسي به اتصال با نرخ بالا

جدول 4-9: جدول توزيع فراواني دسترسي به اتصال با نرخ بالا براي استفاده از آموزش مجازي

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
خيلي كم 77 28. 6 28. 6 28. 6
كم 21 7. 8 7. 8 36. 4
متوسط 25 9. 3 9. 3 45. 7
زياد 37 13. 8 13. 8 59. 5
خيلي زياد 109 40. 5 40. 5 100. 0
كل 269 100. 0 100. 0

 

با توجه به جدول فوق، مشاهده مي شود در خصوص امكان دسترسي به اتصال با نرخ بالا براي استفاده از آموزش مجازي از ديد دانش آموزان، تعداد 77 نفربه گزينه خيلي كم، 21 نفر كم، 25 نفر متوسط، 37 نفر زياد و 109 نفر به آن را در حد خيلي زياد پاسخ دادند.

 

3) دوربين متصل به كامپيوتر

جدول 4-10: جدول توزيع فراواني دسترسي به دوربين متصل به كامپيوتر براي استفاده از آموزش مجازي

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
كم 148 55. 0 55. 0 55. 0
متوسط 47 17. 5 17. 5 72. 5
زياد 29 10. 8 10. 8 83. 3
خيلي زياد 45 16. 7 16. 7 100. 0
كل تعداد 269 100. 100. 0

 

با توجه به جدول فوق، مشاهده مي شود از مجموع 269 نفر، تعداد 148 نفر از دانش آموزان ميزان دسترسي و استفاده از دوربين متصل به كامپيوتر را كم، 47 نفر متوسط، 29 نفر زياد و 45 نفر خيلي زياد اعلام كردند.

 

4) ميزان استفاده از اينترنت در طول هفته

جدول 4-11: جدول توزيع فراواني ميزان استفاده دانش آموزان از اينترنت در طول هفته

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
 
كمتر از 5 ساعت 28 10. 4 10. 4 10. 4
5 تا 10 ساعت 130 48. 3 48. 3 58. 7
10 تا 20 ساعت 28 10. 4 10. 4 69. 1
بيشتر از 25 ساعت 83 30. 9 30. 9 100. 0
كل تعداد 269 100. 0 100. 0

با توجه به جدول فوق، مشاهده مي شود از مجموع 269 نفر، تعداد 28نفر از دانش آموزان ميزان استفاده از اينترنت در طول هفته را به ميزان كمتر از 5 ساعت، 130 نفر بين 5 تا 10 ساعت، 28 نفر 10 تا 20 ساعت و 83 نفر بيشتر از 25 ساعت در هفته اعلام كردند.

 

– مطالعه توصيفي ميزان آشنايي دانش آموزان با كامپيوتر

جدول 4-12: جدول توزيع فراواني ميزان آشنايي دانش آموزان با كامپيوتر

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
در حد مبتدي 143 53. 2 53. 2 100. 0
كار با لوازم جانبي 70 26. 0 26. 0 46. 8
توانايي جستجو در محيط اينترنت 40 14. 9 14. 9 20. 8
كار با پست الكترونيكي

 

9 3. 3 3. 3 3. 3
توانايي برنامه نويسي 7 2. 6 2. 6 5. 9
كل 269 100. 0 100. 0

 

جداول بالا و توضيحات متعاقب آن توصيف كننده توانايي و ميزان آشنايي دانش آموزان با كامپيوتر مي­باشد.

با توجه به جدول فوق، مشاهده مي شود از مجموع 269 نفر، میزان آشنایی تعداد 143نفر از دانش آموزان در حد مبتدی، تعداد 70 نفر در حد کار با لوازم جانبی، 40 نفر در حد توانایی جستجو در محیط اینترنت، 9 نفر در حد کار با پست الکترونیک و تعداد 7 نفر در حد توانایی برنامه نویسی می باشد.

 

ب) تجزيه و تحليل داده ها

سوال اول تحقیق

– آيا بين امكانات و زير ساخت هاي فن آوري لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد؟

براي بررسي سوال فوق از آزمون آماري تي جفت نمونه اي استفاده شده است.

جدول 4-13: خروجي آزمونt جفتي مربوط به سوال اول تحقيق

امكانات تعداد ميانگين انحراف معيار t درجه آزادي مقدار احتمال
موجود 142 2. 8099 . 57653 -19. 645 141 . 000
مطلوب 142 4. 2507 . 50441

         

با توجه به جدول ملاحظه مي شود از نظر مديران و دبيران ميانگين امكانات موجود برابر 2. 8099 و ميانگين امكانات مطلوب برابر با 4. 2507 ارزيابي شده است و با توجه به آماره تي جفتي (وابسته) با درجه آزادي 141 ملاحظه مي شود مقدار آماره t بزرگتر از مقدار جدول (655/1) شده است، همچنين با توجه به مقدار احتمال كه كوچك­تر از 05/0 به دست آمد بنا بر اين سوال ویژه تحقیق تایید می شود. به عبارت ديگر بين امكانات و زير ساخت هاي فن آوري لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد.

 

سوال دوم تحقیق

آيا بين امكانات و زيرساخت هاي انساني لازم براي آموزش مجازي با زير ساخت موجود تفاوت وجود دارد؟

براي بررسي سوال فوق از آزمون آماري تي جفت نمونه اي استفاده شده است.

جدول 4-14: خروجي آزمونt جفتي مربوط به سوال دوم تحقيق

امكانات تعداد ميانگين انحراف معيار t درجه آزادي مقدار احتمال
موجود 142 2. 8486 . 31816 -20. 716 141 . 000
مطلوب 142 3. 7547 . 57588

 

با توجه به جدول ملاحظه مي شود از نظر مديران و دبيران ميانگين امكانات موجود برابر 2. 8486 و ميانگين امكانات مطلوب برابر با 3. 7547 ارزيابي شده است و با توجه به آماره تي جفتي (وابسته) با درجه آزادي 141 ملاحظه مي شود مقدار آماره t بزرگتر از مقدار جدول (655/1) شده است، همچنين مقدار احتمال به دست آمده (كوچك­تراز05/0) بيانگر اختلاف معنادار بين سطح مطلوب و موجود است. سوال ویژه تحقیق تاييد مي شود. به عبارت ديگر بين امكانات و زير ساخت هاي انساني لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد.

 

سوال سوم تحقیق

آيا بين بهره وري اقتصادي (نسبت به هزينه آموزشي) آموزش مجازي با آموزش رايج تفاوت وجود دارد؟

براي بررسي سوال فوق از آزمون آماري خي دو استفاده شده است.

جدول 4-15: فراواني پاسخها به گزينه ها در مورد سوال سوم تحقيق

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
خيلي كم 6 4. 2 4. 2 4. 2
كم 7 4. 9 4. 9 9. 2
متوسط 9 6. 3 6. 3 15. 5
زياد 53 37. 3 37. 3 52. 8
خيلي زياد 67 47. 2 47. 2 100. 0
كل 142 100. 0 100. 0

 

 

جدول4-16: خروجي 1 آزمون خي دو

گزينه ها تعداد قابل مشاهده تعداد قابل انتظار باقيمانده
خيلي كم 6 28. 4 -22. 4
كم 7 28. 4 -21. 4
متوسط 9 28. 4 -19. 4
زياد 53 28. 4 24. 6
خيلي زياد 67 28. 4 38. 6
كل 142

 

         

 

 

 

 

 

جدول 4-17: خروجي 2 آزمون خي دو
k2 مقدار 120. 817
درجه آزادي 4
سطح اطمينان . 000

 

 

 

 

 

 

با توجه به مقادير موجود در جدول، مقدار خي دو محاسبه شده (120. 817) از خي دو جدول با درجه آزادي4 (برابر48/9) با احتمال 05/0 بزرگتر است، بنابر اين سوال سوم تحقیق تاييد شده و نتيجه گرفته ميشود. همانطور كه در جدول (4 -8) مشخص است، بين فراوانيهاي مشاهده شده و فراوانيهاي مورد انتظار تفاوت معناداري وجود دارد. به عبارت ديگر با 95 درصد اطمينان ميتوان گفت بين بهره وري اقتصادي (نسبت به هزينه آموزشي) آموزش مجازي با آموزش رايج تفاوت وجود دارد.

 

سوال  چهارم تحقیق

آيا بين امكانات و زيرساخت هاي پداگوژيكي و فرهنگي لازم براي آموزش مجازي با زيرساخت موجود تفاوت وجود دارد ؟

براي بررسي سوال فوق از آزمون آماري تي جفتي استفاده شده است.

جدول 4-18: خروجي آزمونt جفتي مربوط به سوال چهارم تحقيق

امكانات تعداد ميانگين انحراف معيار t درجه آزادي مقدار احتمال
موجود 142 3. 4190 . 94651 -7. 194 141 . 000
مطلوب 142 4. 2711 . 88451

 

با توجه به جدول ملاحظه مي شود از نظر مديران و دبيران ميانگين امكانات موجود برابر 3. 4190و ميانگين امكانات مطلوب برابر با 4. 2711 ارزيابي شده است و با توجه به آماره تي جفتي (وابسته) با درجه آزادي 141 ملاحظه مي شود مقدار آماره t بزرگتر از مقدار جدول (655/1) شده است، همچنين مقدار احتمال به دست آمده (كوچك­تر از05/0) بيانگراختلاف معنادار بين سطح مطلوب و موجود است. بنا بر اين سوال چهارم تحقیق تاييد مي شود. به عبارت ديگر بين امكانات و زيرساخت هاي پداگوژيكي و فرهنگي لازم براي آموزش مجازي با زيرساخت موجود تفاوت وجود دارد.

 

سوال پنجم تحقیق

در خصوص روند توسعه آموزش مجازي در كشور نظر متخصصان چيست ؟

براي بررسي سوال فوق از آزمون آماري خي دو استفاده شده است.

جدول 4-19: فراواني پاسخها به گزينه ها

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
مسير به طور كامل با خطا طي مي گردد. 1 . 7 . 7 . 7
بسيار كند و محدود اجرا مي شود. 52 36. 6 36. 6 37. 3
درك درستي از ان وجود دارد ولي هنوز در اول راه است. 69 48. 6 48. 6 85. 9
امكان توسعه آن وجود دارد. 14 9. 9 9. 9 95. 8
در حال توسعه و ارزيابي مثبت مي باشد. 6 4. 2 4. 2 100. 0
كل تعداد 142 100. 0 100. 0
جدول 4-20: خروجي آزمون خي دو
k2 مقدار 129. 056
درجه آزادي 4
سطح اطمينان . 000

 

با توجه به مقادير موجود در جدول، مشاهده مي شود تجمع پاسخ ها بيشتر بر گزينه هاي 3 و2 متمركز است بدين معني كه از نظر متخصصان، در حال حاضر درك درستي از آموزش مجازي وجود دارد ولي هنوز در اول راه است و بسيار كند و محدود اجرا مي شود. همچنين مقدار خي دو محاسبه شده (129. 056) كه از خي دو جدول با درجه آزادي4 (برابر48/9) با احتمال 05/0 بزرگتر است نيز مويد همين مطلب است.

 

سوال ششم تحقیق

تا چه اندازه دانش آموزان دبيرستان هاي نوشهر با شيوه هاي يادگيري الكترونيكي آشنايي دارند؟

براي بررسي سوال فوق از آزمون آماري خي دو استفاده شده است.

جدول 4-21: فراواني پاسخها به گزينه ها در رابطه با ميزان آشنايي دانش آموزان با شيوه هاي يادگيري

گزينه ها فراواني درصد درصد فراواني درصد تجمعي
خيلي كم 57 21. 2 21. 2 21. 2
كم 96 35. 7 35. 7 56. 9
متوسط 98 36. 4 36. 4 93. 3
زياد 18 6. 7 6. 7 100. 0
تعداد كل 269 100. 0 100. 0

 

جدول 4-22: خروجي1 آزمون خي دو

گزينه ها تعداد قابل مشاهده تعداد قابل انتظار باقيمانده
خيلي كم 57 67. 3 -10. 3
كم 96 67. 3 28. 8
متوسط 98 67. 3 30. 8
زياد 18 67. 3 -49. 3
كل 269

 

 

جدول 4-23: خروجي2 آزمون خي دو
k2 مقدار 63. 981
درجه آزادي 3
سطح اطمينان . 000

 

با توجه به مقادير موجود در جدول، مقدار خي دو محاسبه شده (63. 981) از خي دو جدول با درجه آزادي3 (برابر81/7) با احتمال 05/0 بزرگتر است، بنابر اين سوال ششم تحقیق تاييد مي شود و نتيجه گرفته ميشود. همانطور كه در جدول (4 -14) مشخص است، بين فراوانيهاي مشاهده شده و فراوانيهاي مورد انتظار تفاوت معناداري وجود دارد. به عبارت ديگر با 95درصد اطمينان ميتوان گفت دانش آموزان دبيرستان هاي نوشهر در حد متوسط و كم با شيوه هاي يادگيري الكترونيكي آشنايي دارند.

 

سوال هفتم تحقیق

تا چه اندازه نگرش دانش آموزان دبيرستان هاي نسبت به آموزش مجازي مثبت است؟

براي بررسي سوال فوق از آزمون آماري خي دو استفاده شده است.

جدول 4-24: خروجي1 آزمون خي دو مربوط به سوال هفتم تحقيق

گزينه ها تعداد قابل مشاهده تعداد قابل انتظار باقيمانده
خيلي كم 313 645. 6 -332. 6
كم 366 645. 6 -279. 6
متوسط 353 645. 6 -292. 6
زياد 930 645. 6 284. 4
خيلي زياد 1266 645. 6 620. 4
تعداد كل 3228

 

جدول 4-25: خروجي2 آزمون خي دو مربوط به سوال هفتم تحقيق
k2 مقدار 1146. 520
درجه آزادي 4
سطح اطمينان . 000

با توجه به مقادير موجود در جدول، مقدار خي دو محاسبه شده (63. 981) از خي دو جدول با درجه آزادي 4 (برابر48/9) با احتمال 05/0 بزرگتر است. همانطور كه در جدول (4-15) مشخص است، بين فراوانيهاي مشاهده شده و فراوانيهاي مورد انتظار تفاوت معناداري وجود دارد. به عبارت ديگر با 95درصد اطمينان ميتوان گفت دانش آموزان دبيرستان هاي نسبت به آموزش مجازي در حد زياد و خيلي زياد نگرش مثبت دارند.

 

سوال اصلي تحقيق

– آيا بين زير ساخت هاي لازم براي آموزش مجازي با زير ساخت هاي موجود تفاوت وجود دارد؟

براي بررسي سوال فوق از آزمون آماري تي جفت نمونه اي استفاده شده است.

جدول 4-26: خروجي آزمونt جفتي مربوط به سوال اصلي تحقيق

زير ساخت ها تعداد ميانگين انحراف معيار t درجه آزادي مقدار احتمال
موجود 142 2. 6661 . 30356 -23. 558 141 . 000
مطلوب 142 4. 0249 . 53940

 

با توجه به جدول ملاحظه مي شود از نظر مديران و دبيران ميانگين زير ساخت ها ي موجود براي آموزش مجازي برابر 2. 6661 و ميانگين زير ساخت هاي مطلوب برابر با 4. 0249 ارزيابي شده است و با توجه به آماره تي جفتي (وابسته) با درجه آزادي 141 ملاحظه مي شود مقدار آماره t بزرگتر از مقدار جدول (655/1) شده است، همچنين مقدار احتمال به دست آمده (كوچك­تر از05/0) بيانگراختلاف معنادار بين سطح مطلوب و موجود است. بين امكانات و زيرساخت هاي لازم براي آموزش مجازي با زيرساخت موجود در دبيرستان هاي شهر نوشهرتفاوت وجود دارد.

 

 

 

 

 

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها

خلاصه

عصر ما عصر ارتباطات است و يكي از مهمترين مشخصه هاي اين دوره، اهميت يافتن نقش دانايي و اطلاعات و كاهش هر گونه فاصله به حساب مي آيد. روشن است كه يكي از بارزترين عرصه هاي بروز وظهور اين ويژگيها، حوزه آموزش وپديدار شدن آموزش مجازي است.

این تحقیق با هدف بررسی این تحقیق با عنوان امكان سنجي آموزش مجازي در دبيرستانهاي شهرستان نوشهر سنتي انجام گرفته است كه با هدف پاسخ به اين سوال كه آيا بين زير ساخت هاي لازم براي آموزش مجازي با زير ساخت هاي موجود تفاوت وجود دارد؟

در اين تحقيق هفت سئوال تحقیق به شرح زير مطرح شدند:

  • آيا بين امكانات و زير ساخت هاي فن آوري لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد؟
  • آيا بين امكانات و زيرساخت هاي انساني لازم براي آموزش مجازي بازير ساخت موجود تفاوت وجود دارد؟
  • آيا بين بهره وري اقتصادي (نسبت به هزينه آموزشي) آموزش مجازي با آموزش رايج تفاوت وجود دارد؟
  • آيا بين امكانات و زيرساخت هاي پداگوژيكي و فرهنگي لازم براي آموزش مجازي با زيرساخت موجود تفاوت وجود دارد ؟
  • در خصوص روند توسعه آموزش مجازي در كشور نظر متخصصان چيست ؟
  • تا چه اندازه نگرش دانش آموزان دبيرستان هاي نسبت به آموزش مجازي مثبت است؟
  • تا چه اندازه دانش آموزان دبيرستان هاي نوشهر با شيوه هاي يادگيري الكترونيكي آشنايي دارند؟

این تحقیق از نوع توصيفي/پيمايشي بوده كه ابزار اندازه‌گيري در اين تحقیق، پرسشنامۀ محقق ساخته است، جامعۀ آماري اين تحقیق كليه دانش آموزان دبيرستان هاي شهر نوشهر در سال تحصيلي 89-1388 بوده است. براي تعيين روايي محتواي آزمون از قضاوت متخصصان استفاده شده است. و پايايي آن نيز با روش دو نيمه كردن برابر 82/0 بدست آمده و تاييد شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی که شامل میانگین، انحراف استاندارد، واریانس و انحراف معیار و آمار استنباطی که شامل بررسی تفاوت میانگین دو گروه از طریق آزمونهايt و خي دو استفاده شد.

يافته هاي تحقیق

نتايج آماري به دست آمده از آزمون هاي به عمل آمده از مديران و دبيران و انجام تجزيه و تحليل هاي مربوطه در مورد سوال اول تحقيق نشان مي دهد، با توجه به آماره تي جفتي (وابسته) با درجه آزادي 141 و مقدار آماره t (بزرگتر از مقدار جدول) همچنين با توجه به سطح معناداري كه با اطمينان 95 % كمتر از 5% به دست آمده است (sig= 0) بنابر اين، فرض صفر (H0) رد و فرض تحقيق (H1) پذيرفته مي شود. نتيجه به دست آمده نشانگر آن است كه بين امكانات و زير ساخت هاي فن آوري لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد.

نتايج آماري به دست آمده از آزمون هاي به عمل آمده از مديران و دبيران و انجام تجزيه و تحليل هاي مربوطه در مورد سوال دوم تحقيق نشان مي دهد، با توجه به آماره تي جفتي (وابسته) با درجه آزادي 141 و مقدار آماره t (بزرگتر از مقدار جدول) همچنين با توجه به سطح معناداري كه با اطمينان 95 % كمتر از 5% به دست آمده است (sig= 0) بنابر اين، فرض صفر (H0) رد و فرض تحقيق (H1) پذيرفته مي شود. نتيجه به دست آمده نشانگر آن است كه بين امكانات و زير ساخت هاي انساني لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد.

 

نتايج آماري به دست آمده از آزمون هاي به عمل آمده از مديران و دبيران و انجام تجزيه و تحليل هاي مربوطه در مورد سوال سوم تحقيق نشان مي دهد، با توجه به مقدار خي دو محاسبه شده كه از خي دو جدول با درجه آزادي4 با احتمال 05/0 بزرگتر است بين فراوانيهاي مشاهده شده و فراوانيهاي مورد انتظار تفاوت معناداري وجود دارد. بنابر اين، فرض صفر (H0) رد و فرض تحقيق (H1) پذيرفته مي شود. نتيجه به دست آمده نشانگر آن است كه بين بهره وري اقتصادي (نسبت به هزينه آموزشي) آموزش مجازي با آموزش رايج تفاوت وجود دارد.

نتايج آماري به دست آمده از آزمون هاي به عمل آمده از مديران و دبيران و انجام تجزيه و تحليل هاي مربوطه در مورد سوال چهارم تحقيق نشان مي دهد، با توجه به آماره تي جفتي (وابسته) با درجه آزادي 141 و مقدار آماره t (بزرگتر از مقدار جدول) همچنين با توجه به سطح معناداري كه با اطمينان 95 % كمتر از 5% به دست آمده است (sig= 0) بنابر اين، فرض صفر (H0) رد و فرض تحقيق (H1) پذيرفته مي شود. نتيجه به دست آمده نشانگر آن است كه ديگر بين امكانات و زير ساخت هاي هاي پداگوژيكي و فرهنگي لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد.

نتايج آماري به دست آمده از آزمون هاي به عمل آمده از مديران و دبيران و انجام تجزيه و تحليل هاي مربوطه در مورد سوال پنجم تحقيق نشان مي دهد، با توجه به اينكه تجمع پاسخ ها بيشتر بر گزينه هاي 3 و2 متمركز است مقدار خي دو محاسبه شده كه از خي دو جدول با درجه آزادي4 با احتمال 05/0 بزرگتر است. بنابر اين، فرض صفر (H0) رد و فرض تحقيق (H1) پذيرفته مي شود. نتيجه به دست آمده نشانگر آن است كه از نظر متخصصان، در حال حاضر درك درستي از آموزش مجازي وجود دارد ولي هنوز در اول راه است و بسيار كند و محدود اجرا مي شود.

نتايج آماري به دست آمده از آزمون هاي به عمل آمده از دانش آموزان و انجام تجزيه و تحليل هاي مربوطه در مورد سوال تحقیق ششم تحقيق نشان مي دهد، با توجه به مقدار خي دو محاسبه شده كه از خي دو جدول با درجه آزادي3 با احتمال 05/0 بزرگتر است بين فراوانيهاي مشاهده شده و فراوانيهاي مورد انتظار تفاوت معناداري وجود دارد. نتيجه به دست آمده نشانگر آن است دانش آموزان دبيرستان هاي نوشهر در حد متوسط و كم با شيوه هاي يادگيري الكترونيكي آشنايي دارند.

نتايج آماري به دست آمده از آزمون هاي به عمل آمده از دانش آموزان و انجام تجزيه و تحليل هاي مربوطه در مورد سوال تحقیق هفتم تحقيق نشان مي دهد، با توجه به مقدار خي دو محاسبه شده كه از خي دو جدول با درجه آزادي4 با احتمال 05/0 بزرگتر است بين فراوانيهاي مشاهده شده و فراوانيهاي مورد انتظار تفاوت معناداري وجود دارد. بنابر اين، فرض صفر (H0) رد و فرض تحقيق (H1) پذيرفته مي شود. نتيجه به دست آمده نشانگر آن است دانش آموزان دبيرستان هاي نسبت به آموزش مجازي در حد زياد و خيلي زياد نگرش مثبت دارند.

نتايج آماري به دست آمده از آزمون هاي به عمل آمده و انجام تجزيه و تحليل هاي مربوطه در مورد سوال تحقیق كلي تحقيق نشان مي دهد، با توجه به آماره تي جفتي (وابسته) با درجه آزادي 141 و مقدار آماره t (بزرگتر از مقدار جدول) همچنين با توجه به سطح معناداري كه با اطمينان 95 %كمتر از 5% به دست آمده است (sig= 0) بنابر اين، فرض صفر (H0) رد و فرض تحقيق (H1) پذيرفته مي شود. نتيجه به دست آمده نشانگر آن است كه عبارت ديگر بين بين امكانات و زيرساخت هاي لازم براي آموزش مجازي با زيرساخت موجود تفاوت وجود دارد.

نتيجه گيري

نتايج به دست آمده مربوط به سوال اول نشانگر اين است كه بين امكانات و زير ساخت هاي فن آوري لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود در دبيرستان هاي شهر نوشهر تفاوت وجود دارد.

اين نتيجه با تحقیق هاي مشابه انجام شده توسط منيره سهرابي (83 -1382) در دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات در پايان نامه كارشناسي ارشد با عنوان “بررسي موانع استفاده از آموزش مجازي در فرآينده يادهي، يادگيري از ديدگاه معلمان دوره متوسطه شهر تهران ” و دكتر محمد فتحيان با همكاري معصومه نوروزي (1384)در تحقيق “مطالعه الگوي مطلوب سواد رايانه اي براي معلمان متوسطه در ايران ” علي اصغر فرامرزيان در تحقيقي با عنوان “بررسي زمينه هاي توسعه ي آموزش مجازي در نظام آموزش وپرورش “.

فهيمه نصيري (1382) در مقطع كارشناسي ارشد، در تحقيقي با عنوان” امكان سنجي استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازي در وزارت آموزش مطابقت دارد. تحقيقات مشابه انجام شده در خارج از كشور توسط اندي آگونور (2002) در تحقیقی تحت عنوان ” عوامل موفقيت براي پيشرفت مديريت دانش در آموزش مجازي ” و كارستن فريزن[22] و هانس اسپمتيز[23] (2002) درمقاله “مديريت توسعه در عرصه دست آورد هاي يادگيري الكترونيكي و به كار گيري تكنيك نرم افزاري در محيط هاي دانشگاهي (آكادميك) ” و بيلايز و الوينزگز ([24]2002) در مقاله اي با عنوان “پرورش نرم افزارها وتوسعه نظام يادگيري الكترونيكي” و مارك نيكولز) 2003 (در تحقیقی تحت عنوان” يك تئوري براي آموزش الكترونيكي “، عموما بيانگر كارايي و اثربخشي اين نوع آموزش مي باشند ولي از نظر امكان سنجي اين نوع آموزش در جامعه تحقيق حاضر نتايج عموما بيانگر اين مطلب هستند كه با اينكه نظر متخصصان دبيران، مديران و دانش آموزان نسبت به اين طرح مثبت است ولي بستر لازم براي اجراي در زمينه منابع انساني، فني، فني و اقتصادي كاملا فراهم نشده است.

نتايج به دست آمده مربوط به سوال دوم نشانگر اين است كه بين امكانات و زير ساخت هاي انساني لازم براي آموزش مجازي با امكانات موجود تفاوت وجود دارد.

اين نتيجه با تحقیق هاي مشابه انجام شده توسط كيارش بدوحي (1381) با عنوان”محك زني وامكان سنجي آموزش مجازي در ايران ” منيره سهرابي (83-1382) در دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات در پايان نامه كارشناسي ارشد با عنوان “بررسي موانع استفاده از آموزش مجازي در فرآينده يادهي، يادگيري از ديدگاه معلمان دوره متوسطه شهر تهران ” مريم فتحي (1384) در تحقیقی با عنوان “برسي الگوي آموزش مجازي به منظور تهيه وتدوين الگوي مناسب” دكتر محمد فتحيان با همكاري معصومه نوروزي (1384) در تحقيق “مطالعه الگوي مطلوب سواد رايانه اي براي معلمان متوسطه در ايران ” و علي اصغر فرامرزيان در تحقيقي كه با عنوان “بررسي زمينه هاي توسعه ي آموزش مجازي در نظام آموزش وپرورش ” و فهيمه نصيري (1382) در مقطع كارشناسي ارشد، در تحقيقي با عنوان” امكان سنجي استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازي در وزارت آموزش وپرورش كشور” همخواني دارد و با تحقیق هاي مشابه انجام شده توسط علي اكبر جلالي ومحمد علي عباسي (1383) در تحقیقی با عنوان “فن آوري ارتباطات واطلاعات در آموزش وپرورش ساير كشورها ” و محمد حسن زاده (1381) در تحقیقی تحت عنوان ” امكان سنجي آموزش از راه دور از طريق اينترنت در رشته كتابداري واطلاع رساني در ايران ” همخواني ندارد. تحقيقات مشابه انجام شده در خارج از كشور توسط اندي آگونور (2002) در تحقیقی تحت عنوان ” عوامل موفقيت براي پيشرفت مديريت دانش در آموزش مجازي ” و كارستن فريزن[25] و هانس اسپمتيز[26] (2002) درمقاله “مديريت توسعه در عرصه دست آورد هاي يادگيري الكترونيكي و به كار گيري تكنيك نرم افزاري در محيط هاي دانشگاهي (آكادميك) ” و بيلايز و الوينزگز ([27]2002) در مقاله اي با عنوان “پرورش نرم افزارها وتوسعه نظام يادگيري الكترونيكي” و مارك نيكولز) 2003 (در تحقیقی تحت عنوان” يك تئوري براي آموزش الكترونيكي “، عموما بيانگر كارايي و اثربخشي اين نوع آموزش مي باشند ولي از نظر امكان سنجي اين نوع آموزش در جامعه تحقيق حاضر نتايج عموما بيانگر اين مطلب هستند كه با اينكه نظر متخصصان دبيران، مديران و دانش آموزان نسبت به اين طرح مثبت است ولي بستر لازم براي اجراي در زمينه منابع انساني، فني، فني و اقتصادي كاملا فراهم نشده است.

نتايج به دست آمده مربوط به سوال سوم نشانگر اين است كه گفت بين بهره وري اقتصادي (نسبت به هزينه آموزشي) آموزش مجازي با آموزش رايج تفاوت وجود دارد.

اين نتيجه با تحقیق هاي مشابه انجام شده توسط علي اكبر جلالي ومحمد علي عباسي در سال 1383 در تحقیقی با عنوان “فن آوري ارتباطات واطلاعات در آموزش وپرورش ساير كشورها ” و محمد حسن زاده (1381) در تحقیقی تحت عنوان ” امكان سنجي آموزش از راه دور از طريق اينترنت در رشته كتابداري واطلاع رساني در ايران ” و كيارش بدوحي1381 با عنوان”محك زني وامكان سنجي آموزش مجازي در ايران ” و منيره سهرابي (83-1382) در دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات در پايان نامه كارشناسي ارشد با عنوان “بررسي موانع استفاده از آموزش مجازي در فرآينده يادهي، يادگيري از ديدگاه معلمان دوره متوسطه شهر تهران ” و دكتر محمد فتحيان با همكاري معصومه نوروزي (1384) در تحقيق “مطالعه الگوي مطلوب سواد رايانه اي براي معلمان متوسطه در ايران “و علي اصغر فرامرزيان در تحقيقي كه با عنوان “بررسي زمينه هاي توسعه ي آموزش مجازي در نظام آموزش وپرورش ” و فهيمه نصيري (1382) در مقطع كارشناسي ارشد در دانشگاه شهيد بهشتي، دانشكده علوم تربيتي و روان شناسي، در تحقيقي با عنوان” امكان سنجي استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازي در وزارت آموزش وپرورش كشور” همخواني دارد و با تحقیق هاي مشابه انجام شده توسط محمد حسن زاده (1381) در تحقیقی تحت عنوان ” امكان سنجي آموزش از راه دور از طريق اينترنت در رشته كتابداري واطلاع رساني در ايران “مطابقت ندارد. تحقيقات مشابه انجام شده در خارج از كشور توسط اندي آگونور (2002) در تحقیقی تحت عنوان ” عوامل موفقيت براي پيشرفت مديريت دانش در آموزش مجازي ” و كارستن فريزن[28] و هانس اسپمتيز[29] (2002) درمقاله “مديريت توسعه در عرصه دست آورد هاي يادگيري الكترونيكي و به كار گيري تكنيك نرم افزاري در محيط هاي دانشگاهي (آكادميك) ” و بيلايز و الوينزگز ([30]2002) در مقاله اي با عنوان “پرورش نرم افزارها وتوسعه نظام يادگيري الكترونيكي” و مارك نيكولز) 2003 (در تحقیقی تحت عنوان” يك تئوري براي آموزش الكترونيكي “، عموما بيانگر كارايي و اثربخشي اين نوع آموزش مي باشند ولي از نظر امكان سنجي اين نوع آموزش در جامعه تحقيق حاضر نتايج عموما بيانگر اين مطلب هستند كه با اينكه نظر متخصصان دبيران، مديران و دانش آموزان نسبت به اين طرح مثبت است ولي بستر لازم براي اجراي در زمينه منابع انساني، فني، فني و اقتصادي كاملا فراهم نشده است.

نتايج به دست آمده مربوط به سوال چهارم تحقيق نشانگر اين است كه بين امكانات و زيرساخت هاي پداگوژيكي و فرهنگي لازم براي آموزش مجازي با زيرساخت موجود تفاوت وجود دارد.

اين نتيجه با تحقیق هاي مشابه انجام شده توسط كيارش بدوحي (1381) با عنوان”محك زني وامكان سنجي آموزش مجازي در ايران ” و منيره سهرابي (83-1382) در دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات در پايان نامه كارشناسي ارشد با عنوان “بررسي موانع استفاده از آموزش مجازي در فرآينده يادهي، يادگيري از ديدگاه معلمان دوره متوسطه شهر تهران ” و مريم فتحي (1384) در تحقیقی با عنوان “برسي الگوي آموزش مجازي به منظور تهيه وتدوين الگوي مناسب ” و دكتر محمد فتحيان با همكاري معصومه نوروزي (1384)در تحقيق “مطالعه الگوي مطلوب سواد رايانه اي براي معلمان متوسطه در ايران ” و علي اصغر فرامرزيان در تحقيقي كه با عنوان “بررسي زمينه هاي توسعه ي آموزش مجازي در نظام آموزش وپرورش ” و فهيمه نصيري (1382) در مقطع كارشناسي ارشد در دانشگاه شهيد بهشتي، دانشكده علوم تربيتي و روان شناسي، در تحقيقي با عنوان” امكان سنجي استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازي در وزارت آموزش وپرورش كشور” همخواني دارد ولي با نتايج به دست آمده از محمد حسن زاده (1381) در تحقیقی تحت عنوان ” امكان سنجي آموزش از راه دور از طريق اينترنت در رشته كتابداري واطلاع رساني در ايران ” و علي اكبر جلالي ومحمد علي عباسي (1383) در تحقیقی با عنوان “فن آوري ارتباطات واطلاعات در آموزش وپرورش ساير كشورها ” مغايرت دارد. تحقيقات مشابه انجام شده در خارج از كشور توسط اندي آگونور (2002) در تحقیقی تحت عنوان ” عوامل موفقيت براي پيشرفت مديريت دانش در آموزش مجازي ” و كارستن فريزن[31] و هانس اسپمتيز[32] (2002) درمقاله “مديريت توسعه در عرصه دست آورد هاي يادگيري الكترونيكي و به كار گيري تكنيك نرم افزاري در محيط هاي دانشگاهي (آكادميك) ” و بيلايز و الوينزگز ([33]2002) در مقاله اي با عنوان “پرورش نرم افزارها وتوسعه نظام يادگيري الكترونيكي” و مارك نيكولز) 2003 (در تحقیقی تحت عنوان” يك تئوري براي آموزش الكترونيكي “، عموما بيانگر كارايي و اثربخشي اين نوع آموزش مي باشند ولي از نظر امكان سنجي اين نوع آموزش در جامعه تحقيق حاضر نتايج عموما بيانگر اين مطلب هستند كه با اينكه نظر متخصصان دبيران، مديران و دانش آموزان نسبت به اين طرح مثبت است ولي بستر لازم براي اجراي در زمينه منابع انساني، فني، فني و اقتصادي كاملا فراهم نشده است.

نتايج به دست آمده مربوط به سوال پنجم نشانگر اين است از نظر متخصصان، در حال حاضر درك درستي از آموزش مجازي وجود دارد ولي هنوز در اول راه است و بسيار كند و محدود اجرا مي شود

اين نتيجه با تحقیق هاي مشابه انجام شده توسط محمد حسن زاده (1381) در تحقیقی تحت عنوان ” امكان سنجي آموزش از راه دور از طريق اينترنت در رشته كتابداري واطلاع رساني در ايران ” و كيارش بدوحي (1381) با عنوان”محك زني وامكان سنجي آموزش مجازي در ايران “و منيره سهرابي (83-1382) در دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات در پايان نامه كارشناسي ارشد با عنوان “بررسي موانع استفاده از آموزش مجازي در فرآينده يادهي، يادگيري از ديدگاه معلمان دوره متوسطه “و علي اكبر جلالي ومحمد علي عباسي (1383) در تحقیقی با عنوان “فن آوري ارتباطات واطلاعات در آموزش وپرورش ساير كشورها ” و علي اصغر فرامرزيان در تحقيقي كه با عنوان “بررسي زمينه هاي توسعه ي آموزش مجازي در نظام آموزش وپرورش ” و فهيمه نصيري (1382) در مقطع كارشناسي ارشد، در تحقيقي با عنوان” امكان سنجي استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازي در وزارت آموزش وپرورش كشور” همخواني دارد و با نتايج تحقیقی كه توسط دكتر محمد فتحيان با همكاري معصومه نوروزي (1384)در تحقيق “مطالعه الگوي مطلوب سواد رايانه اي براي معلمان متوسطه در ايران ” صورت گرفته همخواني ندارد. تحقيقات مشابه انجام شده در خارج از كشور توسط اندي آگونور (2002) در تحقیقی تحت عنوان ” عوامل موفقيت براي پيشرفت مديريت دانش در آموزش مجازي ” و كارستن فريزن[34] و هانس اسپمتيز[35] (2002) درمقاله “مديريت توسعه در عرصه دست آورد هاي يادگيري الكترونيكي و به كار گيري تكنيك نرم افزاري در محيط هاي دانشگاهي (آكادميك) ” و بيلايز و الوينزگز ([36]2002) در مقاله اي با عنوان “پرورش نرم افزارها وتوسعه نظام يادگيري الكترونيكي” و مارك نيكولز) 2003 (در تحقیقی تحت عنوان” يك تئوري براي آموزش الكترونيكي “، عموما بيانگر كارايي و اثربخشي اين نوع آموزش مي باشند ولي از نظر امكان سنجي اين نوع آموزش در جامعه تحقيق حاضر نتايج عموما بيانگر اين مطلب هستند كه با اينكه نظر متخصصان دبيران، مديران و دانش آموزان نسبت به اين طرح مثبت است ولي بستر لازم براي اجراي در زمينه منابع انساني، فني، فني و اقتصادي كاملا فراهم نشده است.

نتايج به دست آمده مربوط به سوال هفتم تحقيق نشانگر اين است كه دانش آموزان دبيرستان هاي نسبت به آموزش مجازي در حد زياد و خيلي زياد نگرش مثبت دارند.

اين نتيجه با تحقیق هاي مشابه انجام شده توسط محمد حسن زاده (1381) در تحقیقی تحت عنوان ” امكان سنجي آموزش از راه دور از طريق اينترنت در رشته كتابداري واطلاع رساني در ايران “و كيارش بدوحي (1381) با عنوان”محك زني وامكان سنجي آموزش مجازي در ايران “و منيره سهرابي (83-1382) در دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات در پايان نامه كارشناسي ارشد با عنوان “بررسي موانع استفاده از آموزش مجازي در فرآينده يادهي، يادگيري از ديدگاه معلمان دوره متوسطه شهر تهران” و مريم فتحي (1384) در تحقیقی با عنوان “برسي الگوي آموزش مجازي به منظور تهيه وتدوين الگوي مناسب” و علي اكبر جلالي ومحمد علي عباسي (1383) در تحقیقی با عنوان “فن آوري ارتباطات واطلاعات در آموزش وپرورش ساير كشورها ” و دكتر محمد فتحيان با همكاري معصومه نوروزي (1384)در تحقيق “مطالعه الگوي مطلوب سواد رايانه اي براي معلمان متوسطه در ايران ” و علي اصغر فرامرزيان در تحقيقي كه با عنوان “بررسي زمينه هاي توسعه ي آموزش مجازي در نظام آموزش وپرورش” و فهيمه نصيري (1382) در مقطع كارشناسي ارشد در دانشگاه شهيد بهشتي، دانشكده علوم تربيتي و روان شناسي، در تحقيقي با عنوان” امكان سنجي استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازي در وزارت آموزش وپرورش كشور” و همخواني دارد تحقيقات مشابه انجام شده در خارج از كشور توسط اندي آگونور (2002) در تحقیقی تحت عنوان ” عوامل موفقيت براي پيشرفت مديريت دانش در آموزش مجازي ” و كارستن فريزن[37] و هانس اسپمتيز[38] (2002) درمقاله “مديريت توسعه در عرصه دست آورد هاي يادگيري الكترونيكي و به كار گيري تكنيك نرم افزاري در محيط هاي دانشگاهي (آكادميك) ” و بيلايز و الوينزگز ([39]2002) در مقاله اي با عنوان “پرورش نرم افزارها وتوسعه نظام يادگيري الكترونيكي” و مارك نيكولز) 2003 (در تحقیقی تحت عنوان” يك تئوري براي آموزش الكترونيكي “، عموما بيانگر كارايي و اثربخشي اين نوع آموزش مي باشند ولي از نظر امكان سنجي اين نوع آموزش در جامعه تحقيق حاضر نتايج عموما بيانگر اين مطلب هستند كه با اينكه نظر متخصصان دبيران، مديران و دانش آموزان نسبت به اين طرح مثبت است ولي بستر لازم براي اجراي در زمينه منابع انساني، فني، فني و اقتصادي كاملا فراهم نشده است

محدودیت های تحقیق

الف) محدوديت هاي در اختيار و کنترل محقق

  • محدودیت در انتخاب منطقه جغرافیایی. از آن جا كه تحقيق بر روي جامعه كوچك مدارس مجري طرح آموزش مجازي صورت گرفته تعميم يافته هاي تحقيق به جامعه بزرگتر با احتياط صورت مي گيرد.
  • محدودیت در انتخاب مقطع و رشته تحصيلي

ب) محدوديت هاي خارج از اختيار و کنترل محقق

  • عدم وجود پرسشنامه استاندارد ومعتبر در اين موضوع برمشكلات كاري مي افزايد.
  • محدوديت ناشي از عدم دقت كافي در پاسخگويي به سوالات پرسشنامه نيز يكي از مشكلات اجراي طرح بوده است.
  • افت آزمودني ها و به تبع آن تكميل نشدن تعدادي از پرسشنامه ها و همچنين به موقع باز نگرداندن آنها يكي از محدوديت هاي تحقيق حاضر است. و گرچه محقق سعي نمود با توزيع پرسشنامه هاي بيشتر اين محدوديت را كنترل نمايد.
  • تعمیم نتایج حاصل از تحقیق با توجه به حوزه جغرافیایی تعیین شده (برای سایر شهرستانها كه باید با احتیاط صورت پذیرد).
  • جديد بودن تحقيق زيرا سال تحصيلي 89-1388 اولين سال شروع رسمي دبيرستانهاي خصوصي آموزش مجازي در شهرستان نوشهر بود.
  • تعداد محدود مدارس مجري طرح آموزش مجازي نوشهر باعث شد كه جامعه آماري محدود گردد كه اين امر باعث عدم امكان نمونه برداري آمار مي گردد و منجر به آمارگيري از كل جامعه آماري شد.

پيشنهادها

الف) پيشنهادهاي مبتني بر نتايج تحقيق

تجزيه و تحليل نهايي پرسشهاي اصلي و فرعي اين تحقيق نشان داده است كه براي راه اندازي يك نظام آموزش مجازي بايد يك سري تمهيداتي رعايت شود.

به طور کلی یک نظام آموزشی مجازی، مستلزم آمادگی در زمینه های گوناگون است. یکی از منابع استراتژیک و کلیدی نظام آموزش مجازی، نیروی انسانی است که باید از دانش، مهارت و نگرش خاصی برخوردار باشد.

یکی دیگر از مولفه های راه اندازی آموزش مجازی زیر ساخت فناوری است، یافته های این تحقیق نشان می دهد که جامعه این تحقیق از زیر ساخت فناوری و مخابراتی قوی برخوردار نیست. با توجه به اینکه استقرار نظام آموزش مجازی مستلزم تغییر نگرشی و ارزشی در نظام آموزش و پرورش و پیش از همه در مدیران است و در واقع نقش و رفتار آنهاست که در ایجاد محیط یادگیری مناسب و تغییر فرهنگی، بسیار مهم و موثر است. به نظر می رسد تعیین نیازهای دقیق مهارت آموزی، سطوح رفتار ورودی و بهبود و بهسازی آنان می تواند در ایجاد این آمادگی بسیار موثر باشد.

ب) پيشنهادهاي مبتني بر تجارب محقق

  • به منظور تسریع در ایجاد فعالیت های مجازی می باید برای آمادگی مدیران و معلمان دوره های افزایش مهارت در تهیه و طراحی محیط های یادگیری برگزار شود.
  • در راستای به ثمره نشستن همه کارکردهای یک کلاس مجازی کلیه زیر ساخت های لازم برای انجام فعالیت بهینه فراهم آید و با مقایسه آن با موارد مشابه غیر مجازی، اهمیت، لزوم آموزش مجازی بیش از پیش تبیین شود.
  • در نظر گرفتن وام های تجهیز مدارس در طرح های آی تی، به منظور رفع معضل کمبود امکانات رایانه ای.
  • به روز رسانی محتوای آموزشی در جهت به کار گیری در کلاس مجازی.
  • تدوین استانداردهای بومی با توجه به سند چشم انداز آموزش و پرورش و بررسی استانداردهای جهانی موجود.

ج) پیشنهاد به محققان ديگر

  • با توجه به اینکه نمونه مورد مطالعه در این تحقیق دبيرستان هاي شهر نوشهر بوده است، محققان بعدی می توانند اين تحقيق را در سایر دوره های تحصیلی و دانشجویان رشته هاي مختلف بررسی کنند. همچنین پیشنهاد می شود برای افزایش تعمیم پذیری یافته ها، این تحقیق در مناطق دیگر انجام شود.

 

منابع فارسی

  • احمدي، حسين. م، ويرجيتاري (1383) آموزش الكترونيكي. تهران: مركز آموزشي وتحقيقات صنعتي ايران
  • اسلامي محسن و ديگران (1383). برنامه درسي در عصر فن آوري اطلاعات و ارتباطات تهران: آيي‍ژ
  • اسلايت، استيو (1383)، تكنولوژي آطلاعات (IT) ترجمه منتظري، محمد، تهران: ساراگل
  • بدوحي، كيارش (1381). محك زني وامكان سنجي آموزش اينترنتي در ايران، پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه شريف.
  • بني سي، پري ناز، شهركي پور، حسن (1383) نگاهي به مسائل آموزشي در هزاره سوم، تهران: فراشناختي انديشه.
  • زماني، بي بي عشرت (1383). فن آوري ارتباطات و اطلاعات در برنامه درسي مقطع ابتدايي كشور كانادا. در كتاب برنامه درسي در عصر فن آوري اطلاعات و ارتباطات ص 61-49 تهران: آييژ.
  • شعباني، حسن (1383) چالش ها ورويكرد هاي عصر اطلاعات و ضرورت تحول در ساختار و فر آيند اجراي برنامه هاي درسي آموزش عالي در كتاب برنامه درسي در عصر فن آوري اطلاعات و ارتباطات تهران: آييژ.
  • شمشيري، بابك، (1383). بررسي تحليل پيامدهاي ناشي از گرايش افراطي به آموزش مجازي و فن آوري ارتباطي و اطلاعاتي در كتاب برنامه درسي در عصر فن آوري اطلاعات و ارتباطات تهران: آييژ.
  • عبادي، رحيم و عابديني، احمد (1384). يادگيري الكترونيكي، تهران: موسسه فرهنگي و پژوهشي آفتاب مهر.
  • عبادي، رحيم و عابديني، احمد (1384). فن آوري اطلاعات و آموزش پرورش، تهران: موسسه توسعه فن آوري آموزشي مدارس هوشمند.
  • فيضي، كامران، رحماني محمد. صوري، مهدي (1383) يادگيري الكترونيكي در ايران، مسائل وراهكارها باتاكيد بر آموزش عالي اينترنت.
  • گيتس، بيل. (1380) ديدگاههاي نو در برنامه ريزي آموزشي. تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)
  • مستشارانيا، مريم (1373). نقش طراحي در سيستم باز، خبرنامه 26، تهران: پيام نور.

 

منابع انگلیسی

  • Kevin Moore، Frank Hanfland، Patti Shank، Lisa Young، Lance Ublin، Ryan Watkins، Michael Corry the elearning Guilds Hand book puplished by the elearnig Guild. CA. 2007.
  • Weiss، j; Nolan، j; Hunsinger، j; Trifonas، (Eds) International Hand book of virctual learning Environments published by springer. 2006.
  • Stanley، Woody & Wear، Cheristopher (2008). The Effect of Internet use on political paraticipation Retrieved from http: //www. heneiz. com. edu.

 

مدیران و معلمان

1-جنسیت ؟              1- زن          2-  مرد

2-رشته تحصیلی ؟        1-  علوم پایه        2-علوم انسانی    3-فنی حرفه ای     4-کار دانش

3-سابقه تدریس ؟          1-کمتر از 5 سال        2-  5-10 سال      3-  10 -15سال      4- 15-20 سال       5- بالاتر از 20 سال

4-آیا رایانه خانگی دارید؟     1- بلی       2- خیر

5-چه میزان از رایانه برای امور روز مره استفاده میکنید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

6-چه میزان امکانات متفاوت مربوط به رایانه را در اختیار دارید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

7-چه میزان در حین استفاده از کامپیوتر در محیط مجازی از دور متصل به رایانه استفاده میکنید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

8-در طول هفته  بطور متوسط چه میزان استفده از اینترنت دارید

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

9-تا چه میزان با مفهوم آموزش  مجازی آشنا هستید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

10-به چه میزان با محیط   ویندوز آشنایی دارید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

11-آشنایی شما از لوازم جانبی کامپیوتر چقدر است ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

12-چه میزان قادر به بر نامه نویسی  در محیطهای برنامه نویسی هستید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

13-چه میزان قادر به نصب و ارتقاء برنامه های کاربردی سیستم خودهستید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

14-چه میزان برای ارسال  و تبادل اطلاعات  و مباحث و بر قراری ارتباط در آموزش مجازی از اینترنت استفاده میکنید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

15-روند توسعه آموزش مجازی کشور را چگونه میبینید ؟

1-مسیر بطور کامل با خطا طی میگردد      2-بسیار کند و محدود اجرا میشود      3- درک درستی از آن  وجود دارد ولی هنوز در اول راه است

4-امکان توسعه آن وجود دارد          5- در حال توسعه و ارزیابی مثبت میباشد

16-چه میزان برای گسترش آموزش مجازی  تجهیز مدارس  به امکانات دیجیتالی نیاز است ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

17-چه میزان  تولید محتوا  و فراهم شدن  زیر ساخت شبکه انتقال در توسعه   زیر ساختهای آموزش مجازی ضرورت دارد ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

18-چه میزان تعیین راهبردها و ایجاد سازمانهای حامی  و سیاست گذار در توسعه زیر ساختهای فنی آموزش مجازی ضرورت دارد؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

19-ارائه سرویس آنلاین به آموزشگاه ها چگونه باید باشد ؟

1-با توجه به نوع کاربرد آموزش مجازی در کشور اصلا نیازی به آن نیست

2-در حال حاضر نیازی به آن نیست

3-برای برخی از مدارس و آموزشگاه  هادر حد محدود لازم است

4- تمامی   مدارس باید بطور کاملا محدود از این سرویسها برخوردار باشند

5-یکی  از شروط لازم مدارس مجازی سرویس آنلاین است

20-وضعیت امنیت شبکه یک آموزشگاه مجازی بهتر است  چگونه باشد ؟

1-نیازی به طرح امنیت ندارد      2- استفاده از طرحهای امنیتی ارزان قیمت توصیه میشود

3-مسائل عادی و اقتصادی تا حدود ی طرح امنیتی را محدود میکند

4- طرح امنیتی به دلایل اقتصادی و آموزشی جدی میباشد

5-آموزش مجازی نیازی  زیادی  به امنیت شبکه دارد

21-چه میزان توسعه آموزش مجازی در جهان به روی آوردن نظام آموزشی کشور به سیستم آموزش مجازی تاثیر میگذارد ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

22-چه میزان توسعه و رشد فن آوری و نیاز مردم به سرو. یسهای  بلادرنگ  منجر به روی آوردن نظام آموزشی کشوربه سیستم آموزش مجازی میشود  ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

23-چه  میزان نیاز گروهی  از مردم به آموزش مجازی  به روی آوردن به سیستم آموزش مجازی در کشور منجر میشود ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

24-چه میزان تسریع در انتقال یافته ها و دانسته  ها منجذر به روی آوردن سیتم آموزش کشور به سیستم آ»وزش مجازی شده است ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

25-بستر سازی آموزش مجازی نسبت به آموزش  رایج  پر هزینه   تر است  ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

26-ارزیابی شما از میزان موفقیت آموزش مجازی کشور چگونه است

1-کمتر از 20 درصد        2- 20-40 درصد      3-  40-60  درصد     4-  60-80 درصد    5-  بیش از 80  درصد

27-آموزش معلمان و بالا بردن مهارت آنان  در کار با رایانه چه میزان در گسترش آموزش مجازی  موثر است ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

28-تقویت زبان انگلیسی از سوی معلمان برای بالا بردن مهارت استفاده از محیط مجازی چه میزان در گسترش آموزش مجازی موثر است   ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

29-چه میزان استخدام افراد متخصص  در مدارس  برای ارائه  خدمات فنی و پشتیبانی در آن از آموزش مجازی لازم است ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

30-چه میزان تهیه  برنامه های مناسب دیجیتالی مرتبط با  محتوای درس  از سوی دبیران میتواند گسترش آموزش مجازی را یابد ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

31-چه میزان نیاز آموزشگاه ها به مسئول فنی برای  تضمین اتصال دائمی به شبکه و رفع مشکلات احتمالی  به کادر مجرب دارد   ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

32-تهیه محتوای آموزشی در آموزشگاههای مجازی چگونه  باید باشد ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

33-بایستی یک مسئول تهیه محتوای آموزشی داشته باشیم ؟

1-بهتر است مراجع ذیصلاح محتوا را تهیه کنند

2-دبیران با دانش و آموزش کافی به تهیه آن بپردازند

3-گروهی کادر فنی از آموزش و پرورش آن را تهیه و آن را  در اختیار  مدارس قرار دهند

34-برای توسعه  زیر ساختهای آموزش مجازی چه میزان ایجاد فرهنگ عمومی در مردم در راستای  بهره وری از آموزش مجازی لازم است ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

35-سطح فرهنگ و ظرفیت مردم را در حال حاضر نسبت به آموزش  مجازی چگونه میبینید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

36-رسانه ها چه میزان در گسترش این فرهنگ استفاده از تکنیک های آموزش  تاثیر داشته اند   ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

37-تاثیر رسانه های جمعی را در گسترش فرهنگ آموزش مجازی در مدارس  کشور چه میزان میدانید ؟

1-خیلی کم      2- کم       3- متوسط    4- زیاد      5-خیلی  زیاد

 

به نام خدا

پرسشنامه مربوط به دانش آموزان متوسطه شهرستان نوشهر

دانش آموز  عزيز

با سلام، سوالات زير به منظور يك تحقيق با موضوع امكان سنجي اجراي آموزش مجازي در مقطع متوسطه تهيه شده است.

خواهشمنداست باپاسخگويي دقيق ما رادرتحقق اين امر ياري نمائيد. قبلإاز همكاري ومساعدت شما متشكرم (نيازي به  نوشتن نام ونام خانوادگي نمي باشد.)

((آموزش مجازي ويا الكترونيكي مدلي از آموزش است كه از فن آوري اينترنت واينترانت براي بهبود امر آموزش استفاده مي برد.))

مشخصات فردي:

1- سن شما چند مي باشد؟     الف)زير17 سال      ب)بين 17تا20       ج)بالاي20

2- جنست؟      زن        مرد

آموزش با آموزش مجازي:

3- تا چه حدي با مفهوم آموزش مجازي آشنا هستند؟

الف)خيلي كم            ب)كم           ج)متوسط      د)زياد              ه) بسيار زياد

4- به چه دليل از آموزش مجازي استفاده مي كنيد؟

الف) به عنوان  ابزاركمك آموزشي

ب) به دليل اشتغال امكان رفتن به كلاس درس را ندارم

ج) به د ليل بالا بودن سن امكان قانوني رفتن به كلاس درس را ندارم

د) به دليل مشكلات حركتي وجسمي امكان حضور درس را ندارم

و) به دليل مشكلات انضباطي امكان حضور در كلاس درس را ندارم

ر) ساير دلايل…..

تجهيزات امكانات و توانائي:

چه امكانات موثري براي استفاده از آموزش مجازي در اختيار داريد؟

الف) دستگاه كامپيوتر با امكانات متعارف

ب) دسترسي به اتصال ارتباط با نرخ بالا

ج) دوربين متصل به كامپيوتر

د) ساير موارد……………………………..

6)ميزان استفاده از اينترنت در طول هفته چند است.

الف) امكان استفاده ندارم                    ب) كمتر از 5 ساعت در هفته

ج) بين 5تا 10ساعت در هفت  د) بين10تا 25 ساعت در هفته

و) بيش از 25ساعت در هفته

7)توانايي وميزان آشنائي شما با كامپيوتر در چه حد است؟

الف) درحدمبتدي      ب) درحدكاربا لوازم جانبي كامپيوتر

ج) با نرم افزارهاي كاربردي   د) توانائي جستجو درمحيط اينترنت

و) كار با پست الكترونيكي    ه)توانائي نصب وارتقاءبرنامه هاي كاربردي

ز)قابليت استفاده از راهنمائي فوري help          ح)توانائي برنامه نویسی

 

سوال لطفا نظر خود را با گذاشتن علامت در ستون مناسب مشخص نماييد

تاچه اندازه……………….

بسيار زياد زياد متوسط كم خيلي كم
8 آموزش مجازي توزيع عادلانه آموزش را براي همه فراهم مي سازد
9 آموزش مجازي كيفيت اموزش را بالا مي برد
10 آموزش مجازي زمان آموزش را كاهش مي دهد
11 آموزش مجازي امكان آموزش را در هرزماني را فراهم مي كند
12 آموزش مجازي امكان آموزش را در هرمكاني  را فراهم مي كند
13 آموزش مجازي هزينه آموزش را پايين مي آورد
14 به سادگي نحوه ثبت نام توجه شده است ؟
15 نيازهاي عاطفي كاربر مورد توجه قرار مي گيرد ؟
16 در طراحي محتوا به دانش پايه و استعداد فراگير توجه شده است ؟
17 طراحي صفحات وب باعث انگيزش و نشاط مي گردد.
18 فراگير در انتخاب محتوا و استفاده از مطالب آزادي عمل دارد؟
19 در طراحي محتوااز نمودار واشكال مناسب استفاده شده است؟
20 در طراحي محتواكيفيت نمودارواشكال متناسب با محتوا است ؟
21 از صورت و انيميشن وفيلم در طراحي محتوا استفاده شده است ؟
22 كيفيت صوت وفيلم  وانيميشن مناسب است ؟
23 مطالب ومتون ارائه شده واضح است ؟
24 ابزارهاي به كار رفته در سايت باعث سر در گمي مي گردد ؟
25 به نامه هاي پستي به موقع پاسخ داده مي شود ؟
26 سايت امكان دسترسي به منابع فراتر از محتواي رسمي را ارائه مي دهد ؟
27 فراگير براي كار با محتوا راهنمايي مي گردد.
28 امكان مشاوره و راهنمايي غير آموزشي وجود دارد؟
29 محتوا با نيازهاي آموزشي روز هماهنگ مي گردد؟
30 تكاليف و تمرينهاي مناسب در برنامه گنجانده مي شود ؟
31 با معلمين وساير فراگيران آشنايي داريد؟
32 احساس عضويت در كلاس مي كنيد؟
33 امكان بحث و گفتگو الكترونيكي بين فراگيران و معلمين وجود دارد؟
34 فراگير در انجام تگاليف احساس مسئوليت مي كند ؟
35 ارزشيابي درطول دوره صورت مي گيرد ؟
36 برنامه ها متناسب با اهداف آموزشي دوره به نظر مي رسد ؟
37 برگزاري گردهمايي هاي حضوري مثلا دو هفته يك بار را مناسب مي دانيد؟
38 اجراي اين دوره آموزشي را در مجموع موفق مي دانيد؟

 

 

با تشكر

 

Abstract

As is evident learning is one of the humans’ rights. The use of new training system known as virtual training has been seen essential because of a large number of people who did not continue their studies and the people who can not go to classes for various reasons. The aim of this study is to scrutinize the feasibility of the use of virtual education in the high school of Nowshar in 1388. In order to examine such feasibility researcher has considered the technological human cultural and economical in frastructures، and has collected the comments of head and teachers of high school besides data gathered about the students’ familiarity with and attitudes toward such a kind of training. This descriptive survey used field method and library to collect information. Additionaly it applied a questionnaire to gather data from the subjects. The subjects of the study included 142 employees and 269 students of high school in Nowshahr which random selected from the large population including 195 employees and 220 students. The researcher used viewpoints of the heads of the Institutes educated peoples، Supervisor and advisor to ensure the validity of the test. Additionally its reliability has proved after achieving %83 from students questionnaire، and %83 from teachers questionnaire. In order to analyze data chi squre and spss software were used. Then the following results have been concluded: There appeard differences between the needed facilities and technological infrastructure and the available equipments. There were differences between the economic productivity of the virtual and the common education. Like wise there have been seen differences between the needed facilities and cultural infrastructure and the available ones. The collected information from the teachers shows that ther believe virtual education is yet popular more over it uses very little. Assessment of the students familiarity with and attitude to ward E-learning method showes inspite of lack of familiarity with such method they have much and positive attitudes towards it. In addition the data analysis shows that there are differences between the essentials equipments for virtual education and the available ones.

[1] Information  Communication  Technology

[2] Multimedia

[3] Distance  Education

[4] Feasibility Study

[5] Virtual Education

[6] E-Learning

[7] Distance Education

[8] Web-based Education

[9] Simultaneous Virtual Education

[10] Nonconcurrent Virtual Education

[11] Virtual Class

[12] Virtual Book

[13] Computer-Based Information

[14] Straightaway

  1-Oston

[16] جلالي و عباسي، 1382، ص14

2andy Agonor

[18] Carsten Frizn V Hanse Espmtize

[19] Bilize V Olvingz

[20] Mark Nicouls

[21] – Research Mthods

[22] ‍Carsten Frezn

[23] Hans Espemtiz

3Bilayz and Orginz

[25] ‍Carsten Frezn

[26] Hans Espemtiz

6Bilayz and Orginz

[28] ‍Carsten Frezn

[29] Hans Espemtiz

9Bilayz and Orginz

[31] ‍Carsten Frezn

[32] Hans Espemtiz

12Bilayz and Orginz

[34] ‍Carsten Frezn

[35] Hans Espemtiz

15Bilayz and Orginz

[37] ‍Carsten Frezn

[38] Hans Espemtiz

18Bilayz and Orginz